Θεματική Ενότητα: Υποδομές

Κοινοβουλευτική ερώτηση προς τους υπουργούς Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Υποδομών και Μεταφορών, Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας κατέθεσαν 15 βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, με πρωτοβουλία του κοινοβουλευτικού εκπροσώπου του κόμματος και βουλευτή Β3 Νότιου Τομέα Αθηνών, Νίκου Παππά, με αφορμή τις πρόσφατες πλημμύρες στην Αττική, που στοίχισαν μία ανθρώπινη ζωή και προκάλεσαν καταστροφές σε πολύ μεγάλο πλήθος κατοικιών και επιχειρήσεων.

Όπως επισημαίνεται στο κείμενο της ερώτησης, η πρόσφατη τραγωδία «επιβεβαιώνει τις προειδοποιήσεις ειδικών για την ευπάθεια της περιοχής σε ακραία υδατικά φαινόμενα εξαιτίας της αποτυχίας ολοκληρωμένων αντιπλημμυρικών έργων και ενός ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης των υδάτων». Παρά τις επανειλημμένες εκκλήσεις και τις επιστημονικά τεκμηριωμένες προτάσεις, «παραμένουν μεγάλα κενά στον σχεδιασμό, την υλοποίηση και την παρακολούθηση αντιπλημμυρικών υποδομών». Και αυτό ενώ -σε ό,τι αφορά την Αττική- «η περιφερειακή αρχή 2014-2019 υλοποίησε 168 αντιπλημμυρικά έργα (προϋπολογισμού μισού δισεκατομμυρίου ευρώ) και παρέδωσε δεκάδες ακόμα σε εκτέλεση, τα οποία όμως είτε βάλτωσαν είτε διακόπηκαν βίαια από τις επόμενες περιφερειακές διοικήσεις». 

Οι βουλευτές τονίζουν ότι «τα αντιπλημμυρικά έργα παραμένουν είτε στα χαρτιά, είτε υπολείπονται με τραγικά μεγάλες καθυστερήσεις», ενώ έργα που θα ενίσχυαν την παροχετευτικότητα των ρεμάτων και θα μείωναν τον κίνδυνο υπερχείλισης δεν έχουν ολοκληρωθεί.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην καθυστέρηση των Σχεδίων Διαχείρισης Κινδύνων Πλημμύρας, τα οποία -βάσει ευρωπαϊκής νομοθεσίας- έπρεπε να έχουν ολοκληρωθεί έως το 2021. Αντί αυτού, «η χώρα σύρθηκε σε καταδίκη από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης» και τα ΣΔΚΠ εγκρίθηκαν μόλις τον Ιούνιο του 2025. Όπως υπογραμμίζεται, «δεν πρόκειται για τυπική ή “γραφειοκρατική” παράλειψη», αλλά για κρίσιμο εργαλείο πρόληψης και προστασίας ζωών.

Παράλληλα, καταγγέλλεται ότι η κυβέρνηση «αφήνει την Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία χωρίς τα αναγκαία εργαλεία», χωρίς επαρκές προσωπικό και χωρίς ουσιαστικό ρόλο στον επιχειρησιακό σχεδιασμό.

«Όταν η πρόληψη αντιμετωπίζεται ως περιττή γραφειοκρατία, η καταστροφή γίνεται πολιτική επιλογή. Και γι’ αυτήν την επιλογή, η κυβέρνηση οφείλει να λογοδοτήσει», τονίζουν οι βουλευτές. Και ρωτούν τους αρμόδιους υπουργούς:

• Ποια είναι η πλήρης κατάσταση των αντιπλημμυρικών έργων στην Αττική και σε όλη τη χώρα; Ποια έργα έχουν ολοκληρωθεί, ποια βρίσκονται σε εξέλιξη και ποια δεν έχουν καν ξεκινήσει; Ποια είναι τα ακριβή χρονοδιαγράμματα ολοκλήρωσης για τα καθυστερημένα έργα;
• Ποια μέτρα έχουν ληφθεί για να ενισχυθούν οι φυσικές κοίτες ποταμών και ρεμάτων, να βελτιωθεί η απορροή όμβριων υδάτων και να προληφθεί η υπερχείλιση σε περιοχές υψηλού κινδύνου, όπως γύρω από τον Κηφισό, τον Ιλισσό και άλλα υδατορέματα;
• Με ποιον τρόπο διασφαλίζεται ότι οι πόροι που είναι διαθέσιμοι -συμπεριλαμβανομένων των ευρωπαϊκών εργαλείων χρηματοδότησης για φυσικές καταστροφές- έχουν αξιοποιηθεί πλήρως και αποτελεσματικά για έργα πρόληψης και όχι μόνο για αντιμετώπιση των συνεπειών μετά την καταστροφή (π.χ. Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλληλεγγύης και σχετικά χρηματοδοτικά μέσα);
• Ποιο είναι το σύνολο της χρηματοδότησης που δόθηκε στην Περιφέρεια Αττικής για την υλοποίηση των έργων και πώς αυτά διατέθηκαν;
• Πόσα αυθαίρετα κτίσματα που φράζουν τη ροή υδάτων, κατεδαφίστηκαν και σε ποιες περιοχές; Ποια ρέματα απελευθερώθηκαν;
• Στο πρόσφατο εγκεκριμένο ΣΔΚΠ λήφθηκαν υπόψη δεδομένα κλιματικής κρίσης, κατά την εκπόνηση των χαρτών;
• Ποιο σχέδιο Πολιτικής Προστασίας υλοποιήθηκε στην προκειμένη περίπτωση της πρόσφατης καταστροφής στην Αττική;
• Πώς ακριβώς θα υπάρξει έγκαιρη προειδοποίηση και πρόληψη, όταν η ίδια η ΕΜΥ -ο βασικός επιστημονικός πυλώνας της χώρας για τα ακραία καιρικά φαινόμενα- αντιμετωπίζεται ως δευτερεύουσα υπηρεσία και όχι ως κρίσιμη εθνική υποδομή; Επισυνάπτεται η Ερώτηση

Ακολουθεί η ερώτηση:

ΕΡΩΤΗΣΗ
Προς τους κ.κ. Υπουργούς

• Περιβάλλοντος και Ενέργειας
• Υποδομών και Μεταφορών
• Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας

Θέμα: «Οι κυβερνητικές καθυστερήσεις, η απουσία πρόληψης και τα έργα στα χαρτιά οδήγησαν στις νέες ανυπολόγιστες απώλειες από τις πλημμύρες»

Τις τελευταίες μέρες, η Αττική βίωσε μια καταστροφική πλημμύρα που στοίχισε μία ανθρώπινη ζωή και προκάλεσε εκτεταμένες ζημιές σε κατοικίες, υποδομές και επιχειρήσεις, επιβεβαιώνοντας τις προειδοποιήσεις ειδικών για την ευπάθεια της περιοχής σε ακραία υδατικά φαινόμενα εξαιτίας της αποτυχίας ολοκληρωμένων αντιπλημμυρικών έργων και ενός ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης των υδάτων. Παρά τις επανειλημμένες δημόσιες εκκλήσεις και τις επιστημονικά τεκμηριωμένες συστάσεις για αντιπλημμυρική προστασία, τα τελευταία χρόνια παραμένουν μεγάλα κενά στον σχεδιασμό, την υλοποίηση και την παρακολούθηση αντιπλημμυρικών υποδομών τόσο στην ευρύτερη περιοχή της Αττικής όσο και σε άλλα κρίσιμα σημεία της χώρας. Και αυτό -σε ό,τι αφορά την Αττική- ενώ η περιφερειακή αρχή 2014-2019 υλοποίησε 168 αντιπλημμυρικά έργα (προϋπολογισμού μισού δισεκατομμυρίου ευρώ) και παρέδωσε δεκάδες ακόμα σε εκτέλεση, τα οποία όμως είτε βάλτωσαν είτε διακόπηκαν βίαια από τις επόμενες περιφερειακές διοικήσεις.

Τα αντιπλημμυρικά έργα, λοιπόν, παραμένουν είτε στα χαρτιά είτε υπολείπονται με τραγικά μεγάλες καθυστερήσεις. Έργα που θα ενίσχυαν την παροχετευτικότητα των ρεμάτων και θα απελευθέρωναν τις φυσικές κοίτες και θα μείωναν τον κίνδυνο υπερχείλισης δεν έχουν ολοκληρωθεί.

Ιδιαίτερη πολιτική και θεσμική ευθύνη φέρει η κυβέρνηση για την απαράδεκτη καθυστέρηση στην αναθεώρηση και έγκριση των Σχεδίων Διαχείρισης Κινδύνων Πλημμύρας (Σ.Δ.Κ.Π.), τα οποία -βάσει της ευρωπαϊκής νομοθεσίας- όφειλαν να έχουν ολοκληρωθεί έως το 2021. Αντί αυτού, η χώρα σύρθηκε σε καταδίκη από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τα σχέδια εγκρίθηκαν τελικά μόλις τον Ιούνιο του 2025, δηλαδή τέσσερα χρόνια μετά την προβλεπόμενη προθεσμία και αφού είχαν προηγηθεί καταστροφές ανυπολόγιστου κόστους. Δεν πρόκειται για τυπική ή «γραφειοκρατική» παράλειψη, όπως επιμένει να τα υποβαθμίζει ο ίδιος ο πρωθυπουργός, αλλά για θεμελιώδες εργαλείο πρόληψης, πάνω στο οποίο βασίζονται ο σχεδιασμός έργων, οι ζώνες κινδύνου, τα σχέδια πολιτικής προστασίας και η προστασία ανθρώπινων ζωών.

Και μέσα σε όλα αυτά, η κυβέρνηση αφήνει την Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία χωρίς τα αναγκαία εργαλεία, χωρίς σύγχρονα μοντέλα πρόγνωσης υψηλής ανάλυσης, χωρίς επαρκές προσωπικό και χωρίς θεσμικό ρόλο στον επιχειρησιακό σχεδιασμό της Πολιτικής Προστασίας.

Η καθυστέρηση αυτή κόστισε από τις καταστροφές του «Daniel» στη Θεσσαλία μέχρις και τις πρόσφατες απώλειες ζωών και καταστροφές περιουσιών στην Αττική. Όταν η πρόληψη αντιμετωπίζεται ως περιττή γραφειοκρατία, η καταστροφή γίνεται πολιτική επιλογή. Και γι’ αυτήν την επιλογή, η κυβέρνηση οφείλει να λογοδοτήσει.

Με βάση τα ανωτέρω,

Ερωτώνται οι κ.κ. Υπουργοί:

1. Ποια είναι η πλήρης κατάσταση των αντιπλημμυρικών έργων στην Αττική και σε όλη τη χώρα; Ποια έργα έχουν ολοκληρωθεί, ποια βρίσκονται σε εξέλιξη και ποια δεν έχουν καν ξεκινήσει; Ποια είναι τα ακριβή χρονοδιαγράμματα ολοκλήρωσης για τα καθυστερημένα έργα;
2. Ποια μέτρα έχουν ληφθεί για να ενισχυθούν οι φυσικές κοίτες ποταμών και ρεμάτων, να βελτιωθεί η απορροή όμβριων υδάτων και να προληφθεί η υπερχείλιση σε περιοχές υψηλού κινδύνου, όπως γύρω από τον Κηφισό, τον Ιλισσό και άλλα υδατορέματα;
3. Με ποιον τρόπο διασφαλίζεται ότι οι πόροι που είναι διαθέσιμοι -συμπεριλαμβανομένων των ευρωπαϊκών εργαλείων χρηματοδότησης για φυσικές καταστροφές- έχουν αξιοποιηθεί πλήρως και αποτελεσματικά για έργα πρόληψης και όχι μόνο για αντιμετώπιση των συνεπειών μετά την καταστροφή (π.χ. Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλληλεγγύης και σχετικά χρηματοδοτικά μέσα);
4. Ποιο είναι το σύνολο της χρηματοδότησης που δόθηκε στην Περιφέρεια Αττικής για την υλοποίηση των έργων και πώς αυτά διατέθηκαν;
5. Πόσα αυθαίρετα κτίσματα που φράζουν τη ροή υδάτων, κατεδαφίστηκαν και σε ποιες περιοχές; Ποια ρέματα απελευθερώθηκαν;
6. Στο πρόσφατο εγκεκριμένο ΣΔΚΠ λήφθηκαν υπόψη δεδομένα κλιματικής κρίσης, κατά την εκπόνηση των χαρτών;
7. Ποιο σχέδιο Πολιτικής Προστασίας υλοποιήθηκε στην προκειμένη περίπτωση της πρόσφατης καταστροφής στην Αττική;
8. Πώς ακριβώς θα υπάρξει έγκαιρη προειδοποίηση και πρόληψη, όταν η ίδια η ΕΜΥ -ο βασικός επιστημονικός πυλώνας της χώρας για τα ακραία καιρικά φαινόμενα- αντιμετωπίζεται ως δευτερεύουσα υπηρεσία και όχι ως κρίσιμη εθνική υποδομή;

Οι Ερωτώντες Βουλευτές

Παππάς Νικόλαος

Ζαμπάρας Μίλτος

Μεϊκόπουλος Αλέξανδρος

Ψυχογιός Γιώργος

Καλαματιανός Διονύσης

Βέττα Καλλιόπη

Γαβρήλος Γιώργος

Γιαννούλης Χρήστος

Δούρου Ρένα

Κόκκαλης Βασίλης

Κοντοτόλη Μαρίνα

Μπάρκας Κώστας

Ξανθόπουλος Θεόφιλος

Παπαηλιού Γιώργος

Τσαπανίδου Πόπη