Συντάκτης: admin

Ποιο τελικά είναι το διακύβευμα του συνεδρίου του ΣΥΡΙΖΑ; Είναι ο απολογισμός μιας πρωτόγνωρης, συγκλονιστικής και ταραγμένης περιόδου; Η πορεία της κυβέρνησης μέσα σε ένα εχθρικό ευρωπαϊκό και παγκόσμιο πλαίσιο; Η αυτονόητη “αριστερή μελαγχολία” μελών του κόμματος μετά την ήττα του καλοκαιριού του 2015, που βρίσκει χίλια εμπόδια στην προσπάθειά της να συναντήσει την αγωνιστική διάθεση, την αριστερή επιμονή, το πείσμα; Το έλλειμμα δημοκρατίας στο εσωτερικό μας, η απαράδεκτη απαξίωση του κόμματος, η υποβάθμιση του ρόλου του μέλους, η κυριαρχία της λογικής του κυβερνητισμού; Το Μνημόνιο, αποτέλεσμα αδίστακτου εκβιασμού, που κάποιοι εκ των δανειστών προκλητικά θέλουν να γίνει ιδιοκτησία μας, ενώ εμείς ως μοναδικό πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ αναγνωρίζουμε το “παράλληλο” και αναζητούμε δρόμους απεγκλωβισμού από την επιτροπεία και το Μνημόνιο; Οι πολιτικές συμμαχίες στην Ευρώπη, αναγκαίες στις παρούσες συνθήκες ακόμα και με δυνάμεις της σοσιαλδημοκρατίας, αλλά με πλήρη γνώση ότι έχουμε ανταγωνιστικά πολιτικά σχέδια -και όχι όμορα όπως κάποιοι υποστηρίζουν-, καθώς μέρος αυτών επιμένουν να συμπλέουν με τις δεξιές συντηρητικές δυνάμεις ή πρωτοστατούν σε ξενοφοβικές πολιτικές όπως στην Αυστρία ή και αντεργατικές – κατασταλτικές όπως στην περίπτωση της Γαλλίας;

Ενίοτε, η αποθέωση του ρεαλισμού, η υποβάθμιση της ιδεολογίας ως…. περιττή πολυτέλεια σε χαλεπούς καιρούς; Η αντιμετώπιση φαινομένων παραγοντισμού, αμετροέπειας, αλαζονείας, που ευτυχώς, ακόμα, αφορούν λίγες και λίγους; Η επανασύνδεσή μας με τα ριζοσπαστικά κοινωνικά κινήματα, με την κοινωνία των φτωχών; Η ταξική μεροληψία, ως αναγκαία προϋπόθεση για να υπάρξει συνέχεια; Η ενίσχυση της διαχωριστικής γραμμής Αριστεράς – Δεξιάς;

 
Ένα συνολικό πολιτικό σχέδιο

Θα έλεγα ότι το βασικό διακύβευμα του 2ου Συνεδρίου του ΣΥΡΙΖΑ είναι η διαμόρφωση ενός συνολικού πολιτικού σχεδίου, που θα βρίσκεται σε απόλυτη αντιπαράθεση με τους σχεδιασμούς του αντιπάλου, σε Ελλάδα και Ευρώπη, που αφορούν είτε την εξόντωση είτε την ενσωμάτωση του ΣΥΡΙΖΑ. Οι σχεδιασμοί αυτοί, που είναι σε πλήρη εξέλιξη, σχεδόν από την αρχή, τους διακρίνουμε σε κάθε μας βήμα: από τους συνεχείς εκβιασμούς της ευρωπαϊκής νεοφιλελεύθερης ελίτ, με στόχο την υποταγή μας και την υιοθέτηση του “προγράμματος” έως τις άγριες επιθέσεις σε όποια ριζοσπαστική τομή επιχειρεί η κυβέρνηση. Για παράδειγμα, τις μέρες αυτές βλέπουμε να εξελίσσεται σφοδρή επίθεση από Εκκλησία και Ν.Δ. στις αυτονόητες για οποιοδήποτε “κοσμικό κράτος” εξαγγελίες του Νίκου Φίλη για το μάθημα των θρησκευτικών. Στο πρόσφατο παρελθόν, τέτοιου είδους επιθέσεις, ίσως και πιο σκληρές, τις βιώσαμε όταν η κυβέρνηση προχώρησε σε ριζοσπαστικές τομές που αφορούσαν τις φυλακές, το σύμφωνο συμβίωσης, την ιθαγένεια κ.ά.

Συνεπώς, το πολιτικό σχέδιο που πρέπει να εκπονήσουμε συμπεριλαμβάνει συγκρούσεις και τομές σε πολλαπλά επίπεδα. Από τη μονομερή, επιθετική αντιμετώπιση των εργασιακών ζητημάτων -η υπεράσπιση των δικαιωμάτων των εργαζομένων είναι απόλυτη προτεραιότητα- έως τις τομές αυτές, που κινούνται εκτός μνημονιακού πεδίου, αλλά είναι ικανές να ανοίξουν απελευθερωτικούς δρόμους.

 
Να μην κρύψουμε τα προβλήματα κάτω από το τραπέζι

Υπάρχει η πολιτική βούληση; Προς ώρας, υπάρχουν διαφορετικές απαντήσεις, αν και ισχυρίζομαι ότι η μεγάλη πλειοψηφία των μελών του κόμματος έχει κοινές αγωνίες, ίδια ερωτηματικά… Το ζητούμενο, όμως, είναι η αγωνία να μετατραπεί σε πείσμα και τα ερωτήματα σε θέση.

Στον αντίποδα, λοιπόν, μιας λογικής που αντιμετωπίζει το συνέδριο σαν μια μεγάλη πανηγυρική… εκδήλωση, άνευρη, χωρίς γωνίες, θα χρειαστεί να μιλήσουμε με απόλυτη ειλικρίνεια, αυτοκριτικά, αναστοχαστικά, μακριά από λογικές και αφηγήσεις που δεν έχουν σχέση με την πραγματικότητα. Αν κάνουμε το λάθος να κρύψουμε τα προβλήματα κάτω από το τραπέζι για να μην τα “τσιμπήσουν” οι αντίπαλοι ή για να αισθανθούμε εμείς καλύτερα, θα χάσουμε μια ισχυρή δυνατότητα να κάνουμε μια νέα αρχή, που εν δυνάμει, θα δώσει ώθηση στον κόσμο της Αριστεράς, θα αναπτερώσει την ελπίδα στα φτωχότερα κοινωνικά στρώματα, που περιμένουν ακόμα, αλλά ως φαίνεται όχι για πολύ.

Το 2ο Συνέδριο μπορεί να είναι ιστορικό. Αρκεί, βέβαια, να βάλουμε όλοι και όλες μαζί την υπογραφή μας σε μια απόφαση ζωής ότι η ριζοσπαστική Αριστερά δεν ανέλαβε μια ιστορική ευθύνη για να διαχειριστεί, έστω και καλύτερα, τη μνημονιακή λιτότητα, αλλά για να την ανατρέψει, να ανοίξει δρόμους μετασχηματισμού, να αλλάξει τον κόσμο.

Με αυτό τον τίτλο ως προμετωπίδα, οι Θέσεις για το 2ο Συνέδριο μας επιχειρούν να συγκροτήσουν ένα πλέγμα προτάσεων για ένα κόμμα ισότιμων μελών, πραγματικά ανοιχτό στην κοινωνία, ευαίσθητο δέκτη των διεργασιών που συντελούνται στο εσωτερικό της. Ένα κόμμα με διευρυνόμενη συνεχώς την εσωκομματική του δημοκρατία, κόντρα στις κυρίαρχες αντιλήψεις περί πολιτικής, ως προσωπικού αθλήματος επαγγελματιών πολιτικών, στους οποίους οι πολίτες αναθέτουν τη διαχείριση των προβλημάτων τους, μέσα από διαπροσωπικές πελατειακές σχέσεις. Επιχειρούμε να δημιουργήσουμε όρους για ένα κόμμα που θα λειτουργεί ως συλλογικός διανοούμενος, με στόχο την ηγεμονία των πρακτικών και των ανθρωποκεντρικών, ελευθεριακών ιδεών της Αριστεράς, μέσα στο πολυσύνθετο, βαθιά εκμεταλλευτικό και αλλοτριωτικό διεθνές, ευρωπαϊκό και εθνικό περιβάλλον.

Πρόκειται για «Θέσεις» έχω την αίσθηση πρωτοποριακές, που απαιτούν, όμως, ως απαραίτητο όρο την ύπαρξη ενεργών, κριτικά σκεπτόμενων και δρώντων  μελών. Γεγονός που εύκολα διατυπώνεται λεκτικά, αλλά πολύ δύσκολα εφαρμόζεται στην καθημερινή μας πράξη και μάλιστα σε μια κοινωνία, σε μεγάλο βαθμό, κατακαθισμένη και βομβαρδιζόμενη καθημερινά από μια δεξιά καταστροφολογία και μια αριστερή μηδενιστική ρητορεία. Ενώ, ταυτόχρονα, προέρχονται από ένα αριστερό κομματικό σχηματισμό που, όπως όλη η Ελληνική Αριστερά, δεν είχε καμιά κουλτούρα διακυβέρνησης, διακατέχονταν από ένα καταγγελτικό λόγο και μια σχεδόν μεταφυσική οραματική αντίληψη του σοσιαλιστικού κοινωνικού μετασχηματισμού, που στην πλειονότητά της θεωρούσε τη Δημοκρατία ως αστικό και μόνο πολιτικό σύστημα.  Η κουλτούρα του αλήστου μνήμης ΚΚΕ Εσωτερικού και οι επεξεργασίες ενός αριστερού ευρωκομμουνισμού, για το ουσιαστικό περιεχόμενο της Δημοκρατίας ως αξιακού προτάγματος -το οποίο δένει λειτουργικά και ουσιαστικοποιεί την αντιπροσωπευτική της μορφή, με θεσμούς άμεσης Δημοκρατίας και αυτοδιαχειριστικές εστίες στην παραγωγική διαδικασία, σεβόμενη και διευρύνοντας όλες τις ελευθερίες τα δικαιώματα και τις ευαισθησίες, με κινηματικές δράσεις μέσα και έξω από τους θεσμούς, στα πλαίσια του διευρυμένου πεδίου της ταξικής πάλης, που αποτελεί το εγχείρημα της Ενωμένης Ευρώπης- παρέμεινε μειοψηφική στους κόλπους της Αριστεράς .

Έπρεπε να έρθει το 2004, το πρωτοποριακό εγχείρημα του ΣΥΡΙΖΑ που συνένωσε, όχι χωρίς κλυδωνισμούς, στους κόλπους του αριστερούς πολίτες και οργανώσεις όλων των ρευμάτων της Αριστεράς. Η έκρηξη στη συνέχεια του κινήματος των πλατειών, η οικονομική κρίση και η ένταξη της Ελλάδας στη λιτότητα της μνημονιακής πραγματικότητας, η οποία ανέτρεψε όχι μόνο την ευωχία του «εκσυγχρονιστικού μονόδρομου» και του συναρτημένου με αυτόν καταναλωτισμού, αλλά και τον κυρίαρχο δικομματισμό της μεταπολίτευσης, για να επανέλθουν αυτές οι ιδέες και επεξεργασίες στην επικαιρότητα.

Ιστορική ευθύνη

Ο ΣΥΡΙΖΑ αποδείχθηκε ευαίσθητος δέκτης όλων αυτών των διεργασιών και έτσι βρέθηκε στην κορφή του κύματος των ελπίδων για ανατροπή του παλιού και φθαρμένου. Δεν παρέμεινε στη γωνία προσμένοντας την κατάρρευση, αλλά ανέλαβε την ευθύνη να βγάλει τη χώρα από την κρίση μέσα στις πιο αντίξοες συνθήκες. Ευθύνη που τον οδήγησε από το 4% στο 36% και στη συνακόλουθη νίκη του Ιανουαρίου του 2015. Και δεν απεμπόλησε μέσα από έναν εύκολο βολονταρισμό αυτή την ευθύνη και τις ελπίδες που γέννησε στο αριστερό και προοδευτικό κίνημα όλης της Ευρώπης, και όχι μόνο, όταν εξαναγκάστηκε στον οδυνηρό συμβιβασμό του Ιουλίου. Υπέγραψε το τρίτο μνημόνιο και παλεύει μέσα σ’ αυτόν τον αρνητικό συσχετισμό δυνάμεων με σειρά μέτρων να απαλύνει τις συνέπειες του για τα φτωχότερα στρώματα του πληθυσμού, προχωρώντας ταυτόχρονα σε μια σειρά τομές και ρήξεις, διστακτικές για πολλούς από μας, δημιουργίας ενός αριστερού αποτυπώματος κοινωνικού κράτους.

Η απότομη προσαρμογή στις νέες πρωτόγνωρες αυτές πραγματικότητες, πέρα της επώδυνης διάσπασης, έχουν δημιουργήσει σκεπτικισμό, αποχωρήσεις, απογοητεύσεις, ενώ ταυτόχρονα το δέλεαρ της κυβερνητικής διαχείρισης εισήγαγε σε μέρος των μελών και στελεχών του τις κυρίαρχες μικροαστικές αντιλήψεις του παραγοντισμού και του κυβερνητισμού.

Ανοιχτό στοίχημα

Μέσα σ’ αυτό το κλίμα και κόντρα σ’ αυτό, έρχονται οι «Θέσεις» να καταγράψουν όλα τα θετικά και αρνητικά αυτής της πορείας, χωρίς ωραιοποιήσεις και στρογγυλοποιήσεις. Έρχονται να τονίσουν ότι το στοίχημα παραμένει ανοικτό και εξαρτάται η έκβαση του από τον καθένα και την καθεμία μας, μέλη και φίλους του εγχειρήματος. Έρχονται να μιλήσουν για την ισοτιμία των μελών, για την αυξημένη ευθύνη όσων κατέχουν κυβερνητικές, βουλευτικές και κομματικές θέσεις. Να επιχειρήσουν να δημιουργήσουν –πράγμα όχι εύκολο- μέσα από τον προσυνεδριακό διάλογο το αναγκαίο κέφι και την όρεξη του αριστερού μαχητή, με κυρίαρχο το ήθος, την ανιδιοτέλεια, την αλληλεγγύη, την  πραγματική συντροφικότητα, απέναντι στα δύσκολα και άχαρα.

Έτσι ώστε, η αναγκαία οργανωτική ανασυγκρότηση του κόμματος, η ιδεολογικό-πολιτική αποσαφήνιση της ταυτότητάς του, η οργανωτική και πολιτική αυτονομία του από την κυβέρνηση, παραμένοντας η ενεργή της αριστερή συνείδηση, η ασπίδα προστασίας της απέναντι στο βρώμικο πόλεμο που υφίσταται, αλλά και ο κριτής των πράξεων της και ο προωθητής των κοινωνικών απαιτήσεων και  επεξεργασιών αντιμετώπισης τους , να μην παραμείνουν στενά εσωκομματική υπόθεση, αλλά να αποτελέσουν απτό δείγμα μιας νέας ηγεμονικής πρότασης για την πολιτική και, κυρίως, τη δύσκολη κοινωνική πραγματικότητα.

* Ο Άλκης Ρήγος είναι μέλος της Κεντρικής Επιτροπής ΣΥΡΙΖΑ

Στο χρονικό διάστημα που μεσολάβησε από το 1ο συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ, τον Ιούλιο του 2013, μέχρι σήμερα, δεν θα ήταν άτοπο να ισχυρισθεί κανείς ότι έχουν συμβεί γεγονότα κοσμοϊστορικής σημασίας, τόσο σε εθνικό όσο και διεθνές επίπεδο.

Ιδίως σε ό,τι αφορά τη χώρα μας, για πρώτη φορά στην ιστορία του τόπου ένα κόμμα της αριστεράς ανέλαβε την ευθύνη της διακυβέρνησης.

Το γεγονός ότι ο ΣΥΡΙΖΑ, από κόμμα της ελάσσονος αντιπολίτευσης πριν από λίγα χρόνια, αποτελεί σήμερα τον κορμό του κυβερνητικού σχηματισμού, θέτει σε τελείως διαφορετική βάση και τη λειτουργία του ίδιου του κόμματος.

Μια αριστερή κυβέρνηση έχει την υποχρέωση να λύνει προβλήματα, να οραματίζεται, να σχεδιάζει και να υλοποιεί με επίκεντρο τον άνθρωπο. Σε συνθήκες, όπως οι παρούσες, η προσπάθεια αυτή είναι τιτάνια και ο ρόλος του κόμματος εξαιρετικά σημαντικός. Πρωτίστως, και πάνω απ΄ όλα, πρέπει να ανοιχθεί στην κοινωνία, να την αφουγκραστεί και να την κάνει σύμμαχό του.

Η διακυβέρνηση της χώρας τα τελευταία 40 χρόνια χαρακτηρίστηκε από την καθιέρωση της πελατειακής σχέσης μεταξύ πολίτη και εξουσίας, με αποτέλεσμα να καμφθούν οι αντιστάσεις της κοινωνίας και τα ποικίλα φαινόμενα διαφθοράς και αναξιοκρατίας να αντιμετωπίζονται περίπου σαν «κανονικά» ή «αναπόφευκτα».

Προσέγγιση της κοινωνίας

Η συζήτηση που θα πρέπει να ανοίξει, ιδίως στο πλαίσιο του επικείμενου συνεδρίου, οφείλει να έχει ως ζητούμενο την περαιτέρω προσέγγιση της κοινωνίας. Οι πολίτες πρέπει να πεισθούν ότι το παλιό σύστημα οδήγησε το κράτος στο σύνολό του, αλλά και κάθε έναν από εμάς ξεχωριστά, στη χρεοκοπία.

Πρέπει όλοι να καταλάβουμε ότι το κράτος είμαστε εμείς και ότι το ατομικό συμφέρον, όταν υπονομεύει το συλλογικό, δεν διαρκεί πολύ. Όπως είπε και ο Μάρκος Αυρήλιος, σχεδόν 2.000 χρόνια πριν: «Ό,τι είναι κακό για το μελίσσι, είναι κακό και για τη μέλισσα».

Πολλές φορές στην αριστερά κάνουμε το λάθος να προσεγγίζουμε τον πολίτη συναισθηματικά. Όπου το κράτος πρέπει να αναλάβει το ρόλο του φιλεύσπλαχνου γονέα και ο πολίτης αυτόν του μικρού παιδιού, το οποίο κηδεμονεύεται, προστατεύεται και περιθάλπεται, ερήμην των προσωπικών αναγκών, υποχρεώσεων και επιλογών του.

Η προσέγγιση αυτή μπορεί να δημιουργήσει τόσα προβλήματα, όσα ακριβώς έχουν επισωρεύσει, εδώ και δεκαετίες, οι κάθε είδους «πελατειακές» σχέσεις!

Έργα, όχι θεωρία

Είναι, λοιπόν, χρέος της αριστεράς, ειδικά σε αυτή τη συγκυρία που η κυβέρνηση προέρχεται από αυτή, να δείξει το δρόμο, όχι με θεωρητικές προσεγγίσεις, αλλά με συγκροτημένο, απτό και ορατό από όλους κυβερνητικό έργο. Πρέπει να δείξουμε το δρόμο της δικαιοσύνης και της αξιοκρατίας μέσα από κάθε απόφαση και πράξη μας, είτε αυτή είναι κομματική, είτε κυβερνητική.

Πρέπει να ξαναδώσουμε στην έννοια «δημοκρατία» το αυθεντικό της νόημα και να αποδείξουμε ότι ο «δήμος κρατεί», και όχι οι λίγοι με τα μεγάλα τους συμφέροντα ή οι πολλοί με τα μικρά τους!

Πρέπει να αγωνισθούμε, δείχνοντας το δρόμο, και να στοχεύσουμε σε μια πολιτεία ώριμη, όπου ο καθένας μας θα μπορούσε να υιοθετήσει την αποστροφή του Περικλή στον Επιτάφιο, όταν υπενθύμιζε στους συμπολίτες του: «Οι ίδιοι εμείς, φροντίζουμε και τις ιδιωτικές μας υποθέσεις και τα δημόσια πράγματα κι ενώ ο καθένας μας φροντίζει τις δουλειές του, τούτο δεν μας εμποδίζει να κατέχουμε και τα πολιτικά. Μόνο εμείς θεωρούμε πως είναι, όχι μόνο αδιάφορος, αλλά και άχρηστος εκείνος που δεν ενδιαφέρεται στα πολιτικά».

Ενεργοί πολίτες

Το άνοιγμα στην κοινωνία είναι μονόδρομος. Χωρίς ενεργούς πολίτες που θα συμμετέχουν και θα ελέγχουν την εξουσία, δεν μπορούμε να προχωρήσουμε συντεταγμένα, ούτε ως λαός ούτε ως κράτος. Ο καθένας από εμάς θα πρέπει να κατανοήσει, να διεκδικήσει και να αποδεχθεί τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του. Σε μια δίκαιη και πολιτισμένη κοινωνία, ο πολίτης είναι και τροφοδότης και ωφελούμενος.

Τώρα είναι η ώρα και η ιστορική ευκαιρία να κάνουμε την πολιτική και κοινωνική μας υπέρβαση. Αν τελειώσουμε με τις εμμονές, τις ιδεοληψίες και τη νοοτροπία του μικροσυμφέροντός μας, θα μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά και τα «εξωτερικά» μέτωπα και τις προκλήσεις.

Έχουμε τεράστια ευθύνη απέναντι στον εαυτό μας, τη χώρα, αλλά και την ιστορία της ανθρωποκεντρικής αριστεράς.

Το δεύτερο συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να αποτελέσει εφαλτήριο.

Ιδού πεδίον δόξης λαμπρόν.

* H Παναγιώτα Βράντζα είναι βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ Ν. Καρδίτσας

Το 2ο Συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ διεξάγεται μέσα σε πρωτόγνωρες συνθήκες. Για πρώτη φορά η ριζοσπαστική Αριστερά βρίσκεται στην κυβέρνηση, σε ένα κράτος που ανήκει στον πυρήνα της Ευρώπης και ταυτόχρονα δέχεται μια σκληρή νεοφιλελεύθερη επίθεση. Δεν είναι λοιπόν τυχαίος ο διαρκής πόλεμος που δέχεται η συγκεκριμένη κυβέρνηση από μεγάλα οικονομικά συμφέροντα και από το παλιό πολιτικό κατεστημένο, με όλα τα θεμιτά και αθέμιτα μέσα. Εξίσου, όμως, δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι το Συνέδριό μας θα το παρακολουθεί, με ανάμεικτα ενδεχομένως συναισθήματα και διαφορετικές επιθυμίες, αλλά σίγουρα με ενδιαφέρον, ολόκληρη η ελληνική κοινωνία.

Μέσα σ’ αυτό το περιβάλλον, το Συνέδριο καλείται να εκπληρώσει σημαντικούς στόχους. Είναι λοιπόν αναγκαίο να αναλύσουμε την πραγματική κατάσταση και να χαρτογραφήσουμε την έξοδο από την κρίση. Και βέβαια, δεν πρέπει να αποφύγουμε τη συζήτηση για τα «μεγάλα» θέματα. Αντίθετα, καλούμαστε να χαράξουμε την τακτική μας, ώστε να μη ματαιώσουμε τον στρατηγικό μας στόχο, που παραμένει σταθερός: Ο ριζικός μετασχηματισμός της Ελλάδας με ορίζοντα το δημοκρατικό σοσιαλισμό του 21ου αιώνα. Σαφέστατα, είναι πια ξεκάθαρο ότι ο χρόνος και ο δρόμος υλοποίησης της στρατηγικής μας περιλαμβάνει όχι μόνο επιτυχίες αλλά και παρακάμψεις, ακόμα και πρόσκαιρες οπισθοχωρήσεις. Το ζήτημα είναι να μη χάσουμε τον προσανατολισμό, τις αξίες και την «ψυχή» μας.

Μέσα στο πλαίσιο αυτό, το πρώτο που πρέπει να πάρουμε υπ’ όψιν μας είναι ότι ο ΣΥΡΙΖΑ – όπως αποτυπώθηκε ξεκάθαρα και στις τελευταίες εκλογές – εκφράζει το νέο, όχι μόνο ηλικιακά, αλλά και ως προς το ήθος και ύφος της εξουσίας. Η σύγκρουσή μας με το «παλιό» – πρόσωπα, πολιτικές δυνάμεις, αλλά και νοοτροπίες και πρακτικές που το εκφράζουν – θα πρέπει να είναι συνεχής. Οι πολίτες έχουν «τελειώσει» το παλιό και είναι ιστορική η ευθύνη μας να μη δώσουμε, εξαιτίας δικών μας αδυναμιών, χώρο στο «μαύρο».

Το δεύτερο στοιχείο, προκειμένου να αντέξουμε στον πόλεμο, είναι να «ριζώσουμε», να δημιουργήσουμε κοινωνικές συμμαχίες και να διαμορφώσουμε θεσμούς που θα φέρουν τη δική μας σφραγίδα. Ήδη, η ψήφιση της απλής αναλογικής ή οι προτάσεις για τη συνταγματική αναθεώρηση είχαν θετική απήχηση, όχι μόνο γιατί επικοινώνησαν με την «αριστερή ψυχή» αλλά και γιατί σηματοδότησαν τη διάθεσή μας για ρήξη, κάτι που καταγράφηκε με όλους τους τρόπους και στις δημοσκοπήσεις. Αντίστοιχα, είναι σημαντικές μεγάλες πρωτοβουλίες που είναι σε εξέλιξη, όπως λόγου χάρη η μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, μέσω της οποίας, ανατρέποντας πλήρως το αυτοδιοικητικό σκηνικό με μια σειρά θεσμούς (απλή αναλογική, αμεσοδημοκρατικοί θεσμοί κ.λπ.) και πρωτοβουλίες, θα μπορέσουμε να εξειδικεύσουμε την αριστερή θεωρία και πράξη σε τοπικό επίπεδο, διαμορφώνοντας «από τα κάτω» δεσμούς με την κοινωνία.

Τρίτον, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι στόχος μας και υπόσχεσή μας προς τους πολίτες είναι η υπέρβαση των μνημονίων. «Χρωστάμε» στην ελληνική κοινωνία τη συνεχή σκληρή αντιπαράθεση με τους θεσμούς και την αποφασιστική διεκδίκηση στα ζητήματα που είναι για την Αριστερά και την κοινωνία πρώτη προτεραιότητα. Μέσα λοιπόν από τις αποφάσεις του Συνεδρίου πρέπει να προκύψουν οι βασικές πολιτικές και προγραμματικές κατευθύνσεις για την επόμενη τριετία. Με άλλα λόγια, να απαντήσουμε στο εξής: Το 2019, το τέλος της πρώτης κυβερνητικής θητείας της Αριστεράς, συμπίπτει με την έξοδο από το πρόγραμμα δημοσιονομικής επιτήρησης. Πού θέλουμε να έχουμε φτάσει τότε; Πώς θα ανοίξουμε σταδιακά τον δρόμο για τη «μεταμνημονιακή» εποχή;

Τέταρτο δεδομένο είναι ο εξαιρετικά πυκνός πολιτικός χρόνος μέσα στον οποίο δρούμε, αντιμετωπίζοντας καθημερινά πολίτες που είναι εξαντλημένοι από τις δυσκολίες. Χρειαζόμαστε λοιπόν αποφασιστικότητα και ουσία στις μεγάλες αλλαγές και, ταυτόχρονα, αποτελεσματικότητα και ενίσχυση των αντανακλαστικών και της ποιότητας της δουλειάς μας, και στην κυβέρνηση και στο κόμμα. Έχουμε, συνεπώς, ανάγκη αφενός από κανόνες στον τρόπο λήψης των αποφάσεων και αφετέρου από ανανέωση του στελεχικού μας δυναμικού σε όλα τα επίπεδα.

Κλείνοντας, τα τέσσερα αυτά στοιχεία ορίζουν κατά τη γνώμη μου επαρκώς το βασικό πλαίσιο συζήτησης εν όψει του Συνεδρίου και συμβάλλουν στο να αποφύγουμε έναν διπλό κίνδυνο: αφενός της αυτάρεσκης αυτοεπιβράβευσης για τη μέχρι σήμερα πορεία μας, αφετέρου της μικρόψυχης ρητορικής της απογοήτευσης και της παραίτησης. Και κυρίως να μην εκπέμψουμε την εντύπωση της αφωνίας μπροστά στα μεγάλα ερωτηματικά. Άλλωστε, έχουμε τα εργαλεία και την ψυχραιμία να αναλύσουμε  την πραγματικότητα, κυρίως όμως έχουμε τη συλλογικότητα, την αισιοδοξία και τη βούληση να αφήσουμε το βαθύ ιστορικό μας αποτύπωμα στην πορεία της χώρας και του λαού μας.

Ο ΣΥΡΙΖΑ αποτελεί κληρονόμο και συνεχιστή μιας παράδοσης αριστερού πειραματισμού και διαδοχικών μεταμορφώσεων προοδευτικών κομμάτων στην προσπάθειά τους να υπερβούν τους καταναγκασμούς της κλασικής μορφής τους. Από τον Συνασπισμό των τάσεων μέχρι τον ΣΥΡΙΖΑ των συνιστωσών και των κινημάτων, από τη σταχυολόγηση διαφορετικών πρακτικών από την Κομμουνιστική Επανίδρυση μέχρι τη σύγκλιση με το Podemos, ο «χώρος» προσπαθούσε διαρκώς να επανεφεύρει τον εαυτό του για να ανταποκριθεί στις προκλήσεις που έφερνε μια εποχή κρίσης του κομματικού φαινομένου. Αυτό πρέπει να κάνει και σήμερα.

Με τη διαφορά, όμως, ότι όλοι οι προηγούμενοι πειραματισμοί γίνονταν από τη θέση της αντιπολίτευσης, υιοθετώντας πρακτικές από άλλα κόμματα που ήταν και αυτά στην αντιπολίτευση. Σήμερα όμως είναι στην κυβέρνηση. Άρα, κάποιες νέες λειτουργίες που θα ήταν χρήσιμο να ενσωματώσει οφείλουν να αποτυπώνουν και τη νέα του θέση, αλλά ταυτόχρονα να προσπαθούν να υπερβούν τις αγκυλώσεις που οδηγούν τη μία μετά την άλλη από τις μεγάλες ευρωπαϊκές πολιτικές οικογένειες, όπως το γαλλικό σοσιαλιστικό κόμμα ή το δημοκρατικό κόμμα στην Ιταλία, σε σταδιακή απομάκρυνση από τους παραδοσιακούς του ψηφοφόρους.

Τι λειτουργίες επιτελούν, λοιπόν, τα κυβερνητικά κόμματα στις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης μια εποχή κρίσης του κομματικού φαινομένου; Πρώτον, αποτελούν εκλογικούς μηχανισμούς σταδιακά όλο και περισσότερο αποκομμένους από την ίδια την εκλογική στρατηγική τους, καθώς η τελευταία τείνει να διαμορφώνεται από ειδικούς και επικοινωνιολόγους. Δεύτερον, αποτελούν πολιτικές ελίτ εξουσίας, οι οποίες επικοινωνούν και ανταλλάσσουν ιδέες μέσα από εκτεταμένα δίκτυα σκέψης, think tanks, ακαδημαϊκά ινστιτούτα και μελετητικούς οργανισμούς, τα οποία επεξεργάζονται το φάσμα των πολιτικών επιλογών για αυτά τα κόμματα και προετοιμάζουν τις εφεδρείες στελεχών για τις θέσεις υψηλής τεχνοκρατικής εξειδίκευσης που πρέπει να καλυφθούν σε περιόδους ανάληψης κυβερνητικών ευθυνών. Τρίτον, οι πλέον υγιείς από αυτούς τους οργανισμούς διατηρούν μια αυτόνομη οργανωτική ζωή, ένα κοινωνικό δίκτυο δηλαδή, σε τοπικό επίπεδο, που τους επιτρέπει σε περιόδους που βρίσκονται στην αντιπολίτευση να διευρύνουν την επιρροή τους και σε περιόδους διακυβέρνησης να διατηρούν μια συλλογική στάση αποστασιοποίησης ή και κριτικής από την εκάστοτε «δική τους» κυβέρνηση.

Στη σχετικά σύντομη περίοδο εντός της οποίας ο ΣΥΡΙΖΑ μετασχηματίστηκε από κόμμα που πάλευε για την εκλογική του επιβίωση σε κόμμα εξουσίας, εξελίχτηκε μια σταδιακή μετατόπιση του κέντρου λήψης αποφάσεων από τον ηγετικό πυρήνα του κόμματος στην κοινοβουλευτική ομάδα και, σήμερα πλέον, στην κυβέρνηση. Η πορεία αυτή είναι μεν ώς έναν βαθμό φυσιολογική, ίσως όμως η ταχύτητα με την οποία συντελέστηκε και οι συνθήκες εντός της οποίας αυτός ο μετασχηματισμός έλαβε χώρα, να άφησε τους άλλους δύο βραχίονες (κόμμα και Κ.Ο.) χωρίς σαφείς λειτουργίες, όρια και ρόλους στον προσδιορισμό της ασκούμενης πολιτικής και της συμμετοχής τους σε αυτή. Αυτές τις ελλείψεις είναι σήμερα κρίσιμο να τις θεραπεύσουμε.

Πού βρίσκεται ο νέος κυβερνητικός ΣΥΡΙΖΑ λοιπόν; Από τις λειτουργίες των παραδοσιακών κομμάτων εξουσίας, σήμερα είναι σε θέση να κινητοποιηθεί ως εκλογικός μηχανισμός, αν και σίγουρα όχι με τη δυναμική της συμμετοχής που έδιναν πολλοί από τους συντρόφους που έχουν πλέον αποστασιοποιηθεί. Αντιστοίχως, η εμπειρία της ανάληψης των κυβερνητικών ευθυνών απέδειξε ότι όσες προσβάσεις και όσες δικτυώσεις είχαμε σε επιστημονικά, ακαδημαϊκά ή και πολιτικά ινστιτούτα τις χρησιμοποιήσαμε στο εγχείρημα αυτό, και πάντα οι πόροι αυτοί αποδεικνύονταν λιγότεροι από τις ανάγκες μας. Τέλος, η βάση του κόμματος, αν και διατηρεί τον βασικό της κορμό ανέπαφο, έχει πληγεί σοβαρά κυρίως από την απομάκρυνση νεότερων συντρόφων που αισθάνθηκαν απογοήτευση από τον δύσκολο συμβιβασμό του προηγούμενου καλοκαιριού. Η σχέση αυτή, αν και δεν μπορεί να αποκατασταθεί πλήρως, καθώς ένα τμήμα των πλέον ακτιβιστικών τμημάτων της νεολαίας μας έχει σήμερα γυρίσει την πλάτη με τρόπο δύσκολα αναστρέψιμο, πρέπει να ξαναχτισθεί μέσα από την προσπάθεια να δημιουργήσουμε σχέσεις με τη μεγάλη κοινωνική δεξαμενή των νέων που έχουν τις δεξιότητες να καινοτομήσουν αλλά δυσκολεύονται να βρουν τον τρόπο στο πλαίσιο μιας αγοράς εργασίας και μιας οικονομίας σε χρόνια κρίση και καθίζηση.

Και εδώ βρίσκεται ίσως και η μεγαλύτερη αντίφαση. Τα νέα υποκείμενα της παραγωγής, είτε μιλάμε για τους νέους συνεταιριστές, τους νέους επιχειρηματίες στον αγροτοδιατροφικό κλάδο, τους start-upάδες, τους επιστήμονες που λειτουργούν σε υπερεθνικά δίκτυα παραγωγής, αλλά και όλοι οι άνεργοι και οι εργαζόμενοι στις νέες μορφές ελαστικής εργασίας, δεν εκφράζονται από τις παραδοσιακές μορφές κοινωνικής εκπροσώπησης, είτε αυτές είναι τα επαγγελματικά σωματεία, οι εργασιακοί σύλλογοι κ.ο.κ. Σε αυτές όμως τις νέες κοινωνικές κατηγορίες βρίσκονται αναπόφευκτα οι απαντήσεις στα ερωτήματα που σήμερα δυσκολευόμαστε να βρούμε. Άρα, η προσπάθεια να διευρυνθεί το κοινωνικό δίκτυο, η βάση του κόμματος, είναι κάτι περισσότερο από μια κίνηση «διείσδυσης» σε παραδοσιακούς φορείς της κοινωνίας των πολιτών. Αντίθετα, αυτή η προσπάθεια διεύρυνσης συνεπάγεται μια κίνηση δημιουργίας νέων μορφών εκπροσώπησης και οργάνωσης, θεματικών τρόπων κοινωνικής κινητοποίησης αλλά και μετασχηματισμού των παραδοσιακών συλλογικών φορέων με τρόπο τέτοιο ώστε να ενσωματώσουν στο εσωτερικό τους τα νέα υποκείμενα της παραγωγής.

Εν κατακλείδι, με τον ίδιο τρόπο που ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι υπεύθυνος για την κατάρρευση της ελληνικής οικονομίας, βρέθηκε όμως στη θέση να πρέπει να τη διαχειριστεί και να την υπερβεί, έτσι, παρόλο που δεν είναι υπεύθυνος για την κρίση του κομματικού φαινομένου και των παραδοσιακών σχέσεων εκπροσώπησης είναι υποχρεωμένος σήμερα να επιχειρήσει να την υπερβεί. Για να το κάνει αυτό, λοιπόν, οφείλει, πρώτον, να διατηρήσει τη συμμετοχική διάσταση κάθε πολιτικού αγώνα που καλείται να δώσει, δεύτερον, να πολλαπλασιάσει και να ενισχύσει τους θεσμούς, ακαδημαϊκούς, ερευνητικούς, τεχνοκρατικούς εντός των οποίων η αριστερή σκέψη αναπτύσσεται και καλλιεργείται και, τέλος, να αναζωογονήσει τον πειραματισμό του στο πώς οργανώνεται η κοινωνία σε χώρους και κοινωνικά πεδία από τα οποία η συλλογική οργάνωση απουσιάζει.

«Το να νικάς και να επαναπαύεσαι στις δάφνες σου είναι ήττα. Το να ηττάσαι αλλά να μην υποκύπτεις είναι νίκη».

Κάθε φορά που συγκαλείται ένα συνέδριο οποιουδήποτε κόμματος, πολύ περισσότερο ενός κόμματος της Αριστεράς, δεν πρέπει και δεν μπορεί να είναι ένα συνέδριο ρουτίνας. Οφείλει να είναι ένα συνέδριο γειωμένο στην πραγματικότητα, την οποία το κόμμα πρέπει να διαγνώσει προσεκτικά, πριν επιχειρήσει να τη διαμορφώσει με οδηγό τις αρχές του και μοχλό την κοινωνική αναγκαιότητα.

Όταν το συνέδριο αυτό λαμβάνει χώρα σε μια περίοδο που ένα αριστερό κόμμα που κυβερνά, όπως ο ΣΥΡΙΖΑ, καλείται να πλεύσει στη θάλασσα μιας άγριας οικονομίας της αγοράς δίπλα στο μάτι ενός γεωπολιτικού κυκλώνα, οι επιλογές είναι δύο. Ή κοιτάς προς τα πίσω, αναζητώντας μάταια την ελπίδα ενός καλύτερου παρελθόντος -διασφαλίζοντας την «ιδεολογική καθαρότητα» και αναλαμβάνοντας την ευθύνη της πολιτικής περιθωριοποίησης- ή παίρνεις την απόφαση, αρνούμενος την εσωστρέφεια, να χαράξεις νέους δρόμους, κρατώντας πάντα ως πυξίδα τις αξίες της κοινωνικής δημοκρατίας, της οικονομικής δικαιοσύνης, της αλληλεγγύης και της αξιοπρέπειας.

Κάποιοι λένε ότι αυτό είναι αδύνατον σε μια Ευρώπη, που όχι μόνο εμμένει στη λιτότητα αλλά ρέπει προς την Ακροδεξιά. Εγώ λέω ότι δεν μας επιτρέπεται να αποδεχτούμε τη λογική της παραίτησης, αρνούμενοι την πεισματώδη προσπάθεια που πρέπει να γίνεται κάθε φορά και κάθε στιγμή για κάτι καλύτερο.

Θα ήμουν εξωπραγματικός αν πίστευα ή φανταζόμουν ότι θα μπορούσαμε, σε αυτή τη συγκυρία, να ορίσουμε με βάση τις δικές μας αρχές την Ευρώπη. Ούτε ξεχνώ, όμως, ότι οι αρχικές θέσεις μας για το χρέος, τη λιτότητα και το έλλειμμα δημοκρατίας στην Ε.Ε. αποδείχθηκαν ορθές. Σε κάθε περίπτωση, η επιδείνωση της κρίσης έχει καταστήσει -με οδυνηρό τρόπο- τη βαθύτερη ουσία της προφανή σε ολοένα και περισσότερους. Σήμερα, το φάσμα των επιδραστικών προσωπικοτήτων που μιλούν ανοιχτά ενάντια στην κατίσχυση της οικονομικής επί της πολιτικής εξουσίας ξεκινά από τον Στίβεν Χόκινγκ και φθάνει στον Πάπα της Ρώμης. Όσο ενθαρρυντικό κι αν είναι αυτό, βεβαίως δεν αρκεί. Απαιτούνται πολιτικές πρωτοβουλίες με στόχευση και σχέδιο.

Η συνεπής στάση του ΣΥΡΙΖΑ υπέρ της κοινωνικής και οικονομικής δημοκρατίας και εναντίον της ξενοφοβίας στα ευρωπαϊκά συμβούλια έχει δημιουργήσει τις προϋποθέσεις συγκλίσεων με άλλες προοδευτικές δυνάμεις (σοσιαλιστές, πράσινους) για τη σύμπηξη μετώπων σε σειρά κρίσιμων ζητημάτων. Η επιτυχία της πρωθυπουργικής πρωτοβουλίας για διεξαγωγή ευρωμεσογειακής συνόδου στην Αθήνα, που κατέστη δυνατή χάρη στην πολιτική παρακαταθήκη της πρώτης διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, επαναφέρει στην ημερήσια διάταξη το ζήτημα της αλλαγής της ευρωπαϊκής πορείας, αυτήν τη φορά με ευνοϊκότερους συσχετισμούς και ισχυρότερους συμμάχους. Δεν ισχυρίζομαι ότι θα είναι εύκολο. Η συγκυρία βρίθει κινδύνων, αλλά και ευκαιριών.

Ο κόσμος μας αλλάζει πιο γρήγορα από ποτέ. Ορισμένες σταθερές και ισχυρές παγκόσμιες τάσεις κατατείνουν σε αλλαγή του ισχύοντος κοινωνικο-οικονομικού μοντέλου: η ραγδαία τεχνολογική ανάπτυξη (με σημαντικές συνέπειες πρώτα στην επικοινωνία και στην πολιτική), ο ενεργειακός μετασχηματισμός, η πολιτική και διοικητική αποκέντρωση. Παράλληλα, βρισκόμαστε ενώπιον μιας αποσταθεροποίησης του κλίματος και του διεθνούς συστήματος, μιας άνευ προηγουμένου προσφυγικής κρίσης και μιας ριζικής αλλαγής ή -εναλλακτικά- μιας αποσύνθεσης της Ευρώπης.

Το επικείμενο συνέδριό μας μπορεί να είναι καθοριστικό, αν ιεραρχήσουμε τα κρίσιμα θέματα και απαλλαγούμε από εμμονές και πολιτικές προγονοπληξίες. Ο ΣΥΡΙΖΑ θα αποδειχθεί τουλάχιστον ανεπαρκής αν κλειστεί στον εαυτό του σαν στρείδι. Αντιμέτωποι με κρίσιμες προκλήσεις, ας διδαχθούμε από την ιστορία του ΕΑΜ για να θέσουμε τις βάσεις μιας μεγάλης προοδευτικής, δημοκρατικής παράταξης.

Ο στόχος μιας νέας ισχυρής κοινωνικής συμμαχίας προϋποθέτει μια δημιουργική διαδικασία διαλόγου με την κοινωνία, αλλά και την αποφασιστικότητα να μετουσιώσουμε την κομματική εσωστρέφεια σε πολιτική εξωστρέφεια. Το στοίχημα που πρέπει να κερδηθεί είναι το κόμμα να ανακτήσει την εμπιστοσύνη των πολιτών που επιζητούν κοινωνική δικαιοσύνη και αξιοπρέπεια.

Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ένα κόμμα μαζικό που εκφράζει συλλογικά κοινωνικά αιτήματα;

Από την ίδρυσή του το κόμμα επεδίωξε, και σε μεγάλο βαθμό πέτυχε, να εκφράσει με αυθεντικό τρόπο τα κοινωνικά αιτήματα των τάξεων που επιχειρούσε να εκπροσωπήσει τα τελευταία χρόνια. Μαζικό δεν κατόρθωσε να γίνει ποτέ, αλλά η εμπλοκή του στον ζωντανό κόσμο των κινημάτων τού έδωσε το δικαίωμα να παλεύει ισότιμα με όλα τα κινήματα σε κοινούς αγώνες και με κοινές, πολλές φορές, θέσεις. Σήμερα είναι φανερό ότι αυτή η προσπάθεια έχει υποχωρήσει αρκετά και ίσως σε μερικά θέματα έχει απονεκρωθεί τελείως λόγω και του περσινού επίπονου συμβιβασμού.

Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ένα κόμμα που λειτουργεί δημοκρατικά και συλλογικά;

Η πορεία προς την κατάκτηση της κυβερνητικής εξουσίας έδειχνε τα σημάδια μιας καταστρατήγησης της συλλογικότητας και της εσωκομματικής δημοκρατίας αλλά άλλοι λιγότερο κι άλλοι περισσότερο συμβιβαζόμασταν με την εικόνα αυτή για να μην πλήξουμε την προσπάθεια της εκλογικής και κοινωνικής μάχης το προηγούμενο διάστημα. Όμως αυτό πλέον δεν μπορεί να αιτιολογεί τα πάντα. Ένα κόμμα που έχει απαξιωμένα συλλογικά όργανα, ένα κόμμα θεατής των πολιτικών που χαράσσει η κυβέρνηση σε λίγο διάστημα δε χάσει απλά κι αυτά τα μέλη που έχει αλλά θα μεταμορφωθεί σε κόμμα σφραγίδα. Αυτή η αρνητική πολιτική μεταμόρφωση ανοίγει την πόρτα σε δεξιές πολιτικές θέσεις που δοκιμάστηκαν από το αστικό μπλοκ με την αιτιολογία της άπλετης δημοκρατίας και τον ουσιαστικό εκμηδενισμό της έννοιας του μέλους ενός κόμματος. Κλασική ανοησία που γράφεται τελευταία, η εκλογή της ηγεσίας τους κόμματος απ’ όσους περάσουν μια Κυριακή να ψηφίσουν γι’ αυτήν. Ούτε κομματικές υποχρεώσεις, ούτε ενσώματη συνεισφορά, ούτε ιδεολογική διαπάλη. Μόνο ψήφος στην αρένα των μονομάχων.

Μπορεί το κόμμα να στηρίξει την κυβέρνηση, να την ελέγξει και να συμβάλει στις κυβερνητικές πρωτοβουλίες;

Προς το παρόν το κόμμα παρατηρεί αμέτοχο, αντιδρά σπασμωδικά κι έχει ένα τεράστιο έλλειμμα ενημέρωσης ακόμα και για τα πολλά θετικά που γίνονται. Κι αυτό είναι πάλι αποτέλεσμα του περσινού συμβιβασμού που οδήγησε βαθμιαία τον πόλο εξουσίας αλλά και τον πολιτικό σχεδιασμό από το κόμμα στα κυβερνητικά γραφεία. Τα τρία Κ, κοινωνία, κόμμα, κυβέρνηση, δεν είναι πλέον ισότιμα μέλη σε μια συμμαχία που επιδιώκει να αλλάξει συσχετισμούς και να μετασχηματίσει τον κοινωνικό ιστό. Η κυβέρνηση υπερισχύει των δύο άλλων και τους αφήνει σαν φτωχούς συγγενείς να περιμένουν τη σειρά τους για ραντεβού με το άγνωστο.

Μπορεί το κόμμα του ΣΥΡΙΖΑ μόνο σε όλη την Ευρώπη να αντιστρέψει τους συσχετισμούς δυνάμεων υπέρ των υποτελών τάξεων;

Τούτο απαντήθηκε πέρσι το καλοκαίρι με τον πιο σκληρό και αντιδημοκρατικό τρόπο από τους ισχυρούς της Ευρώπης. Όμως αυτό θα έπρεπε να μας διδάξει ότι οι αυταπάτες έχουν κάποια στιγμή τέλος και πως η Αριστερά ή θα συνεννοηθεί πανευρωπαϊκά ή θα έχει καταγράψει πάλι μια ηρωική ήττα.

Είναι το παλιό, το νέο, το άφθαρτο, το αύριο και το χθες πολιτικοί όροι που συνεισφέρουν στην προσπάθεια της Αριστεράς;

Εκκωφαντικά όχι. Αυτοί οι όροι ανήκουν στις εμπορικές δραστηριότητες και η χρήση τους στην πολιτική αποδεικνύει ένδεια πολιτικών επιχειρημάτων αλλά και συνειδητή προσπάθεια αλλοίωσης της πολιτικής ιδεολογίας της Αριστεράς. Να τους αφήσουμε κατά μέρος λοιπόν και να μιλήσουμε με πολιτικούς όρους όπως όλα τα προηγούμενα χρόνια κάναμε.

Τηρούνται οι συμφωνίες που υπέγραψαν όλοι και όλες που μπήκαν στους εκλογικούς αγώνες για την ελληνική Βουλή και για την Ευρωβουλή;

Αυτό το ερώτημα το βάζω από το 2012 και απάντηση ακόμα δεν έχει υπάρξει. Θέλω να πιστεύω πως στο συνέδριο θα δοθούν απαντήσεις και θα υπάρξουν συνέπειες για όσους τυχόν δεν είναι εντάξει με τις υποχρεώσεις τους.

Τέλος, υπάρχει ελπίδα, όραμα και στρατηγική;

Για το πρώτο απαντώ ξεκάθαρα ναι και είναι κι αυτό που με κρατά μέσα στη σκληρή μάχη που δίνεται τούτες τις στιγμές. Το όραμα υπήρχε πάντα στην Αριστερά και δεν είναι άλλο παρά η σοσιαλιστική προοπτική, που δεν θα έρθει ως από μηχανής θεός για να μας σώσει αλλά ως καθημερινή προσπάθεια και ως καθημερινό κοινωνικό υπόδειγμα. Η στρατηγική είναι κομμάτι του συνεδρίου, το σημαντικότερο ίσως, στο οποίο όμως θα πρέπει να το συνομολογήσουμε με δημοκρατικό τρόπο και με συμμετοχή όλων των μελών.

 
* Ο Χρήστος Καραγιαννίδης είναι βουλευτής Δράμας του ΣΥΡΙΖΑ

Η αλληλεγγύη είναι το μέτρο με το οποίο μια κοινωνία «βαθμολογεί» τον εαυτό της και η βάση πάνω στην οποία διασφαλίζει τη συνοχή και την προοπτική της.

Η αλληλεγγύη, επίσης, φανερώνει το επίπεδο της ολοκληρωμένης προσωπικότητας του ανθρώπου, ως προς τη σχέση με τον ίδιο του τον εαυτό, ως προς τη σχέση προσώπου με πρόσωπο, αλλά και ως προς τη σχέση του προσώπου με την κοινωνία.

Το ηθικά κοινωνικό καθήκον της αλληλοβοήθειας, της υποχρέωσης που έχουν τα μέλη μιας ομάδας να υποστηρίζονται και να ενισχύονται αμοιβαία, θα μπορούσε να αποτελεί έναν γενικό ορισμό της αξίας της αλληλεγγύης. Η οποία ως τέτοια αξία, συμπυκνώνει δύο άλλες κορυφαίες, θεμελιώδεις και πανανθρώπινες αξίες: την ελευθερία και τη Δικαιοσύνη.

Η ελευθερία, η Δικαιοσύνη και η αλληλεγγύη αποτελούν συστατικό στοιχείο των ανθρώπινων δικαιωμάτων – ατομικών, κοινωνικών, πολιτικών. Ταυτόχρονα στηρίζουν το όραμα μιας «ιδανικής κοινωνίας», έτσι όπως αυτό εκφράστηκε στην κλασική Ελλάδα του 5ου αιώνα π.Χ. και στην περίοδο του ευρωπαϊκού διαφωτισμού.

Στη σύγχρονη Ελλάδα, ιδιαίτερα στις μέρες της κρίσης που τις σημαδεύει η ανεργία, η φτώχεια και η συρρίκνωση των κοινωνικών και εργασιακών δικαιωμάτων, ο πολίτης έχει αξιακά στηρίγματα τα οποία μπορεί να αναζητήσει στην «Αθήνα της αλληλεγγύης» του Περικλή και στο κοινωνικό κράτος που γέννησε ο Διαφωτισμός.

Ο άνθρωπος ως πρόσωπο, το πρόσωπο ως πολίτης και η κοινωνία ως σύνολο τέτοιων πολιτών, δηλαδή, πολιτών που ενσαρκώνουν την ελευθερία, τη δικαιοσύνη και την αλληλεγγύη, μπορούν και τις κρίσεις να ξεπερνούν και το μέλλον τους να καθορίζουν.

Οφείλουμε εδώ να επισημάνουμε, ότι η έλλειψη αλληλεγγύης σε μια κοινωνία που βρίσκεται είτε σε κρίση είτε όχι, συνεπάγεται ότι η ελευθερία και η δικαιοσύνη χάνουν το νόημα και την καθολικότητά τους. Και ασφαλώς, μια τέτοια κοινωνία δεν μπορεί να είναι Δημοκρατική.

Το γεγονός ότι η Αριστερά διαχρονικά συνυπογράφει με τους αγώνες της τα αιτήματα για δημοκρατία, ειρήνη και κοινωνική απελευθέρωση, συνιστά τη συμπαράταξή της με την κοινωνία των πολλών. Έτσι κι αλλιώς, εξ ορισμού, η Αριστερά είναι γέννημα της κοινωνίας των πολλών.

Εάν όμως όλα τούτα, για κάποιους είναι λόγια ή θεωρητικές κατασκευές, οι πολίτες γνωρίζουν πλέον και το κυβερνητικό πρόσωπο της Αριστεράς. Οι πολίτες γνωρίζουν ότι με το παράλληλο πρόγραμμα της κυβέρνησης και του ΣΥΡΙΖΑ, η κοινωνική πολιτική αποκτά σάρκα και οστά. Η υγεία, η κοινωνική ασφάλιση, η αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης, η προστασία της εργασίας, η αντιμετώπιση της ανεργίας, η στεγαστική πολιτική και η Παιδεία αποτελούν τους επτά πυλώνες αυτής της πολιτικής. Πρόκειται για μια πολιτική με χειροπιαστά αποτελέσματα, η οποία είναι συνεπής με τον άμεσο στρατηγικό στόχο, να βγούμε από την κρίση με την κοινωνία όρθια.

Ο ατομικισμός και ο καταναλωτισμός καταδυναστεύουν τη ζωή του σύγχρονου ανθρώπου. Ως «αξίες», συγκροτούν την ιδεολογική βάση του νεοφιλελευθερισμού, βρίσκονται στον αντίποδα των αξιών του διαφωτισμού, απειλούν με διάλυση τις κοινωνίες και βυθίζουν τους πολίτες στην απελπισία.

Η κρίση του 2008 απέδειξε ότι το «αόρατο χέρι» που ρυθμίζει αυτόματα την ελεύθερη οικονομία μετατράπηκε σε σιδερένια γροθιά απέναντι στις κοινωνίες και τους πολίτες. Επιπλέον, απέδειξε ότι αντί για «το τέλος της Ιστορίας» ήρθε το τέλος του νεοφιλελευθερισμού, καθώς αποδείχθηκε ότι η αγορά δεν είναι τελικά «ελεύθερη» αλλά πλήρως ελεγχόμενη από το μεγάλο χρηματιστικό κεφάλαιο.

Το ισχυρό όπλο που διαθέτουν τα κόμματα του νεοφιλελευθερισμού, στη δεξιά ή την δήθεν σοσιαλδημοκρατική εκδοχή του, διεθνώς και εγχωρίως, είναι ο έλεγχος των επιχειρήσεων των ΜΜΕ, η παραπληροφόρηση και η συστηματική παραχάραξη της ιστορίας και της πραγματικότητας.

Η Αριστερά οφείλει να σταθεί στο πλευρό της κοινωνίας που αντιστέκεται και να συγκρουστεί αποφασιστικά σε τρία επίπεδα:

* Στο επίπεδο της αποκάλυψης των συνεπειών της νεοφιλελεύθερης πολιτικής με «μετάφραση» των ρητορικών σχημάτων που χρησιμοποιεί και χτύπημα της διαφθοράς και της διαπλοκής.

* Στο επίπεδο της αναβάθμισης της Παιδείας, της κατοχύρωσης της κοινωνικής προστασίας προς όφελος των πολλών και της ουσιαστικής μέριμνας για τις ευπαθείς κοινωνικές ομάδες.

* Στο επίπεδο της ανάδειξης και της θεμελίωσης του νέου και δίκαιου μοντέλου οικονομικής, κοινωνικής και πολιτισμικής ανάπτυξης.

Απαραίτητη προϋπόθεση για την έξοδο της χώρας από την κρίση και το πέρασμα στη δίκαιη ανάπτυξη είναι η αντιστοίχιση του ΣΥΡΙΖΑ με τις κοινωνικές δυνάμεις. Το επικείμενο Συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ αποτελεί την κορυφαία ευκαιρία από την οποία μπορούν να προκύψουν: η διαλεκτική σύνθεση των θέσεών μας, η πλήρης αποσαφήνιση του περιεχομένου της στρατηγικής και της πολιτικής μας, η καθαρή σχέση ανάμεσα σε κόμμα – Κοινοβουλευτική Ομάδα – κυβέρνηση, η αποτελεσματική οργάνωση και αναδιάταξη των δυνάμεών μας και η επιβεβαίωση των κινηματικών χαρακτηριστικών μας.

 
* H Χρυσούλα Κατσαβριά – Σιωροπούλου είναι βουλευτής Καρδίτσας του ΣΥΡΙΖΑ