Συντάκτης: admin

Βρισκόμαστε για άλλη μια φορά σε μια κρίσιμη καμπή για την κυβέρνηση και τη χώρα, επειδή ακριβώς είναι οριακές οι αντοχές της κοινωνίας. Αυτό που κυριαρχεί στον κοινωνικό περίγυρο είναι οι χαμηλές προσδοκίες των καθημερινών ανθρώπων, το αίσθημα διάψευσης, απογοήτευσης και δυσφορίας από τα συνεχιζόμενα μέτρα λιτότητας, η παρατεινόμενη αβεβαιότητα για τη δυνατότητα βιώσιμης και κοινωνικά δίκαιης εξόδου από την κρίση και τις μνημονιακές δεσμεύσεις. Αυτό το αρνητικό κοινωνικό κλίμα αξιοποιούν η αντιπολίτευση και τα μιντιακά υποστηλώματα της, για τη συντονισμένη επίθεση αυτών των ημερών, με στόχο την κοινωνική απονομιμοποίηση της κυβέρνησης και την πολιτική αποσταθεροποίηση στη χώρα, ελπίζοντας σε μια πιο επιτυχημένη αυτήν τη φορά επανάληψη του σεναρίου της «αριστερής παρένθεσης».

Είναι λοιπόν ευκαιρία στο προσεχές Συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ να γίνει μια σοβαρή αποτίμηση της κυβερνητικής μας πορείας και να αναζητήσουμε πολιτικές απαντήσεις στα δύο κρίσιμα ερωτήματα της κοινωνίας:

* «Βγαίνει» το μνημονιακό πρόγραμμα , υπάρχει βάσιμη πιθανότητα απεμπλοκής από τη «θηλιά» του χρέους και τη δημοσιονομική επιτροπεία;

* Τι είδους εξουσία οικοδομούμε; Με ποιο όραμα, σχέδιο, ήθος διακυβέρνησης, με ποια σχέση με την κοινωνία;

Στο πρώτο ερώτημα, η απάντηση είναι «ναι υπό προϋποθέσεις». Προϋποθέσεις που θα ιεραρχηθούν και θα ωριμάσουν το κόμμα και την κυβέρνηση, αλλά που θα ενστερνιστεί και θα συμβάλει στην πραγμάτωσή τους η κοινωνία, με τις πολλαπλές εκπροσωπήσεις της. Ξεκαθαρίζοντας με ειλικρίνεια ότι πλέον δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις, ούτε σωτήρες και ότι για να αντιμετωπίσουμε την ασυμμετρία πόρων και αναγκών απαιτείται σοβαρό σχέδιο παραγωγικής, διοικητικής, θεσμικής, κοινωνικής και πολιτικής ανασυγκρότησης της χώρας. Απαιτείται ισχυρή πολιτική βούληση υπέρβασης των παθογενειών και των στρεβλώσεων του παρελθόντος, οριστική ρήξη με ένα φαύλο σύστημα εξουσίας που στηρίχθηκε στις πελατειακές σχέσεις, τον παραγοντισμό, τον τοπικισμό, τη συντεχνιακή λογική και, κυρίως, στη συναλλαγή με τα ποικιλώνυμα συμφέροντα. Απαιτείται, τέλος, στοιχειώδης πολιτική αξιοπιστία, που είναι το κρίσιμο πολιτικό μέγεθος αυτό τον καιρό.

Με άλλα λόγια χρειάζεται ένα νέο ισχυρό και δεσμευτικό κοινωνικό συμβόλαιο ανάμεσα στην κυβέρνηση, το κράτος, την αγορά και τον κόσμο της εργασίας. Χρειάζεται μια νέα συνθήκη που θα στηρίζεται στην κοινωνική ανταποδοτικότητα του φορολογικού συστήματος, στην αποδεδειγμένα έντιμη διαχείριση και δίκαιη κατανομή των δημόσιων πόρων, στην αναβαθμισμένη λειτουργία της Δημόσιας Διοίκησης, στην αναδιοργάνωση του κοινωνικού κράτους, του ΕΣΥ, της Δημόσιας Εκπαίδευσης. Έτσι μόνο μπορεί να εμπεδωθεί ένα καινούργιο πολιτικό ήθος και μια αντίστοιχη κοινωνική υπευθυνότητα, να εδραιωθεί μια άλλη σχέση του πολίτη με το κράτος και την πολιτική, χωρίς την οποία κάθε προσπάθεια ριζικής αναδιοργάνωσης της χώρας είναι ναρκοθετημένη. Έχουμε δώσει πολύ σημαντικά «δείγματα γραφής» με βάση τις αξίες και την «κοινωνική μεροληψία» της Αριστεράς: στήριξη των πολιτών που είναι σε ακραία φτώχεια, υγειονομική κάλυψη ανασφάλιστων, ανθρωπιστική διαχείριση του προσφυγικού, στήριξη των δημόσιων αγαθών, δικαιότερη κατανομή των επιβαρύνσεων, αμφισβήτηση της «συνταγής» της λιτότητας και συμβολή στην οριακή αλλαγή συσχετισμών στους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Τώρα χρειάζεται να λειτουργήσουμε ως δύναμη κοινωνικής και πολιτικής σταθερότητας που μπορεί να συμπυκνώσει σε πολιτικό σχέδιο τις ανάγκες των πολλών και να εγγυηθεί την επανεκκίνηση της οικονομίας, της αγοράς και της απασχόλησης αλλά και την ισότιμη θέση της χώρας μέσα σε μια Ευρώπη που μεταβάλλεται και αναζητά νέα ταυτότητα. Τώρα που διαφαίνεται η προοπτική ανάκαμψης, πρέπει να αποδείξουμε ότι αυτή η κυβέρνηση είναι χρήσιμη και στην περίοδο μετά την ύφεση, ότι μπορεί να βγάλει οριστικά τη χώρα από την οικονομική κρίση και το Μνημόνιο, ότι η αξία της Αριστεράς δεν εξαντλείται μόνο στο πεδίο της κοινωνικής αναδιανομής αλλά και στη διαμόρφωση των προϋποθέσεων οικονομικής ανάπτυξης και συγκρότησης της μεταμνημονιακής Ελλάδας.

Στο δεύτερο ερώτημα, η απάντηση οφείλουμε να είναι συλλογική και εξίσου δεσμευτική. Ίσως αυτή πρέπει να μας απασχολήσει περισσότερο από καθετί στο Συνέδριό μας. Μπορούμε να κυβερνήσουμε ή όχι με άλλον τρόπο, να εδραιώσουμε σιγά σιγά ένα αντι-παράδειγμα στο χρεοκοπημένο και ανυπόληπτο μοντέλο εξουσίας που οδήγησε στην παρατεταμένη και ισχυρή ακόμα κρίση πολιτικής εκπροσώπησης; Τι θα προτάξουμε σ’ αυτήν τη δύσκολη φάση που διανύουμε, τον έλεγχο του κράτους ή το μετασχηματισμό του κράτους; Μπροστά στη γενικευμένη επίθεση που δεχόμαστε, προέχει η αντεπίθεσή μας με όρους επικοινωνιακούς ή πολιτικούς; Δηλαδή, με όρους ανάδειξης της αναξιοπιστίας και της φαυλότητας των προηγούμενων ή με όρους προώθησης κοινωνικά ορατών παρεμβάσεων που ανακουφίζουν τους αδύναμους και εμπεδώνουν το αίσθημα δικαίου; Μπροστά στον «πόλεμο» που μαίνεται για την ανακατάληψη της κυβερνητικής εξουσίας, η απάντηση είναι ο «κομματικός πατριωτισμός» και η περιχαράκωση ή η «επιθετική» παρέμβαση κοινωνικής ανακούφισης, ισονομίας και αλληλεγγύης παντού; Είναι ή όχι συμβατή με τη διακυβέρνηση η Νομιμότητα, η Αξιοκρατία, η Δικαιοσύνη και κυρίως η Δημοκρατία;

Η τελευταία λέξη είναι και η απάντηση-κλειδί στα κρίσιμα ερωτήματα και διλήμματα της εξουσίας: Δημοκρατία. Δημοκρατία στο κόμμα, στο κράτος, στους θεσμούς, στην κοινωνία. Αυτό πρέπει να είναι το πιο ευδιάκριτο «αποτύπωμα» της κυβέρνησης της Αριστεράς.

Αν και δεν είμαι μέλος του ΣΥΡΙΖΑ, επιτρέψτε μου να πω μερικές ιδέες που ίσως φανούν χρήσιμες στο συνέδριό σας. Ιδιαίτερα στους νεότερους από σας.

Γεννήθηκα, μεγάλωσα, σπούδασα κι είχα την πρώτη εργασιακή εμπειρία μου στη «σοσιαλιστική» Βουλγαρία. Με πολύ χαμηλούς μισθούς, αλλά με εγγυημένα κάποια δικαιώματα: ασφάλιση, δωρεάν υγεία, προστασία από την απόλυση. Έζησα το πέρασμα στον καπιταλισμό, όπου χάθηκαν όλα αυτά. Μετανάστευσα, όπως χιλιάδες συμπατριώτες μου που έμειναν χωρίς δουλειά. Το πτυχίο και η επαγγελματική εμπειρία μού ήταν άχρηστα στην Ελλάδα, όπου χρειάστηκε να δουλέψω ως εργολαβική καθαρίστρια. Μεσολάβησαν όλα όσα ξέρετε μέχρι που βρέθηκα, στις Βρυξέλλες, στο Ευρωκοινοβούλιο. Σ’ έναν κόσμο που μιλάει δεκάδες γλώσσες και μεταφέρει εμπειρίες από 28 χώρες της Ευρώπης, κι απ’ όλον τον κόσμο.

Όσο κι αν είμαι προετοιμασμένη, μού προκαλούν έκπληξη οι πληροφορίες για το πώς αλλάζει η φύση της εργασίας στην Ευρώπη κι αλλού: σχεδόν 2 εκατομμύρια Ευρωπαίοι εργαζόμενοι δουλεύουν αποσπασμένοι μακριά από τη χώρα τους. Αλλά οι διπλάσιοι απ’ αυτούς δουλεύουν χωρίς να βγουν ούτε από το σπίτι τους, τηλε-εργαζόμενοι με τον υπολογιστή τους. Εμείς αγωνιζόμαστε για να ξαναφέρουμε τις συλλογικές συμβάσεις, αλλά εκατομμύρια εργαζόμενοι υπογράφουν «μηδενικά συμβόλαια» – ο εργοδότης θα τους απασχολεί όσες ώρες θέλει, όποτε θέλει, με ό,τι μισθό θέλει. Σε όλη την Ευρώπη, αλλά πολύ περισσότερο στην Ελλάδα, η ανεργία και η επισφάλεια συντρίβουν τα όνειρα των νέων ανθρώπων για ένα αξιοπρεπές ξεκίνημα στη ζωή τους.

Όμως, το μέλλον της εργασίας μπορεί να είναι χειρότερο απ’ όσα ήδη ζούμε. Η Adidas θα λειτουργήσει τον επόμενο χρόνο ένα «ταχυεργοστάσιο» στη Γερμανία. Αυτοματοποιημένο, με μόλις 160 εργαζόμενους, θα παράγει 1 εκατομμύριο ζευγάρια παπούτσια τον χρόνο. Στην Κίνα εκατοντάδες εργοστάσια αντικαθιστούν με ρομπότ εκατομμύρια εργαζόμενους. Μόνο η Foxconn, που φτιάχνει τα iPhone, έβαλε ρομπότ στη θέση 50.000 εργαζόμενων. Στο Φόρουμ του Νταβός, που είχε θέμα την «4η Βιομηχανική Επανάσταση», ορισμένοι πρόβλεψαν ότι η αυτοματοποίηση θα οδηγήσει σε λίγες δεκαετίες στην ανεργία το 50% των εργαζομένων. Η τεχνολογία τρέχει, αλλά αντί να απελευθερώσει τον άνθρωπο από βαριές, άχαρες δουλειές, αντί να του δώσει ελεύθερο χρόνο και καλύτερη ποιότητα ζωής, στα χέρια του κεφαλαίου γίνεται καταστροφική δύναμη που οδηγεί όλο και μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού σε εξαθλίωση. Η τεχνολογία είναι το μέλλον, αλλά στέλνει τους εργαζόμενους σ’ ένα σκοτεινό παρελθόν, όπως τον 19ο αιώνα στην Αγγλία, όπου οι εργάτες κατέστρεφαν τις μηχανές που τους έβγαζαν στην ανεργία. Ίσως γι’ αυτό μερικές πολυεθνικές -η Google, η Amazon, η Microsoft, η Facebook, η IBM- έφτιαξαν τη «Συμμαχία για την Τεχνητή Νοημοσύνη», για να απαντήσουν στους φόβους ότι τα ρομπότ θα αυξήσουν την ανεργία, τις ανισότητες και τη φτώχεια. Στο Ευρωκοινοβούλιο κάποιοι ευρωβουλευτές ζήτησαν να αναγνωρίσουμε δικαιώματα ασφάλισης στα ρομπότ. Πόσο παράλογο, αλήθεια! Ενώ καταργούνται τα δικά μας δικαιώματα, να δίνουμε δικαιώματα στα δημιουργήματά μας!

Όλα αυτά φαίνεται να μην αφορούν καθόλου την Ελλάδα, όπου η κρίση και τα Μνημόνια έχουν γυρίσει την παραγωγή δεκαετίες πίσω και οι νέοι άνθρωποι ή είναι άνεργοι ή κάνουν κακοπληρωμένες δουλειές του ποδαριού. Κι όμως, αυτά μας αφορούν. Ίσως δεν καταλαβαίνουμε ότι όταν αγοράζουμε ένα καινούργιο smartphone, που σπάνια προσθέτει κάτι στις πραγματικές ανάγκες μας, βοηθάμε να καταστραφούν θέσεις εργασίας. Είναι δύσκολο να δούμε πώς αυτή η παγκόσμια κίνηση του κεφαλαίου προς την αυτοματοποίηση προκαλεί μεγαλύτερα προβλήματα στις αδύναμες οικονομίες. Θα το καταλάβουμε όταν η COSCO βάλει περισσότερους αυτοματισμούς στο λιμάνι του Πειραιά, ή αν η Fraport μετατρέψει τα αεροδρόμιά μας σε αεροδρόμια χωρίς ή με ελάχιστους εργαζόμενους.

Η τεχνολογία, η καινοτομία, η ανάπτυξη είναι καλά πράγματα – ποιος θα πει το αντίθετο; Αλλά όταν τα ελέγχει το κεφάλαιο γίνονται καταστροφικά. Δεν είναι το κεφάλαιο πιο έξυπνο από μας – δεν είναι ούτε έξυπνο, ούτε χαζό, εμείς το φτιάχνουμε, αλλά αυτή είναι η φύση του, να καταβροχθίζει τα πάντα. Δεν μπορούμε να αφήσουμε τα εκατομμύρια εργαζόμενων απροστάτευτα απέναντι στην χωρίς όρια ανάπτυξη της τεχνολογίας. Φαίνεται οπισθοδρομικό, αλλά τα συνδικάτα, η Αριστερά, τα κινήματα είναι υποχρεωμένα να βάζουν ένα φρένο. Το μέτρο είναι ο άνθρωπος και η συλλογική ευημερία του. Τι νόημα έχει να αυξάνεται ο παγκόσμιος πλούτος, αλλά να φέρνει οφέλη μόνο στο 1% και να κάνει πιο δυστυχισμένο το 99%; Πού θα οδηγήσει η τεράστια αφθονία αγαθών που η πλειοψηφία των ανθρώπων δεν θα μπορεί να καταναλώσει; Φυσικά, στην κατάρρευση.

Γι’ αυτό πιστεύω ότι η αναγκαία άμυνα των εργαζομένων, των συνδικάτων και των κινημάτων στη χρήση της τεχνολογίας εναντίον τους θα πρέπει να συνδυαστεί με ένα φρεσκάρισμα των ιδεών της Αριστεράς για ένα μοντέλο οικονομίας που υπηρετεί πραγματικά τις ανάγκες και τα δικαιώματα των ανθρώπων. Δεν μπορούμε απλώς να λατρεύουμε την ανάπτυξη. Η ανθρωπότητα έχει φτάσει σε ένα σημείο που η επιβίωσή της χρειάζεται μια γερή δόση απο-ανάπτυξης. Παράγουμε αρκετό πλούτο για να εξαφανιστεί η πείνα, η φτώχεια, η εκμετάλλευση. Το πρόβλημα είναι πώς θα οδηγήσουμε αυτόν τον πλούτο σ’ αυτούς που σήμερα τον στερούνται.

Το δεύτερο συνέδριο που θα διεξαχθεί στην Αθήνα από τις 13 έως τις 17 Οκτωβρίου θα είναι εντελώς διαφορετικό από όλα τα προηγούμενα συνέδρια από την ίδρυση αριστερού κόμματος στην Ελλάδα (το 1918). Και αυτό γιατί θα κριθεί για πρώτη φορά στο συνέδριο όχι η θεωρία της Αριστεράς, αλλά η εφαρμογή της θεωρίας στις συγκεκριμένες πολεμικές συνθήκες, από την πράξη της ως κυβέρνησης, το διάστημα αυτό πού πέρασε. Έχουμε δηλαδή για πρώτη φορά το παράδειγμα θεωρίας / πράξης και το αποτέλεσμα πού παράγεται στη φάση όπου «αναγκαζόμαστε να ναυπηγούμε εν πλώ, σε συνθήκες τρικυμίας» (Γ. Δραγασακης).

Στο πρώτο, ιδρυτικό, συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ (το 2013) οι συζητήσεις και οι σφοδρές συγκρούσεις είχαν ιδεολογική βάση και διαφορές προσανατολισμού, αλλά τελικά βρήκαν τη σύνθεσή τους στο τελικό κείμενο απόφασης πίσω από το οποίο στοιχήθηκαν όλοι. Το κόμμα, όμως, όπως φάνηκε στη συνέχεια, είχε δύο ηγεσίες Η πλειοψηφία στάθηκε στιβαρά πάνω στην απόφαση του πρώτου συνεδρίου να βγάλει τη χώρα από την κρίση, η μειοψηφία δεν άντεξε, τα βρόντηξε και έφυγε.

Έτσι είναι μεγάλη διαφορά ότι, σήμερα υπάρχει μία μόνο ηγεσία στο κόμμα και ότι τα προβλήματα δεν βρίσκονται στη σφαίρα της θεωρίας αλλά στη σφαίρα της καθημερινότητας. Σίγουρα θα στοιχηθούμε πάλι όλοι πίσω από το κείμενο της πολιτικής απόφασης του δευτέρου συνεδρίου. Το ζητούμενο είναι οι εργασίες του συνεδρίου να προσανατολιστούν έτσι ώστε να προκύψει τελικά ένας ρεαλιστικός οδικός χάρτης για την κοινωνική σωτηρία και την έξοδο της χώρας από την κρίση.

Η ιστορία διδάσκει ότι, όταν ή πολιτική ασκείται βασισμένη στα πραγματικά δεδομένα και λαμβάνει υπόψη τον συσχετισμό των δυνάμεων, μακροχρόνια δικαιώνεται. Η διακυβέρνηση της χώρας από τον ΣΥΡΙΖΑ τους τελευταίους 21 μήνες μας έχει δώσει νομίζω τα δεδομένα για να προσεγγίσουμε καλύτερα από κάθε άλλη φορά το τι πρέπει να κάνουμε.

Τα μέτωπα είναι πολλά, ξεχωρίζω δύο.

Το πρώτο είναι η επανεκκίνηση της οικονομίας και το δεύτερο είναι η κοινωνική ανασυγκρότηση.

Προχωράμε με ενιαία ηγεσία, με την εμπειρία της διακυβέρνησης και της θεωρίας που κατέβηκε στην πράξη. Ο ΣΥΡΙΖΑ γειώθηκε, για να ανεβάσει ψηλά τον λαό που τον εμπιστεύτηκε. Ας βγούμε από το συνέδριο με την αισιοδοξία της δράσης που θα καθοδηγεί η πολιτική απόφαση.

* Ο Γιώργος Γαλενιανός είναι μέλος του ΣΥΡΙΖΑ στον Νομό Ηρακλείου

Κόμμα – κυβέρνηση, κυβέρνηση – κράτος, πολιτικός ΣΥΡΙΖΑ – κοινωνικός ΣΥΡΙΖΑ. Κόμμα μελών –  κόμμα μηχανισμών, τάσεις ιδεολογικές πλατφόρμες – τάσεις οργανωτικοί μηχανισμοί, και (κυρίως) νεοφιλελεύθερη οικονομική πολιτική – αριστερή αναγέννηση.

Δίπολα αχαρτογράφητων δρόμων, και ως εκ τούτου άλυτα ακόμα ή μήπως δίπολα κουβέντα να `χουμε να κάνουμε, επειδή οι λύσεις δεν βολεύουν (ή μήπως ξεβολεύουν).

Δυστυχώς, και οι θέσεις του συνεδρίου δεν βοηθούν στο βάθεμα του προβληματισμού σ` αυτά τα μεγάλα επίδικα, αφού άλλα δεν τα αγγίζουν καθόλου και άλλα εντελώς επιδερμικά τα αναφέρουν.

Επιτρέψτε μου να μην ασχοληθώ με τις μεγάλες πολιτικές παρ` ότι μια τέτοια συζήτηση είναι ελκυστική. Είναι γοητευτικό, βεβαίως, να λύνεις επί χάρτου διακηρυκτικά τα προβλήματα της κοινωνίας (π.χ., προγράμματα της «άλλης» Αριστεράς).

Επιτρέψτε μου ακόμη να μην υποκύψω στον πειρασμό της μεγαλόστομης, απλής παράθεσης και περιγραφής προβλημάτων που «πρέπει να λυθούν», χωρίς να προτείνω αντιστοίχως λύσεις. Δεν αμφισβητώ τη σημασία του εντοπισμού των προβλημάτων, η αέναη, όμως, απλή παράθεσή τους δεν οδηγεί πουθενά.

Επιτρέψτε μου, τέλος, αποφεύγοντας αυτούς τους πειρασμούς, να αναφερθώ σε άλλα ζητήματα περισσότερο απλά και καθημερινά, που πηγάζουν από τα «ανισόρροπα» δίπολα, μεγάλης , όμως, κατά τη γνώμη μου, σημασίας, σε ένα κείμενο διεκδίκησης και απαίτησης, και όχι «υψηλού προβληματισμού».

Κόμμα μελών

Τι μπορεί, άραγε, να σημαίνει ο ξύλινος αυτός τίτλος, διατυπωμένος μάλιστα από τα υψηλότερα στην ιεραρχία στελέχη; Τι άλλο από το καταστατικά κατοχυρωμένο δικαίωμα των μελών, κατά πλειοψηφία, να αποφασίζουν τελεσίδικα για όλα τα μεγάλα ζητήματα της πολιτικής ζωής και της πορείας του κόμματος;

Τι λέει επ` αυτού το προτεινόμενο καταστατικό, αναπαράγοντας στην ουσία το πνεύμα του προηγούμενου;

Διαβάζω:

Σώματα και διαδικασίες του ΣΥΡΙΖΑ, άρθρο 18 Διαβούλευση μελών

Η διαβούλευση είναι η οργανωμένη συζήτηση μιας εισήγησης ή εναλλακτικών κειμένων της Κ.Ε. ή της Πολιτικής Γραμματείας επί σημαντικού θέματος, κατά την οποία ζητείται η γνώμη των συνελεύσεων του κόμματος (Παράγραφος 2).

Τις τελικές αποφάσεις επί των συγκεκριμένων πολιτικών ζητημάτων παίρνουν τα κομματικά όργανα, συνεκτιμώντας τα αποτελέσματα της διαβούλευσης των μελών (Παράγραφος 6, τα κεφαλαία δικά μου).

Τόσο καλά…

Αυτό το πνεύμα πρέπει να αναστραφεί. Τοποθετεί τα πράγματα με το κεφάλι στο έδαφος και τα πόδια στον αέρα.

Να μια προτεινόμενη διατύπωση του άρθρου 18:

«Τα μέλη του κόμματος αποφασίζουν οριστικά και τελεσίδικα για όλα τα μεγάλα πολιτικά ζητήματα ( συμμαχίες, συμμετοχή σε κυβερνήσεις, υπογραφή μεγάλων συμφωνιών, αποφάσεις Κ.Ε. κ.λπ.) μέσα από γενικές συνελεύσεις των Ο.Μ., στις οποίες τίθενται υποχρεωτικά προς συζήτηση. Οι αποφάσεις της πλειοψηφίας των μελών είναι δεσμευτικές για όλα τα όργανα του κόμματος».

Και για να προλάβω κάποιες αντιρρήσεις, σημειώνω ότι αυτό με τα σημερινά τεχνολογικά δεδομένα είναι απολύτως εφικτό και μπορεί να γίνεται έγκαιρα. Εξάλλου όποτε η δημοκρατία θυσιάστηκε στο όνομα της αποτελεσματικότητας δεν προέκυψαν καλά…

Προτείνω το ζήτημα αυτό να λυθεί σε αυτό το συνέδριο σαν μια από τις προτεινόμενες καταστατικές αλλαγές και να μην παραπεμφθώ στις καλένδες επόμενων συνεδρίων. Είναι ζήτημα άμεσης ανάγκης.

Λειτουργία τάσεων

Είναι σαφές ότι η καταστατική αναγνώριση της λειτουργίας των τάσεων ήταν μια σημαντική κατάκτηση για την εποχή που καθιερώθηκε. Ήταν μια σημαντική εξέλιξη σε σχέση με τα αρχηγικά κόμματα και τα κόμματα «Νέου Τύπου». Ως σύλληψη, μάλιστα, «ιδεολογικές πλατφόρμες ανταλλαγής απόψεων», ήταν γοητευτική.

Στην πράξη, όμως, και αυτό αμφισβητείται από λίγους, οι τάσεις έγιναν σκληροί οργανωτικοί μηχανισμοί επιβολής άποψης. Μάλιστα, συχνά, υιοθετούσαν συμπεριφορές (π.χ. διακίνηση σταυρωμένων ψηφοδελτίων) που μας πρόσβαλλαν ως σκεπτόμενους ανθρώπους. Είχαν μετατρέψει τη δημοκρατική διαδικασία λήψης αποφάσεων, επάνδρωσης οργάνων κ.λπ. σε διαδικασία τεχνικής ισορροπιών και μοιρασιάς. Οδήγησαν στα δύσκολα το κόμμα στα όρια της διάλυσης.

Σήμερα το φαινόμενο βρίσκεται σε ύφεση. Όμως οι τάσεις είναι κρυμμένες στη γωνία. Στα δύσκολα θα τις βρούμε πάλι μπροστά μας.

Τι πρέπει, λοιπόν, να γίνει με αυτό το ζήτημα; Ασφαλώς ΟΧΙ απαγόρευση της λειτουργίας και της νόμιμης ύπαρξης των τάσεων. Τέτοια προβλήματα δεν λύνονται με διοικητικούς τρόπους, πόσο μάλλον που τέτοιοι τρόποι είναι έξω από το «DΝΑ του ΣΥΡΙΖΑ». Η ευχή που διατυπώνεται «οι τάσεις να μετατραπούν σε πλατφόρμες ιδεών» καλή μεν, αλλά χωρίς αντίκρισμα… Όποια ομάδα αποσπαστεί από ένα ευρύτερο σύνολο και λειτουργεί με δική της πολιτική πλατφόρμα και δική της (έστω και χαλαρή) οργανωτική δομή, μετατρέπεται, σχεδόν νομοτελειακά, σε «μηχανισμό επιβολής `άποψης`».

Τι να κάνουμε, λοιπόν;

Εκτός από το να βασιζόμαστε και να διεκδικούμε την καλή θέληση των μελών του κόμματος, σημαντικά θα περιοριστούν οι αρνητικές παράπλευρες επιπτώσεις της λειτουργίας των τάσεων αν το κέντρο των αποφάσεων μεταφερθεί από τις τασικές ισορροπίες εντός των καθοδηγητικών οργάνων στο σύνολο των μελών του κόμματος.

Κοινωνία συμμετοχής ή ανάθεσης

Από τα νεανικά μου χρόνια και από τις πρώτες ενσυνείδητες εμπλοκές μου με την Αριστερά, έμαθα ως «αλφαβητάρι του αριστερού» ότι τις μεγάλες ανατροπές, τις επαναστάσεις, τις ριζοσπαστικές αλλαγές, πραγματοποιούν οι «κινήσεις των μαζών». Σίγουρα σημαντικός ο ρόλος του «συλλογικού οργανωτή» και του «ηγέτη».

Όμως, το δεύτερο που έμαθα στο «αλφαβητάρι» είναι ότι συλλογικοί οργανωτές και ηγέτες άλλαξαν την κοινωνία μόνο πορευόμενοι με τα κινήματα, εμπνεόμενοι και εμπνέοντες. Αλλιώς σταδιακά απορροφήθηκαν και ενσωματώθηκαν στην πανίσχυρη γραφειοκρατία ή στη γοητευτική διαπλοκή.

Για παράδειγμα, ριζικές αλλαγές στην Θγεία δεν μπορεί να επιφέρει από μόνος του ένας υπουργός – μοναχικός καβαλάρης (ανεξάρτητα από τις προθέσεις του), συγκρουόμενος σώμα με σώμα με τους εκπροσώπους του παλιού (διαπλοκή, εφησυχασμός κ.λπ.), αλλά κυρίως, και μαζί με αυτό, η κινητοποίηση και συμμετοχή (θεσμικά μάλιστα δομημένη και νομικά κατοχυρωμένη) των εργαζομένων του χώρου και η στήριξη κινημάτων πολιτών χρηστών.

Να, λοιπόν, ένα από τα ζητήματα που πρέπει να είναι από τα κεντρικά του επερχόμενου συνεδρίου. Κόμμα που τα μέλη του θα αποφασίζουν για όλα τα μεγάλα ζητήματα που το/τα αφορούν και εξ αυτού κοινωνία με θεσμοθετημένο δικαίωμα – υποχρέωση συμμετοχής, όσο το δυνατόν περισσότερων σε επίπεδο πολίτη, εργαζόμενου, κατοίκου, για όσο το δυνατόν περισσότερα. Αφού είναι απόλυτα ορθή η άποψη « δείξε μου το κόμμα σου, να σου πω τι κοινωνία θα οικοδομήσεις».

Ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται στην εξουσία περίπου 20 μήνες. Ούτε ένα μέτρο τόνωσης της δημοκρατίας στην κατεύθυνση της οργανωμένης και θεσμικής συμμετοχής των πολιτών στα ζητήματα που τον αφορούν δεν έχει λάβει. Σε αυτό, μάλιστα, το ζήτημα είμαστε πολύ πίσω ακόμη και από το ΠΑΣΟΚ των πρώτων χρόνων του, που θέσπισε πολλά τέτοια μέτρα, ασχέτως αν αργότερα σταδιακά το ίδιο τα αφυδάτωσε και τα κατάργησε.

Η παντοκρατορία των υψηλόβαθμων διοικητικών στελεχών στη δημόσια διοίκηση , η αντιδημοκρατική σε μεγάλο βαθμό υπερεξουσία των αυτοδιοικητικών αρχόντων σε κανένα σημείο νομοθετικά δεν αμφισβητήθηκε από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ.

Θα μπορούσα εδώ να παραθέσω μοντέλα θεσμικής συμμετοχής πολιτών, εργαζομένων, κατοίκων στα κοινά. Νομίζω, όμως, ότι κάτι τέτοιο θα βάρυνε υπερβολικά το κείμενο κομίζοντας, μάλιστα, γλαύκα εις Αθήνας.

Το ζήτημα είναι η πολιτική βούληση.

Βέβαια έχει βαρύνουσα σημασία η ερώτηση: Τι θα εμποδίσει τον εκφυλισμό ή τη γραφειοκρατική παραμόρφωση τέτοιων θεσμών, όπως κατά κόρον έγινε στο παρελθόν (π.χ. συνεταιρισμοί);

Εδώ η απάντηση είναι μία: Η νομοθετική θωράκιση αλλα και η ενεργητική συμμετοχή των πολιτών με πρώτους, βέβαια, και καλύτερους τα μέλη και τους φίλους του ΣΥΡΙΖΑ.

Έτσι θα βοηθηθεί και το άνοιγμα του ΣΥΡΙΖΑ στην κοινωνία. Μήπως αυτός είναι ο κοινωνικός ΣΥΡΙΖΑ;

* Ο Γιώργος Κότσαλης είναι συντονιστής της Ο.Μ. Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης

Νησιωτικότητα. Αγαπημένη καραμέλα του προεκλογικού λόγου διαχρονικά και αναπόσπαστο τμήμα των τοπικών προγραμμάτων. Κατά τ` άλλα κενό γράμμα που ποτέ δεν έτυχε συνολικής επεξεργασίας και εφαρμογής, ούτε στα νησιά ούτε στο κόμμα. Κι όμως μπορεί και πρέπει να συνοψίζει την πολιτική μας για τα νησιά, γιατί είναι μια από τις απαντήσεις στο ερώτημα «τι ανάπτυξη θέλουμε» και μια από τις απαντήσεις στο «τι κόμμα θέλουμε».

Και στις δύο περιπτώσεις -κεντρικά ερωτήματα του συνεδρίου- υπάρχει η ίδια προϋπόθεση. Να αναγνωρίσουμε την ιδιαιτερότητα. Όχι στα ωραία, αλλά αναποτελεσματικά, διεθνή κείμενα που είδαμε την ισχύ τους στην περίπτωση της αύξησης του ΦΠΑ, αλλά επί της ουσίας. Για να αποδειχτεί ότι έχει αξία να επενδύσουμε στην ανάπτυξη μικρών τόπων με σχετική αυτονομία λόγω απομόνωσης, με έντονη ενεργοποίηση των τοπικών κοινωνιών, με περισσότερες δυνατότητες ανάπτυξης πιλοτικών προγραμμάτων οικολογικής και συμμετοχικής κατεύθυνσης -όπως το καλό παράδειγμα της ενεργειακής αυτονομίας της Σίφνου μέσω συνεταιρισμού πολιτών. Λίγα είναι τα αναπτυξιακά κορεσμένα νησιά. Στα περισσότερα οι δυνατότητες μοιάζουν με πηλό που του δίνεις το σχήμα που θέλεις. Αν αποφασίσεις να το κάνεις προτεραιότητα βέβαια…

Για την ώρα, είμαστε μακριά και συμβάλλουμε στο να κάνουμε την καθημερινότητα πιο δύσκολη. Ο ΦΠΑ ήταν το κερασάκι στην τούρτα, που έκανε επαγγελματίες και πελάτες να ψάχνουν μετρητά και «μαύρα». Έχουν προηγηθεί βέβαια πολλά για χρόνια, αλλά αυτό δεν μπορεί να είναι δικαιολογία. Και τα νησιά είναι προνομιακός χώρος, γιατί ό,τι γίνεται αποκτά μεγαλύτερες διαστάσεις και επιρροή στην κοινωνία.

Προς το παρόν, όλα είναι ακριβότερα στις Κυκλάδες (σούπερ μάρκετ, βενζίνη, μεταφορές, νερό), η περίθαλψη -αν και γίνονται βήματα- σου επιβάλλει τακτικά ταξίδια στην Αθήνα, η εξυπηρέτηση του πολίτη είναι ανύπαρκτη (Εφορία στον Πειραιά, ΙΚΑ στη Μήλο, Πολεοδομία στη Σύρο, ΟΑΕΕ στον Πειραιά), ΔΕΗ και ΟΤΕ έχουν κλείσει στα περισσότερα νησιά και το «μεταφορικό ισοδύναμο» για μένα, που θέλω 100 ευρώ να πάω και να έρθω στη Σίφνο, είναι πικρό ανέκδοτο.

Η ουσία και η διαφορά βρίσκεται στο νερό. Η απόσταση Σίφνος – Πάρος δεν μετριέται με χιλιόμετρα ή ναυτικά μίλια. Μετριέται σε χρόνο και χρήμα. Για μια δίκη στη Σύρο πρέπει να χάσεις τουλάχιστον 4 εργάσιμες μέρες, να περάσεις από 6 μέχρι 10 ώρες στα πλοία και να ξοδέψεις για εισιτήρια, διαμονή και φαγητό. Πόσο περισσότερο κοστίζει στον Κυκλαδίτη μια δίκη; Μπορούμε, από την άλλη, να κάνουμε ένα δικαστήριο σε κάθε νησί; Όχι. Γι` αυτό το λέμε «νησιωτικότητα». Γιατί είναι ειδικό πρόβλημα ειδικής αντιμετώπισης. Και δεν αρκεί ένα Συμβούλιο που θα δίνει κατευθύνσεις.

Χρειάζεται ένα σύστημα και μια ομάδα ανθρώπων που θα παρακολουθεί κάθε νομοθετική προσπάθεια, θα επεμβαίνει και θα αποφασίζει αν και πώς μπορεί το κάθε τι να εφαρμοστεί στα νησιά και σε πόσα από αυτά. Γιατί όταν λέμε νησιά πρέπει να έχουμε συναίσθηση ότι Σαντορίνη και Μύκονος δεν είναι μέσος όρος, Φολέγανδρος και Σύρος δεν έχουν καμία σχέση, Κίμωλος και Άνδρος επίσης. Για να μην σχολιάσουμε τις διαφορές με τα Δωδεκάνησα. Άλλοι πληθυσμοί, οικονομικά μεγέθη, ανάγκες, συμφέροντα, προβλήματα, αποστάσεις. Η προσπάθεια του «Καλλικράτη» να αντιμετωπίσει τα δύο συμπλέγματα ως ενιαίο χώρο είναι από τις χειρότερες επιλογές και μόνο προβλήματα έχει δημιουργήσει.

Και αυτό μας φέρνει στα δικά μας και ευτυχώς που στο ζήτημα της περιφερειακής συγκρότησης του κόμματος ακούστηκε η άποψη της Ν.Ε. Κυκλάδων και εξαιρέθηκαν τα νησιά. Στις Κυκλάδες σε καμία περίπτωση δεν θα υποστηρίζαμε επανάληψη του λάθους στα κομματικά όργανα.

Τα οποία επίσης δεν αντιλαμβάνονται την ιδιαιτερότητα των νησιών. Δεν είναι τυχαίο που το κόμμα πάει καλύτερα στα αστικά κέντρα. Στις πόλεις, η επαφή στελεχών με τα μέλη, η δυνατότητα ενημέρωσης και ζύμωσης, οι δημόσιες εκδηλώσεις, οι κομματικές διαδικασίες υφίστανται, ακόμα κι αν υπάρχουν προβλήματα και δυσκολίες. Στα νησιά, εκτός από ελάχιστες εξαιρέσεις, το κόμμα είναι απόν. Στη Σίφνο, για να έρθει μέλος της Κ.Ε. να παρουσιάσει τις θέσεις, θέλεις «μπάρμπα στην Κορώνη» γιατί η απόφαση ήταν ότι ο οργανωτικός υπεύθυνος θα βρει λύση με «ίδιες δυνάμεις». Ένας άνθρωπος για 12 Ο.Μ. σε 12 νησιά! Και δεν είναι τώρα αυτό. Πάντα έτσι ήταν. Από το 1,8% του ΚΚΕ Εσωτ., που είχαμε έναν μόνο του να γυρνάει στα νησιά, σήμερα στο 36% του ΣΥΡΙΖΑ πάλι έναν μόνο του έχουμε να γυρνάει σε περισσότερα νησιά. Και τώρα είναι χειρότερα, γιατί είναι πιο απαραίτητο από ποτέ «να ξαναβρεθούμε» στο κόμμα. Χρειαζόμαστε στελέχη, αλλά τα στελέχη φτιάχνονται στις Ο.Μ., δεν πέφτουν με αερόστατα. Και για να κάνεις στελέχη πρέπει να αρχίσεις από τα βασικά. Είτε τη λέμε επιμόρφωση, είτε εκπαίδευση, είτε με τον παλιό καλό όρο «καθοδήγηση». Τα μέλη μας, πολλά από αυτά, πρώτη φορά «ζουν συνέδριο» και επίσης πολλά δεν έχουν ιδέα τι σημαίνει «θέσεις», «κείμενο συμβολής», «τροπολογίες», δεν έχουν ζήσει καμία κομματική διαδικασία στο παρελθόν, γι` αυτούς «τάσεις» σημαίνει Λαφαζάνης και εσωκομματικοί εκβιασμοί ενώ θα έπρεπε να σημαίνει δικλίδα δημοκρατίας, προστασία και αποδοχή της μειοψηφίας, ιδεολογικές αναφορές και αναζητήσεις. Κανείς όμως δεν τους εξήγησε ποτέ πόσο σημαντική κατάκτηση ήταν και είναι αυτό για το κόμμα, οπότε γιατί να το υπερασπιστούν; Αντίστοιχα θα μπορούσα να αναφέρω πολλά παραδείγματα αλλά να μείνω σε ένα. Που μάλιστα είναι και από τα «προτεινόμενα για… αποχώρηση», αν μου επιτρέπεται η έκφραση.

Τα Τμήματα λοιπόν, για μέλη όπως εγώ, που ζούμε μόνιμα σε νησί, είναι πάααρα πολύ μακριά. Κάποιοι από τη Ν.Ε. τα παρακολουθούν αλλά αυτό σταματάει εκεί. Ούτε συμμετοχή έχουμε ούτε αλληλεπίδραση άλλου είδους, συνήθως ούτε ενημέρωση. Αν έχουμε προσωπικό ενδιαφέρον, μπορεί να μπούμε σε κάποια λίστα. Είναι όμως λύση να τα κλείσουμε ακόμα περισσότερο, ν’ αποκλείσουμε ακόμα πιο πολύ τα μέλη, όπως προτείνεται; Μα τα Τμήματα δεν είναι αυτά που επεξεργάζονται τις θέσεις του κόμματος σε επιμέρους τομείς, δεν επηρεάζουν -ή θα έπρεπε να- τη «γραμμή», την πολιτική μας, τις θέσεις μας; Γι` αυτό ακριβώς δεν επιλέχθηκε να είναι όσο το δυνατόν πιο ανοιχτά στην κοινωνία; Τι έγινε τώρα; Αντί να δούμε πώς θα βελτιώσουμε την προσβασιμότητα των μελών στα Τμήματα και πώς τα Τμήματα θα φτάσουν να αφορούν περισσότερους, εμείς πάμε να τα μετατρέψουμε σε «επιτροπές σοφών»; Το αντίθετο θα έπρεπε να συζητάμε σήμερα. Όχι πώς θα τα κλείσουμε αλλά πώς θα τα ανοίξουμε φροντίζοντας ταυτόχρονα για τη λειτουργικότητα και την αποτελεσματικότητά τους.

Η σχέση του κόμματος με τα μέλη του δεν λειτουργεί καθόλου. Η πρόταση της ΝΕΚ για την κάρτα του νησιώτη έφτασε στον πρωθυπουργό όταν αυτός πήγε στην Σαντορίνη. Η ηλεκτρονική τεκμηρίωση και ενημέρωση, που είναι πραγματικά πολύτιμη για μας τους «μακριά», δεν είναι αρκετή, ούτε αμφίδρομη, ούτε υποκαθιστά τη λειτουργία των οργανώσεων. Και για να έχουμε οργανώσεις πρέπει τα κεντρικά στελέχη να πάρουν λίγο πιο σοβαρά την ανάγκη φυσικής παρουσίας και στήριξης όλων των Ο.Μ. Διάθεση χρειάζεται. Και ομάδα να το τρέξει.

* Η Ρόνια Αναστασιάδου είναι μέλος της Ο.Μ. Σίφνου

Πρώτον: Είναι διάχυτη η άποψη ότι η επώδυνη κατάληξη της πρώτης αριστερής διακυβέρνησης οφείλεται στο γεγονός ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είχε εγκαίρως επεξεργασθεί ένα εναλλακτικό σχέδιο, ένα Plan B. Θα μου επιτρέψετε να διαφωνήσω: Αυτό που κατά τη γνώμη μου έλειψε, δεν ήταν το Plan B, αλλά κυρίως το Plan A.

Τι ακριβώς επιδίωκε η νέα κυβέρνηση στη διαπραγμάτευση με τους θεσμούς; Τι ήθελε οπωσδήποτε να διασφαλίσει και τι ήταν διατεθειμένη να δώσει; Προσωπικά, αδυνατώ να απαντήσω. Ανατρέχοντας και πάλι στους πρώτους μήνες του 2015, βρίσκουμε μια θάλασσα αντιφατικών πληροφοριών που τα ίδια πρόσωπα ανακοίνωναν ή διοχέτευαν στον Τύπο, με διαφορετικά αιτήματα για το είδος της συμφωνίας που κάθε φορά επιδίωκαν («μεγάλη», «μικρή», «γέφυρα», «ανάσα»…), με «κόκκινες γραμμές» που συνεχώς μετακινούνταν, με χρηματοδότηση που άλλοτε θέλαμε και άλλοτε όχι… Προφανώς, η προεκλογική θέση για άμεση κατάργηση των Μνημονίων και επαναδιαπραγμάτευση της δανειακής σύμβασης προσέκρουε στην πραγματικότητα και η κυβέρνηση αναζητούσε εκ των ενόντων, σπασμωδικά, έναν άλλο δρόμο.

Ποια θα ήταν η κατάληξη, αν η ελληνική πλευρά είχε εμφανιστεί στις διαπραγματεύσεις με ένα δικό της πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων -στη Διοίκηση και τη λειτουργία του κράτους, στο φορολογικό σύστημα, στις δημόσιες δαπάνες; Δεν θα το μάθουμε ποτέ, το ερώτημα εμπίπτει στον χώρο του What if- είναι πάντως οδυνηρό να διαπιστώνεις ότι το πάγιο αίτημα της Αριστεράς για μείωση των στρατιωτικών δαπανών το έθεσε στις διαπραγματεύσεις η πλευρά των δανειστών, ενώ η ελληνική προσπαθούσε να το ματαιώσει. Το ίδιο και με τον ΕΝΦΙΑ : Ενώ παρέμενε, εξίσου άδικος για τους πολλούς, παρέμενε και η εξαίρεση των εκκλησιαστικών ακινήτων που υπάγονται σε εμπορική εκμετάλλευση.

Δεύτερον: Το έλλειμμα προετοιμασίας δεν αφορούσε μόνο τη διαπραγμάτευση, αφορούσε το σύνολο των δημόσιων πολιτικών. Ο ΣΥΡΙΖΑ έφτασε στις εκλογές του Ιανουαρίου με μόνο το πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης, το οποίο, πέραν των άλλων προβλημάτων του, αφορούσε μόνο τα επείγοντα οικονομικά και κοινωνικά ζητήματα. Ήμουν από καιρό πεπεισμένος ότι μια νέα συμφωνία με τους δανειστές ήταν αναπόφευκτη, θα ήταν πιθανόν σκληρή, γι’ αυτό και είχε μεγάλη σημασία η πολιτική στα άλλα πεδία να δημιουργεί αντίβαρα, να πείθει τους ανθρώπους ότι κάτι άλλαξε, και ότι αυτό που άλλαξε, αξίζει να το υπερασπίσουν. Συνέβη το αντίθετο. Πέραν της διαπραγμάτευσης, όλα τα άλλα πεδία πολιτικής παραδόθηκαν στις πολιτικές άλλων: Η άμυνα, με την ευρεία μάλιστα έννοια που της προσδίδει ο Π. Καμμένος, στον εθνολαϊκισμό των ΑΝ.ΕΛΛ. Η εξωτερική πολιτική, στο «πατριωτικό ΠΑΣΟΚ». Η ενέργεια, στις πιο αναχρονιστικές απόψεις υπέρ των ορυκτών καυσίμων. Τις προγραμματικές επεξεργασίες που ήδη υπήρχαν, ουδείς ενδιαφέρθηκε να λάβει υπ` όψιν -και το χειρότερο, ούτε καν να συζητήσει. Η περίπτωση της ΕΡΤ είναι ενδεικτική. Το ίδιο και αυτή της πρόσφατης παρέμβασης στον χώρο της τηλεόρασης.

Τρίτον: Παρ’ ότι επί ενάμιση χρόνο ζούμε καταστάσεις απολύτως πρωτότυπες, πολλά από αυτά που έχουν συμβεί ήταν προβλέψιμα, αν όχι ως βέβαιες εξελίξεις, τουλάχιστον ως πιθανές εκδοχές του μέλλοντος. Ο χώρος δεν επιτρέπει την αναλυτική παράθεση επεξεργασιών, παρεμβάσεων, ομιλιών, δημόσιων εκδηλώσεων που υπήρξαν τα προηγούμενα χρόνια, για τους συσχετισμούς που διαμορφώνονταν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, για τον χαρακτήρα της κρίσης και την εξέλιξη του Μνημονίου σε νέο καθεστώς, για την επαναδιεκδίκηση της έννοιας και της πρακτικής των μεταρρυθμίσεων από την Αριστερά, για την ανάγκη ενός ολιστικού προγράμματος αλλαγών. Πόσο ελήφθησαν υπ` όψιν όλα αυτά;

Τέταρτον: Είναι απολύτως αναγκαίο να καταλάβουμε τι ακριβώς συνέβη και γιατί συνέβη. Ποια ήταν τα λάθη και γιατί έγιναν. Η γνώμη μου: Η ηγετική ομάδα έκανε τις επιλογές της. Μεταξύ διαφορετικών απόψεων, κάποιες υιοθέτησε και κάποιες απέκλεισε. Αποδέχθηκε μια εθνοκεντρική ανάγνωση της κρίσης και των Μνημονίων, αποδέχθηκε τη διαμόρφωση του ΣΥΡΙΖΑ σε ένα περίπου αμιγώς «αντιμνημονιακό» κόμμα, αποδέχθηκε ως συμμάχους δυνάμεις και πρόσωπα που λογικά θα έπρεπε να θεωρούνται ιδεολογικοί και πολιτικοί αντίπαλοι, αποδέχθηκε ως συνοδοιπόρους πυλώνες της ελληνικής συντήρησης. Χάριν της «αντιμνημονιακής ενότητας του λαού», αποσύρθηκε από το πεδίο των ιδεών και παραιτήθηκε από τη διαπάλη τους, δεν ζήτησε από τους πολίτες παρά μόνο μια ψήφο, υποσχέθηκε πολλά σε πολλούς. Εν τέλει, ο ΣΥΡΙΖΑ παραδόθηκε στην -υποτίθεται- ριζοσπαστική ρητορική της Αριστερής Πλατφόρμας, που, αν και μειοψηφία, εκείνη έδινε τον τόνο, αφού η πλειοψηφία ζούσε με τον φόβο μήπως χαρακτηριστεί δεξιά. Μια ρητορική καταγγελτική, προγραμματικά κενή, που καλλιεργούσε απλώς την προσδοκία ότι η κυβέρνηση της Αριστεράς, εύκολα και γρήγορα, θα αποκαθιστούσε οικονομικά τα θύματα της κρίσης. Η ματαίωση ήταν, νομίζω, αναπόφευκτη.

Πέμπτον: Η αφήγηση αυτή του «αριστερού ριζοσπαστισμού» κατέρρευσε όταν η νέα κυβέρνηση αναγκάστηκε να υπογράψει το δικό της Μνημόνιο. Ο ΣΥΡΙΖΑ, όπως είχε διαμορφωθεί έως τότε, ακυρώθηκε πολιτικά, ταυτοτικά, υπαρξιακά. Μπορούσε να γίνει διαφορετικά; Τον Ιούλιο του 2015, πιθανότατα όχι. Τον Ιούλιο του 2014, πιθανότατα ναι. Θα περίμενε λοιπόν κανείς, έπειτα από μια εξέλιξη τόσο δραματική όσο αυτή, η ηγετική ομάδα να προσέλθει με ταπεινότητα, με συντριβή θα έλεγα, σε διάλογο με τους ανθρώπους της Αριστεράς για να επιχειρήσουν μαζί τον αναγκαίο αναπροσανατολισμό. Να ανασυντάξουν δυνάμεις, να διαμορφώσουν έστω και τότε πρόγραμμα αλλαγής, να το παλέψουν. Δεν συνέβη αυτό. Με βιασύνη έκλεισε η όποια συζήτηση, το συνέδριο αναβλήθηκε, οι ερμηνείες για την υποχώρηση διαδέχονταν η μία την άλλη -«πραξικόπημα», «αναγκαίος συμβιβασμός», «κάναμε ό,τι καλύτερο μπορούσαμε»…- χωρίς καμία να εμπεριέχει το στοιχείο της ευθύνης.

Έκτον: Τον Ιούλιο του 2015 ο ΣΥΡΙΖΑ έπαψε αιφνίδια να είναι αυτό που ήταν, δεν μπόρεσε να γίνει κάτι άλλο, και η κυβέρνηση έκτοτε παραδέρνει στα κύματα των καιρών, όπου και θετικά μέτρα, ασύντακτα και αποσπασματικά πάντως, κινδυνεύουν κι αυτά να χαθούν. Θα μπορέσει να θεραπεύσει το αίσθημα της διάψευσης που κυριαρχεί στην κοινή γνώμη; Θα μπορέσει να αντιμετωπίσει την προϊούσα απαξίωση της πολιτικής και την επέλαση του κυνισμού; Θα μπορέσει, εν τέλει, να δώσει νόημα στην ίδια την ύπαρξή της και να αποτρέψει τη διαγραφόμενη στρατηγική και σε βάθος δεκαετιών ήττα της Αριστεράς; Σίγουρα όχι κατασκευάζοντας νέα success stories. Όχι εξωραΐζοντας μια ζοφερή πραγματικότητα. Όχι δημαγωγώντας. Η ειλικρίνεια δεν είναι μόνο ηθική επιταγή, είναι και πολιτικό όπλο. Χρειάζεται ειλικρινής απεύθυνση στους ανθρώπους, ανάληψη της ευθύνης για μεγάλες μεταρρυθμίσεις, προγράμματα που να συνθέτουν ένα νέο υπόδειγμα, πρακτικά αποτελέσματα. Μπορούμε να ελπίζουμε ότι αυτά θα συμβούν; Φοβάμαι, δύσκολα. Μπορούμε να αισιοδοξούμε; Φοβάμαι, όχι.