Από το βήμα της Ολομέλειας, ο Βουλευτής Κορινθίας και Τομεάρχης Μετανάστευσης και Ασύλου του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Γιώργος Ψυχογιός, άσκησε σφοδρή κριτική στο νομοσχέδιο για την εφαρμογή του νέου Κοινού Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασύλου, καταγγέλλοντας ότι η κυβέρνηση επιλέγει να μετατρέψει το άσυλο από μηχανισμό προστασίας σε σύστημα περιορισμού, κράτησης και επιστροφών, σε βαθιά αντίθεση με τις αρχές της Σύμβασης της Γενεύης, του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε. και της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης.

Η συζήτηση έλαβε χώρα λίγες ημέρες πριν από τη μαύρη επέτειο του ναυαγίου της Πύλου (14 Ιουνίου) και την Παγκόσμια Ημέρα Πρόσφυγα (20 Ιουνίου), μια συγκυρία που ο βουλευτής χαρακτήρισε συμβολική, καθώς η Πύλος παραμένει ανοιχτή πληγή για το κράτος δικαίου και την αξία της ανθρώπινης ζωής στα σύνορα. Επίσης, έκανε αναφορά στην επίσκεψη Επιτροπής της Βουλής στο Μουσείο Προσφυγικού Ελληνισμού, την αντιμετώπιση που είχαν στην αρχή και την σημαντικότατη προσφορά τους στην Ελλάδα.

1. Γενίκευση της κράτησης: Από έσχατο μέτρο σε γενικό κανόνα

Ο Γ. Ψυχογιός υπογράμμισε ότι όταν ένας άνθρωπος δεν μπορεί να εξέλθει από τη δομή όπου βρίσκεται και τελεί υπό συνεχή επιτήρηση, δεν πρόκειται για απλό περιορισμό κυκλοφορίας αλλά για de facto κράτηση. Η κράτηση πρέπει να αποτελεί έσχατο μέτρο, μόνο όταν έχουν εξαντληθεί όλες οι λιγότερο περιοριστικές εναλλακτικές, και όχι εργαλείο μαζικής διαχείρισης αιτούντων άσυλο.

2. Συμπίεση διαδικαστικών εγγυήσεων

Η ταχύτητα εξέτασης των αιτήσεων δεν μπορεί να επιτυγχάνεται σε βάρος της ουσίας. Η εξατομικευμένη κρίση, η πραγματική διερμηνεία, η ουσιαστική νομική συνδρομή, το δικαίωμα αποτελεσματικής προσφυγής και η αρχή της μη επαναπροώθησης δεν είναι γραφειοκρατικές λεπτομέρειες, είναι θεμελιώδεις εγγυήσεις.

3. Ασυνόδευτοι ανήλικοι: «Πρώτα η προστασία του παιδιού»

Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν ο βουλευτής για τις ρυθμίσεις που αφορούν τους ασυνόδευτους ανήλικους. Οι «ασφαλείς ζώνες» δεν μπορούν να μετατραπούν σε μόνιμο μοντέλο φιλοξενίας παιδιών, ούτε η προστασία τους να εξαρτάται από την εθνικότητα ή το ποσοστό αναγνώρισης της χώρας καταγωγής. «Πρώτα η προστασία του παιδιού και μετά η διαδικασία», ήταν το σαφές μήνυμά του.

4. Κόμβοι επιστροφής σε τρίτες χώρες: Εξαγωγή ευθύνης εκτός συνόρων

Ο Γ. Ψυχογιός κατήγγειλε την πρόβλεψη για κόμβους επιστροφής σε τρίτες χώρες ως επιχείρηση μεταφοράς της ευρωπαϊκής ευθύνης εκτός συνόρων, χωρίς ουσιαστικές δικλείδες, χωρίς πρόσβαση σε άσυλο και χωρίς επαρκές κράτος δικαίου. Ανέφερε ενδεικτικά τις δικαστικές εμπλοκές στο ΕΔΔΑ αντίστοιχων σχεδίων για τη Ρουάντα και την Αλβανία.

5. Ένταξη: Σοβαρή δημόσια πολιτική, όχι πολυτέλεια

Η απουσία πολιτικών ένταξης, σημείωσε ο βουλευτής, παράγει αορατότητα, παρατυπία, εκμετάλλευση και κοινωνική ένταση, ενώ πολλές τοπικές κοινωνίες και παραγωγικοί κλάδοι στηρίζονται ήδη σε ανθρώπους που ζουν και εργάζονται για χρόνια στη χώρα. Η ένταξη δεν είναι ιδεολογική επιλογή· είναι αναγκαία συνθήκη κοινωνικής συνοχής.

Κλείνοντας, ο Γ. Ψυχογιός απέρριψε το ψευτοδίλημμα ανάμεσα στην ασφάλεια και τα δικαιώματα, υπενθυμίζοντας ότι ο ελληνικός λαός γνωρίζει από ιστορική εμπειρία τι σημαίνει προσφυγιά και ξεριζωμός.

Προειδοποίησε ότι όταν ξηλώνονται δικαιώματα για τους πιο αδύναμους, η υποχώρηση αυτή δεν σταματά εκεί. «Το προσφυγικό και μεταναστευτικό είναι βαθιά διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην Αριστερά και τη Δεξιά και γι’ αυτό το είναι πεδίο συνεργασιών των προοδευτικών κι αριστερών δυνάμεων απέναντι στην συντήρηση και την οπισθοδρόμηση.  Ένα σύγχρονο κράτος δικαίου μπορεί και πρέπει να προστατεύει τα σύνορά του, αλλά ταυτόχρονα να διασφαλίζει ουσιαστική πρόσβαση στο άσυλο και σεβασμό στο διεθνές δίκαιο», τόνισε ολοκληρώνοντας την εισήγησή του.

Σφοδρή κριτική στην κυβερνητική πολιτική για το Μεταναστευτικό και το νέο νομοσχέδιο εφαρμογής του νέου Κοινού Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασύλου άσκησε ο βουλευτής Κορινθίας και Τομεάρχης Μετανάστευσης και Ασύλου του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Γιώργος Ψυχογιός, κατά την τοποθέτησή του στην αρμόδια κοινοβουλευτική Επιτροπή.

Ο Γ. Ψυχογιός τόνισε ότι το νέο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο αποτελεί προϊόν πολιτικών συμβιβασμών που μεταφέρουν δυσανάλογα βάρη στις χώρες πρώτης υποδοχής, χωρίς να εξασφαλίζουν πραγματική και υποχρεωτική αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών-μελών. Υπενθύμισε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και η Ευρωομάδα της Αριστεράς καταψήφισαν το Σύμφωνο, διεκδικώντας υποχρεωτικές μετεγκαταστάσεις, δίκαιη κατανομή ευθυνών, ενίσχυση της ένταξης και ουσιαστική αντιμετώπιση των αιτιών που προκαλούν προσφυγικές και μεταναστευτικές ροές.

Αναφερόμενος στο υπό συζήτηση νομοσχέδιο, υποστήριξε ότι η κυβέρνηση επιλέγει μια ακόμη πιο αυστηρή και περιοριστική εκδοχή του ευρωπαϊκού πλαισίου, αξιοποιώντας κάθε δυνατότητα περιστολής δικαιωμάτων. Όπως ανέφερε, διαμορφώνεται ένα σύστημα που δίνει προτεραιότητα στην επιτάχυνση διαδικασιών, στην κράτηση και στις επιστροφές, χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση των εγγυήσεων για νομική συνδρομή, προστασία ευάλωτων προσώπων, παιδική προστασία και ένταξη.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις διαδικασίες ελέγχου και συνοριακής εξέτασης αιτημάτων ασύλου, επισημαίνοντας ότι οι προβλεπόμενες ρυθμίσεις θα οδηγήσουν σε μαζικές απορρίψεις αιτήσεων χωρίς ουσιαστική εξατομικευμένη κρίση. Προειδοποίησε ότι η διεύρυνση των λόγων απαραδέκτου, οι διατάξεις περί «σιωπηρής ανάκλησης» αιτήσεων και ο περιορισμός του ανασταλτικού αποτελέσματος των προσφυγών δημιουργούν σοβαρούς κινδύνους παραβίασης θεμελιωδών δικαιωμάτων και ενδέχεται να εκθέσουν τη χώρα σε νέες καταδίκες από τα ευρωπαϊκά δικαστήρια.

Ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ στάθηκε ιδιαίτερα στις διατάξεις για τον περιορισμό της ελευθερίας και την κράτηση αιτούντων άσυλο, υπογραμμίζοντας ότι σε αρκετές περιπτώσεις ο προβλεπόμενος «περιορισμός κυκλοφορίας» ισοδυναμεί de facto κράτηση. Παράλληλα, τόνισε ότι, σύμφωνα με τη νομολογία του ΕΔΔΑ, η κράτηση αποτελεί έσχατο μέτρο και όχι κανόνα στη διαχείριση του προσφυγικού-μεταναστευτικού.

Ξεχωριστή ήταν η αναφορά του στην προστασία των ασυνόδευτων ανηλίκων. Ο κ. Ψυχογιός υπογράμμισε ότι σε κάθε περίπτωση αμφιβολίας πρέπει να εφαρμόζεται το τεκμήριο της ανηλικότητας, ενώ προειδοποίησε ότι οι λεγόμενες «ασφαλείς ζώνες» δεν μπορούν να μετατραπούν σε μόνιμη λύση φιλοξενίας παιδιών. Όπως σημείωσε, η προστασία του παιδιού οφείλει να προηγείται κάθε διοικητικής ή διαδικαστικής ταξινόμησης.

Κλείνοντας την τοποθέτησή του, ο βουλευτής υποστήριξε ότι το προσφυγικό και μεταναστευτικό δεν αντιμετωπίζεται με συνθήματα και νομικά τεχνάσματα. Χρειάζεται, όπως είπε, «μια ολοκληρωμένη στρατηγική που να συνδυάζει αποτελεσματική διαχείριση, ασφάλεια, σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το μεταναστευτικό δεν λύνεται με μύθους και μικροπολιτική. Λύνεται με πολιτικές που υπηρετούν ταυτόχρονα το κράτος δικαίου και την κοινωνική συνοχή».

Ο βουλευτής Κορινθίας και ειδικός αγορητής του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Γιώργος Ψυχογιός, κατά την εισήγησή του στην Επιτροπή Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης επί του νομοσχεδίου για την εφαρμογή του νέου Κοινού Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασύλου, άσκησε δριμεία κριτική στην κυβέρνηση, καταγγέλλοντας ότι στο Ευρωπαϊκό  Σύμφωνο Μετανάστευσης, που καταψήφισε η Αριστερά ως κατώτερο των περιστάσεων, η ΝΔ δια του Υπουργού Πλεύρη έρχεται να αποδυναμώσει ακόμα περισσότερο κρίσιμες εγγυήσεις προστασίας και να ενισχύσει πολιτικές περιορισμού, κράτησης και επιστροφών.

Ξεκινώντας την τοποθέτησή του, υπογράμμισε ότι κάθε νομοθετική παρέμβαση, σε εθνικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο, οφείλει να κινείται εντός των ορίων που θέτουν το διεθνές δίκαιο, η Συνθήκη της Γενεύης και η αρχή της μη επαναπροώθησης. Όπως τόνισε, οι θεμελιώδεις αυτές κατακτήσεις γεννήθηκαν μέσα από τα συντρίμμια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και δεν μπορούν να τίθενται υπό αμφισβήτηση στο όνομα της διοικητικής επιτάχυνσης ή της διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών.

Ο κ. Ψυχογιός σημείωσε ότι, παρά τον τεχνικό χαρακτήρα που επιχειρεί να προσδώσει η κυβέρνηση στο νομοσχέδιο, στην πραγματικότητα πρόκειται για μια βαθιά αναδιάρθρωση του συστήματος ασύλου, η οποία μετατοπίζει το βάρος από την προστασία των δικαιωμάτων προς τον έλεγχο και την αποτροπή. Επισήμανε ότι οι διαδικασίες επιταχύνονται σε βάρος της ουσιαστικής εξέτασης αιτημάτων, ενώ η νομική συνδρομή, οι αξιοπρεπείς συνθήκες υποδοχής και η αποτελεσματική προσφυγή παραμένουν ανεπαρκείς.

Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν για τη διαδικασία διαλογής, προειδοποιώντας ότι ο περιορισμός της ελεύθερης κυκλοφορίας εντός των δομών συνιστά defacto κράτηση χωρίς τις αναγκαίες δικαστικές και νομικές δικλείδες. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι ασφυκτικές προθεσμίες και η αποδυνάμωση ενδίκων μέσων δημιουργούν σοβαρούς κινδύνους για την προστασία προσώπων που χρήζουν διεθνούς προστασίας.

Ξεχωριστή αναφορά έκανε στους ασυνόδευτους ανηλίκους, τονίζοντας ότι η προστασία των παιδιών δεν μπορεί να εξαρτάται από την εθνικότητα ή από διοικητικές αδυναμίες. Εξέφρασε την απορία του για τη λογική των «ασφαλών ζωνών» εντός των δομών και στη συρρίκνωση των εγγυήσεων κατά τον προσδιορισμό της ηλικίας, επισημαίνοντας ότι το τεκμήριο της ανηλικότητας και το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού πρέπει να αποτελούν αδιαπραγμάτευτες αρχές.

Ο βουλευτής άσκησε επίσης κριτική στον τρόπο νομοθέτησης της κυβέρνησης, επισημαίνοντας ότι ένα νομοσχέδιο σχεδόν 250 άρθρων τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση για μόλις 13 ημέρες. Όπως ανέφερε, η πρακτική αυτή υπονομεύει τη διαφάνεια και την ποιότητα της νομοθέτησης, ενώ ζήτησε να ακουστούν όσο το δυνατόν περισσότεροι θεσμικοί φορείς και οργανώσεις του πεδίου καλώντας τους στην Επιτροπή.

Παράλληλα, κατήγγειλε τις πρόσφατες ρατσιστικές επιθέσεις σε βάρος της φιλιππινέζικης κοινότητας στην Αθήνα και ενός 12χρονου παιδιού ινδικής καταγωγής στην Πάτρα, επισημαίνοντας ότι όταν η επίσημη πολιτική και ρητορική μετατοπίζεται προς τις θέσεις της Ακροδεξιάς, δημιουργείται πρόσφορο έδαφος για φαινόμενα μισαλλοδοξίας και βίας.

Τέλος, ανέδειξε το ζήτημα της εργασιακής ανασφάλειας των συμβασιούχων στην Υπηρεσία Ασύλου, ζητώντας τη μονιμοποίηση του προσωπικού και την άμεση επιστροφή των εργαζομένων κοινωφελούς εργασίας στις δομές, αντί της περαιτέρω επέκτασης εργολαβικών λύσεων και αναθέσεων.

Κλείνοντας, ο κ. Ψυχογιός ξεκαθάρισε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ καταψηφίζει το νομοσχέδιο και αντιπαραθέτει μια διαφορετική στρατηγική, βασισμένη στις αρχές του Συμφώνου του Μαρακές του ΟΗΕ για τη Μετανάστευση. Προειδοποίησε, τέλος, ότι η περιστολή δικαιωμάτων για τους πιο ευάλωτους δεν σταματά σε αυτούς, αλλά αργά ή γρήγορα επεκτείνεται στο σύνολο της κοινωνίας.

Στις εργασίες της Επιτροπής Μετανάστευσης, Διεθνούς Προστασίας και Οικονομικής Συνεργασίας της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης, στο Παρίσι, παρενέβη ο Βουλευτής Κορινθίας του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και Αντιπρόεδρος της Επιτροπής, Γιώργος Ψυχογιός.

Οι τοποθετήσεις του, που έγιναν στη βάση προτεινόμενων Εκθέσεων της Επιτροπής, επικεντρώθηκαν στην υγειονομική περίθαλψη προσφύγων και αιτούντων άσυλο, τις ασφαλείς νόμιμες διόδους μετανάστευσης και τις μετεγκαταστάσεις, στους περιορισμούς κι αποκλεισμούς στην πρόσβαση στην ιθαγένεια και στην προστασία της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ενόψει της Συνόδου στο Κισινάου.

Ο Γ. Ψυχογιός τόνισε ότι το μεταναστευτικό δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως ζήτημα ελέγχου συνόρων, επιστροφών ή διαχείρισης κρίσεων, καθώς αποτελεί ταυτόχρονα ζήτημα κράτους δικαίου, κοινωνικής συνοχής, θεσμικής ευθύνης και ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Ο Γ. Ψυχογιός υπογράμμισε ότι η υγειονομική κάλυψη προσφύγων και αιτούντων άσυλο πρέπει να είναι σταθερή, δημόσια εποπτευόμενη και ενταγμένη στα εθνικά συστήματα υγείας. Ως παράδειγμα καλής πρακτικής έφερε το πρόγραμμα «PHILOS» της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, το οποίο συνέδεε την πρωτοβάθμια φροντίδα με την επιδημιολογική επιτήρηση, αποφορτίζοντας παράλληλα τα πιεσμένα τοπικά συστήματα υγείας. Σημείωσε, εξάλλου, ότι το πρόγραμμα «Ιπποκράτης», που το διαδέχθηκε, είναι σαφώς υποβαθμισμένο σε προσωπικό και μέσα, με διαφορετικούς φορείς και γραμμές ευθύνης, κενά πληροφόρησης και καθυστερήσεις στην ανταπόκριση. «Σε κανονικές συνθήκες αυτό είναι ανεπαρκές. Σε περίπτωση επιδημιολογικής έξαρσης, μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνο», τόνισε.

Ο κος Ψυχογιός στάθηκε, επίσης, στις ασφαλείς και νόμιμες οδούς μετανάστευσης στηρίζοντας το σχετικό Report και τις εισηγήσεις των ειδικών του ΟΗΕ που παρευρίσκονταν στη συνεδρίαση. Άσκησε κριτική στη λογική της «αποθήκης ψυχών» και της εξωτερίκευσης της ευθύνης σε τρίτες χώρες, τονίζοντας ότι η ανάθεση διαδικασιών ασύλου σε τρίτες χώρες ή η χρηματοδότηση κρατών στα σύνορα της Ευρώπης ώστε να κρατούν ανθρώπους μακριά, δεν λύνει το ζήτημα. Το μετακινεί εκτός ορατότητας και, πολύ συχνά, εκτός δικαιωμάτων. Παράλληλα, είναι και αναποτελεσματική στην πράξη, καθώς όταν οι νόμιμες οδοί είναι κλειστές, οι άνθρωποι δεν σταματούν να μετακινούνται, αλλά ωθούνται περισσότερο στα κυκλώματα διακινητών, σε πολύ πιο επικίνδυνες διαδρομές και μεγαλύτερη εκμετάλλευση.

«Πρέπει να πάρουμε μέτρα για να σταματήσει η Μεσόγειος να είναι υγρός τάφος, όπως έγινε στην Πύλο, πρόσφατα στη Χίο και σε πολλές άλλες περιπτώσεις», ανέφερε. Οι νόμιμες και ασφαλείς δίοδοι είναι μια εφικτή λύση. Με κανόνες για όλους, με πολιτικές ανθρώπινες κι επιχειρησιακά αξιόπιστες, με αλληλεγγύη και συνεργασία σε όλα τα επίπεδα και με απόλυτο σεβασμό στη Σύμβαση της Γενεύης, που θεμελιώθηκε αμέσως μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, για να μην επαναληφθούν οι θηριωδίες και τα εγκλήματα.

Ο βουλευτής και τομεάρχης Μετανάστευσης και Ασύλου του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ πήρε θέση και στο κρίσιμο ζήτημα της συνάντησης της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης στο Κισινάου στις 15.05. Ευθυγραμμιζόμενος με το Ψήφισμα της Επιτροπής Μετανάστευσης, υπερθεμάτισε στο ότι η συνοχή και το πλαίσιο προστασίας της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) δεν επιδέχονται εκπτώσεις και αμφισβητήσεις, όπως και η καθολικότητα των δικαιωμάτων που αποτυπώνονται σε αυτήν, αλλά και στη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ).

Σχετικά με την απονομή ιθαγένειας, υποστήριξε ότι είναι απαράδεκτο άνθρωποι που ζουν και εργάζονται για δεκαετίες σε χώρες, όπως η Ελλάδα, πλήρως ενταγμένοι στην κοινωνία, με παιδιά που έχει λάβει την ιθαγένεια με Νόμο της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, να αποκλείονται από την κτήση ιθαγένειας. Συνέχισε, λέγοντας ότι το σύστημα αυτό αποτελεί θεσμική διάκριση και πρέπει να αλλάξει, ενώ εστίασε στην αναφορά του Report σε «πλουραλιστικές και συμπεριληπτικές κοινωνίες» τονίζοντας ότι «αυτό ήταν το κλειδί της κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης, αλλά και των δημοκρατικών αξιών της Ευρώπης».

Τέλος, στο πλαίσιο της υποεπιτροπής για την διεθνή προστασία, την ένταξη και τους ευάλωτους, τοποθετήθηκε σχετικά με την ένταξη των αναγνωρισμένων προσφύγων, που στην Ελλάδα αντιμετωπίζουν πολλαπλά εμπόδια στην πρόσβαση σε βασικά δικαιώματα και αγαθά, όπως η στέγαση, η εργασία, η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, καθώς και η περιορισμένη αξιοποίηση προγραμμάτων, όπως το HELIOS.