ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ- ΠΡΟΣΘΗΚΗ
Στο σχέδιο νόμου του Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών με τίτλο «Κύρωση της από 25.3.2026 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου «Επείγουσες ρυθμίσεις για την αντιμετώπιση της αύξησης του ενεργειακού κόστους και την προστασία πληττόμενων κλάδων της οικονομίας» (Α’ 46)»
Θέμα: «Θέσπιση ανώτατου περιθωρίου μικτού κέρδους στα τρόφιμα, στα βιομηχανικά αγαθά και στα αγροεφόδια»
Α. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
Α. Θέσπιση ανώτατου περιθωρίου μικτού κέρδους στα τρόφιμα, στα βιομηχανικά αγαθά και στα αγροεφόδια
Η προτεινόμενη διάταξη προβλέπει την θέσπιση ανώτατου περιθωρίου μικτού κέρδους στους τομείς εισαγωγής/παραγωγής και εμπορίας τροφίμων και βιομηχανικών αγαθών και εισαγωγής/παραγωγής και εμπορίας αγροτικών εφοδίων και φυτοφαρμάκων.
Η πολλαπλή αυτή παρέμβαση αποσκοπεί αφενός στην καταπολέμηση της ακρίβειας και στην πάταξη της κερδοσκοπίας, αφετέρου δε στη βιωσιμότητα του παραγωγικού ιστού και ιδιαιτέρως του πρωτογενούς τομέα.
Το μέτρο αφορά σε όλο το μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας στα προϊόντα που εισάγονται ή παράγονται στην Ελλάδα και τα οποία είναι, είτε νωπά/τυποποιημένα τρόφιμα, είτε βιομηχανικά αγαθά (καταναλωτικά και διαρκή).
Το όριο αυτό, όπως και η εφαρμογή του λαμβάνει ως αναφερόμενη τιμή εισαγωγής την αντίστοιχη τιμή που δηλώνει η αλλοδαπή παραγωγός εταιρεία, κατά μέσο όρο, στις δέκα φτωχότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και για τα εγχωρίως παραγόμενα την μέση τιμή που προκύπτει από την μεσοσταθμική τιμή χονδρικής πώλησης των προϊόντων αυτών κατά την πενταετία που προηγήθηκε της ψήφισης της παρούσας.
Ο έλεγχος του περιθωρίου κέρδους διενεργείται, τόσο στις τιμές πώλησης των εισαγωγέων/παραγωγών στα supermarkets και καταστήματα λιανικής, όσο και στις (τελικές) τιμές λιανικής πώλησης. Στην περίπτωση των αλυσίδων/καταστημάτων λιανικής πώλησης το περιθώριο κέρδους διαμορφώνεται με βάση το μεσοσταθμικό περιθώριο κέρδους των αντίστοιχων δέκα φτωχότερων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προσαυξημένο κατά 10% προς κάλυψη των διαφημιστικών και λοιπών προωθητικών δαπανών κάθε επιχείρησης λιανικής. Το μέτρο έχει ελάχιστη διάρκεια εφαρμογής τριών (3) ετών για τις – κατηγορίες αγαθών που σχετίζονται με την αξιοπρεπή διαβίωση του ανθρώπου, όπως εξειδικεύτηκαν κατ’ εξουσιοδότηση του ν.5045/23. Για τα υπόλοιπα αγαθά το μέτρο ισχύει για ένα (1) έτος από την ψήφιση της παρούσας.
Ειδικά για την κατηγορία των νωπών προϊόντων θεσπίζεται ανώτατο περιθώριο κέρδους επί των τιμολογίων αγοράς των προϊόντων από τους παραγωγούς/τυποποιητές της τάξεως του 30%, προσαυξημένο κατά τα αποδεδειγμένα κόστη μεταφοράς και αποθήκευσης προϊόντων έως την πώληση.
Ανάλογο περιθώριο κέρδους, δηλαδή της τάξης του 30% θεσπίζεται επί της αξίας CIF και για τα βιομηχανικά αγαθά μέσου ή μακρού κύκλου χρήσης και τα οποία πωλούνται, είτε μέσω αλυσίδων καταστημάτων, είτε μέσω μεμονωμένων φυσικών και ψηφιακών καταστημάτων, προσαυξημένο κατά 10% που αναλογεί στο κόστος προώθησης των προϊόντων. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, οι ποινές καθορίζονται στο αντίστοιχο περιεχόμενο και χρηματικό ύψος που περιγράφεται στο άρθρο 3 της παρούσας.
Επιπλέον, προβλέπεται η θέσπιση ανώτατου περιθωρίου μικτού κέρδους στο μέσο όρο των δέκα φτωχότερων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις επιχειρήσεις εισαγωγής/ παραγωγής αγροεφοδίων (φυτοφάρμακα, λιπάσματα, σπόροι κλπ.) και αντίστοιχα το ανώτατο περιθώριο μικτού κέρδους στις επιχειρήσεις λιανικής πώλησης αγροεφοδίων που διαμορφώνεται σε ποσοστό 15% επί του τιμολογίου αγοράς από τον εισαγωγέα/παραγωγό προσαυξημένο κατά 10% για τα κόστη προώθησης των προϊόντων αυτών. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, οι ποινές καθορίζονται κατά τα προβλεπόμενα στο προτεινόμενο άρθρο 3 της παρούσας.
Για την προστασία της διαδικασίας εφαρμογής των μέτρων αυτών θεσπίζεται η κατάργηση κάθε είδους επιβραβεύσεων/εκπτώσεων που παρέχονται από τους εισαγωγείς/ παραγωγούς σε μορφή προϊόντων ή πιστωτικού τιμολογίου στις συναλλαγές μεταξύ χονδρεμπόρων και λιανεμπόρων για χρονικό διάστημα αντίστοιχο της εφαρμογής κάθε μέτρου.
Προβλέπεται η έκδοση κοινής υπουργικής απόφασης των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών, Ανάπτυξης, Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κατόπιν εισήγησης της Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή με την οποία θα καθορίζονται τα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος.
Β. Έλεγχος και επιβολή προστίμων-Δημιουργία ηλεκτρονικού μητρώου παραβατών
Η προτεινόμενη διάταξη αφορά την επιβολή διοικητικών μέτρων κατά των επιχειρήσεων παραγωγής και εμπορίας τροφίμων, βιομηχανικών αγαθών και αγροεφοδίων που παραβιάζουν τα προβλεπόμενα στο άρθρο 1 της παρούσας.
Πιο συγκεκριμένα η πρώτη παράγραφος αφορά την ισχυροποίηση του μηχανισμού επιβολής προστίμων σε περιπτώσεις βεβαίωσης παραβάσεων της κείμενης νομοθεσίας περί αθέμιτης κερδοφορίας καθώς και τη θεσμοθέτηση αναγκαστικού αποκλεισμού των επιχειρήσεων που παραβαίνουν τη νομοθεσία περί αθέμιτης κερδοφορίας ή περί ελεύθερου ανταγωνισμού για πέντε (5) έτη από όλες τις δημόσιες συμβάσεις αξίας άνω των δέκα χιλιάδων ευρώ (10.000€) μέσω της δημιουργίας Ηλεκτρονικού Μητρώου Παραβατών που υποχρεούνται να ελέγχουν όλες οι αναθέτουσες αρχές κατά τη διάρκεια και σε κάθε περίπτωση πριν την ολοκλήρωση του δημόσιου διαγωνισμού.
Το άρθρο 2 διευρύνει τους αναγκαστικούς λόγους αποκλεισμού από δημόσιες συμβάσεις ως προς τις παραβάσεις του νόμου περί αισχροκέρδειας επί πέντε (5) έτη σε περίπτωση τελεσίδικης επιβολής προστίμου και διευκρινίζει το πρακτικό πλαίσιο ελέγχου του αν συντρέχουν λόγοι αναγκαστικού αποκλεισμού αναφορικά με παραβάσεις της νομοθεσίας περί αισχροκέρδειας και ανταγωνισμού μέσω της θέσπισης Ηλεκτρονικού Μητρώου Παραβατών υπ’ ευθύνη της Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, προς ενημέρωση του οποίου υποχρεούνται τόσο η ως άνω Αρχή αυτή καθεαυτή όσο και η Επιτροπή Ανταγωνισμού και προς έλεγχο του οποίου υποχρεούνται όλες οι αναθέτουσες δημόσιες αρχές σε περίπτωση δημόσιου διαγωνισμού αξίας που υπερβαίνει τις δέκα χιλιάδες (10.000€). Στόχος της παρούσας νομοθετικής παρέμβασης είναι η δημιουργία επιπλέον κινήτρου προς συμμόρφωση με την κείμενη νομοθεσία περί ανταγωνισμού και αθέμιτης κερδοφορίας, συνδέοντας την μη παραβατική συμπεριφορά με την δυνατότητα συμμετοχής σε δημόσιους διαγωνισμούς σημαντικής αξίας. Εξαιρέσεις προβλέπονται μόνο για αναγκαστικούς λόγους δημοσίου συμφέροντος με εχέγγυο διαφάνειας την πρότερη ενημέρωση της Μόνιμης Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής των Ελλήνων για κάθε αιτιολογημένη απόφαση εξαίρεσης του Υπουργού Ανάπτυξης και Επενδύσεων.
Το άρθρο 3 εναρμονίζει το πλαίσιο υπολογισμού προστίμων για παραβάσεις των προβλεπόμενων στο άρθρο 1 της παρούσας με την κείμενη εθνική και ενωσιακή νομοθεσία περί ανταγωνισμού και τις διεθνείς πρακτικές περί επιβολής αποτελεσματικών, αναλογικών και αποτρεπτικών προστίμων σε περιπτώσεις παραβιάσεων που αποφέρουν οικονομικό όφελος σε επιχειρήσεις. Το παρόν πλαίσιο χρήζει μεταρρύθμισης καθώς έχει αποδειχθεί αναποτελεσματικό και άδικο, καθότι φέρνει πολυεθνικές με τζίρο δεκάδων δισεκατομμυρίων αντιμέτωπες με ισοϋψές πρόστιμο έως 1 εκατομμύριο ευρώ (1.000.000€) με μικρότερες επιχειρήσεις με τζίρο μερικών εκατοντάδων χιλιάδων. Σε εφαρμογή της αρχής της Αναλογικότητας προσαρμόζεται ο τρόπος υπολογισμού των προστίμων ώστε να λαμβάνει ως πλαίσιο το ύψος του κύκλου εργασιών της αισχροκερδούσας επιχείρησης με ανώτατο όριο το 10% της χρήσης του προηγούμενου έτους, και λαμβάνοντας τις αναγκαίες πρόνοιες για περιπτώσεις που η επιχείρηση ανήκει σε επιχειρηματικό όμιλο ή μεταβιβάζεται ή αναμορφώνεται προς αποφυγής της πληρωμής του επιβληθέντος προστίμου. Παράλληλα, ειδική μνεία γίνεται στους παράγοντες που οφείλει να λαμβάνει υπόψη η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, εξασφαλίζοντας πώς τα επιβληθέντα πρόστιμα επιτυγχάνουν τον αποτρεπτικό τους στόχο και συμβαδίζουν με το δικαιοκρατικά κεκτημένα.
Β.ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ -ΠΡΟΣΘΗΚΗ
Άρθρο 1 Θέσπιση ανώτατου περιθωρίου μικτού κέρδους σε τρόφιμα, βιομηχανικά αγαθά και αγροεφόδια
- Θεσπίζεται από το Υπουργείο Ανάπτυξης ανώτατο περιθώριο μικτού κέρδους σε όλο το μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας στα προϊόντα που εισάγονται ή παράγονται στην Ελλάδα και τα οποία είναι, είτε νωπά/τυποποιημένα τρόφιμα, είτε βιομηχανικά αγαθά (καταναλωτικά και διαρκή). Το μέτρο έχει μόνιμο χαρακτήρα. Για τον σκοπό αυτό εκδίδεται κάθε μήνα Υπουργική Απόφαση από τον Υπουργό Ανάπτυξης που θα καθορίζει ποιο είναι το περιθώριο κέρδους ανά μήνα.
- Το όριο αυτό, όπως και η εφαρμογή του λαμβάνει ως αναφερόμενη τιμή εισαγωγής την αντίστοιχη τιμή που δηλώνει η αλλοδαπή παραγωγός εταιρεία, κατά μέσο όρο, στις δέκα φτωχότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και για τα εγχωρίως παραγόμενα την μέση τιμή που προκύπτει από την μεσοσταθμική τιμή χονδρικής πώλησης των προϊόντων αυτών κατά την πενταετία που προηγήθηκε της ψήφισης της παρούσας.
- Ο έλεγχος του περιθωρίου κέρδους διενεργείται τόσο στις τιμές χονδρικής όσο και στις τιμές λιανικής πώλησης. Στην περίπτωση των αλυσίδων/καταστημάτων λιανικής πώλησης το περιθώριο κέρδους διαμορφώνεται με βάση το μεσοσταθμικό περιθώριο κέρδους των αντίστοιχων δέκα φτωχότερων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προσαυξημένο κατά 10% προς κάλυψη των διαφημιστικών και λοιπών προωθητικών δαπανών κάθε επιχείρησης λιανικής. Το μέτρο έχει διάρκεια εφαρμογής τρία (3) έτη για τις κατηγορίες των αγαθών που είναι απαραίτητα για τη διατροφή και τη διαβίωση των καταναλωτών (προϊόντα υγιεινής και καθαρισμού), όπως εξειδικεύτηκαν στο άρθρο 7 της υπ’ αρ. 72820/10-08-2023 απόφασης του Υπουργού Ανάπτυξης (Β’ 5058) όπως τροποποιήθηκε και ισχύει που εκδόθηκε κατ’ εξουσιοδότηση της παρ.7 του άρθρου 54 του ν.5045 (Α’ 136/29-07-2023) Για τα υπόλοιπα αγαθά το μέτρο ισχύει για ένα (1) έτος από την ψήφιση της παρούσας.
- Ειδικά για την κατηγορία των νωπών προϊόντων το ανώτατο περιθώριο κέρδους επί των τιμολογίων αγοράς των προϊόντων από τους παραγωγούς/τυποποιητές δε δύναται να υπερβαίνει το 30%, προσαυξημένο κατά τα αποδεδειγμένα κόστη μεταφοράς και αποθήκευσης προϊόντων έως την πώληση.
- Ανάλογο περιθώριο κέρδους, δηλαδή της τάξης του 30% θεσπίζεται επί της αξίας CIF και για τα βιομηχανικά αγαθά μέσου ή μακρού κύκλου χρήσης και τα οποία πωλούνται, είτε μέσω αλυσίδων καταστημάτων, είτε μέσω μεμονωμένων φυσικών και ψηφιακών καταστημάτων, προσαυξημένο κατά 10% που αναλογεί στο κόστος προώθησης των προϊόντων. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, οι κυρώσεις καθορίζονται στο άρθρο 3 του παρόντος.
- Θεσπίζεται ανώτατο περιθώριο μικτού κέρδους στο μέσο όρο των δέκα φτωχότερων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις επιχειρήσεις εισαγωγής/παραγωγής αγροεφοδίων (φυτοφάρμακα, λιπάσματα, σπόροι) και αντίστοιχα το ανώτατο περιθώριο μικτού κέρδους στις επιχειρήσεις λιανικής πώλησης αγροεφοδίων διαμορφώνεται σε ποσοστό 15% επί του τιμολογίου αγοράς από τον εισαγωγέα/παραγωγό προσαυξημένο κατά 10% για τα κόστη προώθησης των προϊόντων αυτών. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, οι κυρώσεις καθορίζονται στο άρθρο 3 του παρόντος.
- Για την προστασία της διαδικασίας εφαρμογής των μέτρων θεσπίζεται η κατάργηση κάθε είδους επιβραβεύσεων/εκπτώσεων που παρέχονται από τους εισαγωγείς/παραγωγούς σε μορφή προϊόντων ή πιστωτικού τιμολογίου για τις κατηγορίες των αγαθών που είναι απαραίτητα για τη διατροφή και τη διαβίωση των καταναλωτών (προϊόντα υγιεινής και καθαρισμού), όπως εξειδικεύτηκαν στο άρθρο 7 της υπ’ αρ. 72820/10-08-2023 απόφασης του Υπουργού Ανάπτυξης (Β’ 5058) όπως τροποποιήθηκε και ισχύει που εκδόθηκε κατ’ εξουσιοδότηση της παρ.7 του άρθρου 54 του ν.5045 (Α’ 136/29-07-2023) στις συναλλαγές μεταξύ χονδρεμπόρων και λιανεμπόρων για χρονικό διάστημα αντίστοιχο της εφαρμογής κάθε μέτρου.
- Με κοινή υπουργική απόφαση των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Ανάπτυξης και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κατόπιν εισήγησης της Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή καθορίζονται τα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος.
Άρθρο 2 Δημιουργία ηλεκτρονικού μητρώου παραβατών προς αποκλεισμό από δημόσιους διαγωνισμούς
1. Οι αναθέτουσες δημόσιες αρχές αποκλείουν μια εταιρεία από τη συμμετοχή σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας ανάθεσης δημόσιας σύμβασης, εφ’ όσον λάβουν γνώση ότι εναντίον της εταιρείας έχει επιβληθεί τελεσίδικα πρόστιμο εντός των τελευταίων πέντε (5) ετών για παράβαση του άρθρου 54 του ν.. 5045/2023 περί Περιστολής Φαινομένων Αθέμιτης Κερδοφορίας και του άρθρου 1 της παρούσας ή των άρθρων 101 και 102 της Συνθήκης Λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του ν. 3959/2011 περί της Προστασίας του Ελεύθερου Ανταγωνισμού.
2. Συστήνεται Ηλεκτρονικό Μητρώο Παραβατών στην Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή που ενημερώνεται με τις τελεσίδικες αποφάσεις επιβολής προστίμων για παραβάσεις της της παρ. 1 του παρόντος.
3. Όλες οι αναθέτουσες δημόσιες αρχές υποχρεούνται σε έλεγχο του Ηλεκτρονικού Μητρώου Παραβατών πριν την ανάθεση δημόσιας σύμβασης της οποίας η αξία υπερβαίνει τις δέκα χιλιάδες ευρώ (10.000€). Ανάθεση δημόσιας σύμβασης κατά παράβαση της υποχρέωσης ελέγχου του Ηλεκτρονικού Μητρώου Παραβατών είναι άκυρη.
4. Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης δύναται να χορηγούνται εξαιρέσεις από την παρ. 1 του παρόντος για εξαιρετικούς λόγους δημοσίου συμφέροντος με αιτιολογημένη απόφαση του που κοινοποιείται υποχρεωτικά στην Ειδική Μόνιμη Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής των Ελλήνων.
Άρθρο 3 Έλεγχος και Πρόστιμα
- Σε όποιον παραβιάζει τα προβλεπόμενα στο άρθρο 1 του παρόντος επιβάλλεται πρόστιμο που πρέπει να είναι αποτελεσματικό, αναλογικό και αποτρεπτικό, το ύψος του οποίου ανέρχεται έως και δέκα τοις εκατό (10%) του συνολικού κύκλου εργασιών της επιχείρησης εντός της χώρας κατά το προηγούμενο της έκδοσης της απόφασης φορολογικό έτος. Σε περίπτωση ομίλου εταιρειών, για τον υπολογισμό του προστίμου, λαμβάνεται υπόψη ο συνολικός παγκόσμιος κύκλος εργασιών του ομίλου. Για τον καθορισμό του ύψους του προστίμου λαμβάνονται υπόψη η σοβαρότητα, η διάρκεια, η γεωγραφική έκταση της παράβασης, η διάρκεια και το είδος της συμμετοχής στην παράβαση της συγκεκριμένης επιχείρησης.
- Εφόσον είναι δυνατόν να υπολογιστεί το ύψος του οικονομικού οφέλους της επιχείρησης από την παράβαση, το ύψος του επιβαλλόμενου προστίμου δεν μπορεί να είναι μικρότερο από αυτό, ακόμα και αν υπερβαίνει το ποσοστό που ορίζεται στην παρ. 1 του παρόντος. Για τον σκοπό επιβολής του προστίμου, η έννοια της επιχείρησης καταλαμβάνει τις μητρικές εταιρείες, στο πλαίσιο ενιαίας οικονομικής οντότητας, τους μερικώς και ολικώς καθολικούς διαδόχους σε περίπτωση εταιρικών μετασχηματισμών και τους αποκτώντες την επιχείρηση μετά από την τέλεση της παράβασης, εφόσον ο παραβάτης αδυνατεί να καταβάλει το επιβληθέν πρόστιμο ή άλλη χρηματική ποινή κατά τον χρόνο της επιβολής τους.
- Αρμόδια αρχή διαπίστωσης και επιβολής των προστίμων ορίζεται η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή.
- Με κοινή απόφαση των Υπουργών Ανάπτυξης, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κατόπιν εισήγησης της Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή εξειδικεύονται τα ζητήματα για την εφαρμογή του παρόντος.
Αθήνα, 31 Μαρτίου 2026
ΟΙ ΠΡΟΤΕΙΝΟΝΤΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΕΣ
Φάμελλος Σωκράτης
Καλαματιανός Διονύσης
Μαμουλάκης Χάρης
Παππάς Νίκος
Ακρίτα Έλενα
Βέττα Καλλιόπη
Γαβρήλος Γιώργος
Γεροβασίλη Όλγα
Γιαννούλης Χρήστος
Δούρου Ειρήνη
Ζαμπάρας Μιλτιάδης
Καραμέρος Γιώργος
Κασιμάτη Νίνα
Κεδίκογλου Συμεών
Κόκκαλης Βασίλης
Κοντοτόλη Μαρίνα
Μεϊκόπουλος Αλέξανδρος
Μπάρκας Κωνσταντίνος
Νοτοπούλου Κατερίνα
Ξανθόπουλος Θεόφιλος
Παναγιωτόπουλος Ανδρέας
Παπαηλιού Γιώργος
Πολάκης Παύλος
Τσαπανίδου Πόπη
Ψυχογιός Γιώργος
