Εισηγητής στην Α’ Συνεδρίαση της Επιτροπής της Βουλής, ήταν το πρωί της Πέμπτης 27 Αυγούστου 2026, ο βουλευτής Λάρισας του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, Γιάννης Καριπίδης, για το επικείμενο Νομοσχέδιο ΥΠΚΚΠΠ για τη Κρατική Στεγαστική Αρωγή.
Ο κ. Καριπίδης αναφέρθηκε τους πληγέντες πολίτες των Δήμων Ελασσόνας και Τυρνάβου από τον καταστροφικό σεισμό του 2021, τονίζοντας πως το Νομοσχέδιο που φέρνει η κυβέρνηση, δεν καθορίζει το πραγματικό επίπεδο της αρωγής. Τέλος, επισήμανε, πως είναι πάγια η θέση του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ για τον δημόσιο χαρακτήρα του μηχανισμού, απαιτώντας την αποτελεσματικότητα, τη διαφάνεια και την κοινωνική δικαιοσύνη στην κρατική αρωγή:
“Κύριε Υπουργέ.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι.
Συζητούμε σήμερα ένα νομοσχέδιο που αγγίζει ακριβώς τη στιγμή εκείνη κατά την οποία ο πολίτης βρίσκεται στην πιο ευάλωτη κατάσταση.
Όταν έχει χάσει το σπίτι του από μια καταστροφική πυρκαγιά, όταν η επιχείρησή του έχει καταστραφεί από μια πλημμύρα, όταν μια τοπική κοινωνία προσπαθεί να σταθεί ξανά όρθια μετά από έναν ισχυρό σεισμό.
Για εμάς, επομένως, η κρατική αρωγή είναι υποχρέωση ενός κράτους κοινωνικά δίκαιου, διοικητικά αποτελεσματικού και τεχνικά αξιόπιστου.
Και ιδίως για τη Θεσσαλία, η οποία γνωρίζει από πρώτο χέρι τι σημαίνει να δοκιμάζονται από φυσικές καταστροφές ταυτόχρονα οι κατοικίες, οι υποδομές, η αγροτική παραγωγή και η κοινωνική συνοχή, η συζήτηση αυτή είναι κάθε άλλο παρά θεωρητική…
Και, δυστυχώς, σε πολλές περιπτώσεις, οι πληγέντες πολίτες ανεβαίνουν έναν «Γολγοθά» που δεν φαίνεται να έχει τέλος.
Να σας δώσω ένα παράδειγμα από τη Λάρισα;
Ο σεισμός των 6,3 ρίχτερ του 2021 προκάλεσε ζημιές σε πολλές κατοικίες στο Δαμάσι, το Μεσοχώρι, το Αμούρι, το Δομένικο, το Ζάρκο, την Ελασσόνα και αλλού.
Σας πληροφορώ ότι, πέντε χρόνια μετά, σε σύνολο περίπου 200 δικαιούχων, μόνο 30 φάκελοι έχουν προχωρήσει, ενώ περίπου 60 οικογένειες στην περιοχή εξακολουθούν να διαμένουν σε κοντέινερ…
Στο πλαίσιο αυτό της εγκατάλειψης, η κυβέρνηση παρουσιάζει τώρα το νομοσχέδιο ως ένα «νέο ολοκληρωμένο πλαίσιο» στεγαστικής αρωγής και ενισχύσεων μετά από φυσικές καταστροφές.
Ωστόσο, το νομοσχέδιο αυτό μοιάζει περισσότερο με μια συγκέντρωση διάσπαρτων επιμέρους ρυθμίσεων, όπως είναι η ψηφιοποίηση των αιτήσεων μέσω του «e-Άδειες», η διεύρυνση των κατηγοριών των δικαιούχων, οι νέες δυνατότητες για συγκυρίους, η αυτοστέγαση και αποπεράτωση ημιτελών ακινήτων, οι ρυθμίσεις για προσωρινή στέγαση και άλλα.
Είναι θεωρητικώς σωστά όλα αυτά;
Ναι, είναι.
Οι στόχοι της ταχύτητας, της διαφάνειας και της απλοποίησης των διαδικασιών είναι αυτονόητα αναγκαίοι.
Δεν νομίζω ότι υπάρχει κάποιος σε αυτή την αίθουσα που διαφωνεί με αυτό, κύριε Υπουργέ…
Το κρίσιμο, όμως, είναι αν οι νέες ρυθμίσεις εγγυώνται πράγματι την γρήγορη, επαρκή, ασφαλή και κοινωνικά δίκαιη αποκατάσταση των πληγέντων από φυσικές καταστροφές.
Και η πρώτη ανάγνωση μάς δείχνει ότι παραμένουν πολλά και σοβαρά κενά.
Στη συνέχεια θα αναφερθώ σε οχτώ κρίσιμα ζητήματα που αναδεικνύουν τις σημαντικότερες, κατά τη γνώμη μας, αδυναμίες του νομοσχεδίου.
Το πρώτο ζήτημα αφορά στην ίδια την ποιότητα της διαβούλευσης και της νομοθέτησης.
Η διαβούλευση έκλεισε στις 19 Αυγούστου και το νομοσχέδιο κατατέθηκε στις 24 Αυγούστου.
Μόλις πέντε ημέρες μεσολάβησαν από το κλείσιμό της έως την κατάθεση του νομοσχεδίου, μέσα στις οποίες οριστικοποιήθηκαν η αξιολόγηση 194 σχολίων από 32 συμμετέχοντες και το τελικό κείμενο.
Η Ανάλυση Συνεπειών ομολογεί ότι δεν υιοθετήθηκε κανένα σχόλιο επί των γενικών αρχών και μόλις 5 κατ’ άρθρον, για περιορισμένες νομοτεχνικές ή μεταβατικές διορθώσεις.
Τα υπόλοιπα απορρίπτονται, στη βάση μιας τυποποιημένης και προσχηματικής αιτιολόγησης, γεγονός που αποκαλύπτει την απροθυμία της κυβέρνησης για ουσιαστική διαβούλευση με τους φορείς και τους πολίτες.
Η προχειρότητα επιβεβαιώνεται και από την νομοθετική προπαρασκευή.
Η Ανάλυση Συνεπειών δηλώνει ότι δεν εξετάστηκαν συναφείς καλές πρακτικές άλλων κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του ΟΟΣΑ ή διεθνών οργανισμών.
Δηλώνει, επίσης, ότι δεν διαφαίνονται ούτε «αβέβαιες παράμετροι» που μπορεί να επηρεάσουν την εφαρμογή του νομοσχεδίου.
Μα σε ένα σύστημα που πρέπει να λειτουργεί μέσα στην αβεβαιότητα μιας φυσικής καταστροφής, πού είναι τα εναλλακτικά σενάρια;
Και με ποια μετρήσιμα κριτήρια θα αξιολογηθεί αν οι χρόνοι αρωγής μειώθηκαν και αν οι πληγέντες αποκαταστάθηκαν;
Το δεύτερο ζήτημα έγκειται στο ότι το νομοσχέδιο δεν καθορίζει το πραγματικό επίπεδο της αρωγής.
Δεν βρίσκουμε πουθενά έναν πίνακα με όλα τα αναγκαία μετρήσιμα και συγκρίσιμα στοιχεία…
Πού είναι το ύψος της στεγαστικής αρωγής, οι προθεσμίες για τις αιτήσεις, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, ο πίνακας τιμών, οι όροι και η διάρκεια της προσωρινής στέγασης, το ύψος της πρώτης αρωγής και οι σχετικές ελεγκτικές διαδικασίες;
Όλα παραπέμπονται σε μια μακρά σειρά υπουργικών αποφάσεων!
Επομένως, ο πολίτης καλείται να αξιολογήσει έναν νόμο χωρίς να γνωρίζει πόσα θα πάρει, πότε θα τα πάρει και στη βάση ποιων δεσμεύσεων.
Μάλιστα, στο Σχέδιο Γνώμης της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής επισημαίνεται ότι οι αναγκαίες υπουργικές αποφάσεις μπορεί να καθυστερήσουν την αρωγή, δηλαδή να παράγουν το αντίθετο από τον διακηρυγμένο στόχο.
Θα καταθέσετε, λοιπόν, πριν ολοκληρωθεί η συζήτηση όλα τα σχέδια των εφαρμοστικών πράξεων, αλλά και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα έκδοσής τους;
Και περνάμε στο τρίτο ζήτημα που αφορά στην ψηφιοποίηση, η οποία εμφανίζεται δήθεν ως διά μαγείας «λύση», από μόνη της, σε κάθε γραφειοκρατικό πρόβλημα.
Αντί γι’ αυτό, όμως, μάλλον δημιουργεί νέα προβλήματα…
Σε περίπτωση καταστροφών, πλέον, και ενώ δεν έχει προηγηθεί καν αυτοψία της υπηρεσίας, η κατάθεση αίτησης για διενέργεια αυτοψίας, αλλά και αίτησης για καθορισμό δικαιούχου, υποβάλλεται αποκλειστικά στο «e-Άδειες» από ιδιώτη μηχανικό ή τεχνική εταιρεία.
Δηλαδή ο πληγέντας, πριν διαπιστωθεί επισήμως η κατάστασή του, πρέπει να βρει ιδιώτη και πιθανότατα να αναλάβει ο ίδιος το κόστος.
Αυτό δεν είναι κατάργηση γραφειοκρατίας, κύριε Υπουργέ.
Είναι μεταφορά της γραφειοκρατίας και του κόστους στον πολίτη.
Και μάλιστα στον πληγέντα πολίτη!
Επιπλέον, ερωτήματα προκύπτουν και για την τεχνική επάρκεια του νέου ηλεκτρονικού συστήματος.
Δεν έχει προηγηθεί καν μελέτη βιωσιμότητας, ενώ η συμβατότητά της με τη συνολική ψηφιακή στρατηγική της χώρας παραμένει αμφίβολη.
Πώς εγγυάστε ότι το σύστημα θα αντέξει σε μια καταστροφή μεγάλης κλίμακας;
Όταν εκατοντάδες ή και χιλιάδες πολίτες θα χρειαστεί να το χρησιμοποιήσουν;
Και συνεχίζω με το τέταρτο ζήτημα. Για τον δημόσιο χαρακτήρα του μηχανισμού.
Η επιτάχυνση των διαδικασιών δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως πρόσχημα για την υποχώρηση του δημόσιου χαρακτήρα της τεχνικής κρίσης.
Για παράδειγμα, είναι άλλο πράγμα οι περιορισμένες μη φέρουσες βλάβες και άλλο οι επεμβάσεις στον φέροντα οργανισμό, οι σύνθετες αποκαταστάσεις ή τα κτήρια αυξημένης σπουδαιότητας.
Όλα αυτά τα σενάρια πρέπει να κρίνονται από τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες!
Στο υπόμνημά του, ο «Συλλογικός φορέας εργαζομένων στην αποκατάσταση φυσικών καταστροφών», ο ΣΕΑΕΦΚ, προειδοποιεί -ορθά- ότι ο απλός έλεγχος της ορθής εφαρμογής μιας μελέτης από τους αρμόδιους δημόσιους φορείς δεν υποκαθιστά την αναγκαία προηγούμενη κρίση τους για το αν η ίδια η λύση είναι κατάλληλη και ασφαλής.
Μάλιστα, το Υπουργείο είχε διαβεβαιώσει τη Βουλή τον Ιούλιο ότι δεν σχεδιάζει εκχώρηση διοικητικών λειτουργιών σε ιδιώτες.
Εφόσον, λοιπόν, αυτή είναι η θέση σας, κύριε Υπουργέ, γιατί δεν προβλέπετε διαβαθμισμένο, δεσμευτικό δημόσιο τεχνικό έλεγχο ανάλογα με τον κίνδυνο;
Διακυβεύεται, επιπλέον, και η θεσμική μνήμη του κράτους.
Από τις αυτοψίες, τις τεχνικές λύσεις και τα τελικά αποτελέσματα, οι δημόσιες υπηρεσίες μαθαίνουν πώς συμπεριφέρονται τα κτήρια και ποιες μέθοδοι αποδίδουν.
Αν η υπηρεσία περιοριστεί σε δικαιολογητικά, πληρωμές και ανακτήσεις, αυτή η γνώση χάνεται και στην επόμενη καταστροφή το κράτος ξεκινά από την αρχή…
Συνεχίζουμε στο πέμπτο ζήτημα, σχετικά με τη μετάβαση στο νέο καθεστώς που επιχειρείται χωρίς αποδεδειγμένη επιχειρησιακή ετοιμότητα.
Ο βασικός κορμός των άρθρων 6 έως 14 και 18 έως 21 ενεργοποιείται όταν τεθεί σε λειτουργία το «e-Άδειες», ενώ έως την έκδοση νέου Οργανισμού οι υφιστάμενες μονάδες ασκούν τις αρμοδιότητες της νέας Γενικής Διεύθυνσης.
Δεν βλέπουμε, όμως, κανένα οργανόγραμμα, με οργανικές θέσεις ανά ειδικότητα, περιφερειακή διάρθρωση, πρόγραμμα εκπαίδευσης ή δεσμευτική ημερομηνία ολοκλήρωσης.
Οι εργαζόμενοι ζητούν το αυτονόητο.
Πρώτα να είναι έτοιμο και δοκιμασμένο το νέο σύστημα και μετά να καταργηθεί το παλαιό, ώστε ένας φάκελος να μη βρεθεί μετέωρος ανάμεσα σε δύο καθεστώτα.
Στο πλαίσιο αυτό, μάλιστα, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν και οι παλαιοί φάκελοι.
Το άρθρο 24 δίνει σε ορισμένους παλαιούς πληγέντες τη δυνατότητα νέας αίτησης με το νέο καθεστώς, αλλά απαιτεί ρητή παραίτηση από την προηγούμενη.
Αλλά πριν ζητήσετε από έναν πολίτη, ο οποίος ήδη περιμένει χρόνια και έχει επιδείξει ιώβεια υπομονή, να παραιτηθεί από την αίτησή του, οφείλετε να εξηγήσετε μερικά πράγματα.
Τι θα ισχύσει με τον χρόνο αναμονής, τη σειρά προτεραιότητας, τα ήδη προσκομισμένα δικαιολογητικά και τις τυχόν ευμενέστερες προϋποθέσεις του παλαιού καθεστώτος;
Θα αναγνωρίζονται αυτομάτως τα ολοκληρωμένα στάδια ή θα αρχίζει ο φάκελος από το μηδέν;
Η «δεύτερη ευκαιρία» δεν πρέπει να μετατραπεί σε δεύτερο «γύρο» ταλαιπωρίας.
Και ποιος, τελικά, θα εφαρμόσει το νέο σύστημα, κύριε Υπουργέ;
Το άρθρο 36 παρατείνει για ακόμη μία φορά συμβάσεις ΙΔΟΧ έως τις 31 Οκτωβρίου 2027.
Στο Σχέδιο Γνώμης της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής επισημαίνεται ότι αυτοί οι άνθρωποι διαθέτουν εμπειρία και καλύπτουν πάγιες και διαρκείς ανάγκες, ενώ η έκθεση του Γενικού Λογιστηρίου κατονομάζει, μεταξύ άλλων, 233 εργαζομένους της «Γενικής Διεύθυνσης Αποκατάστασης Επιπτώσεων Φυσικών Καταστροφών», της ΓΔΑΕΦΚ, και 40 ακόμη που προσλήφθηκαν για καταστροφές του 2021.
Η αναγκαία παράταση, όμως, δεν αποτελεί πολιτική ουσιαστικής στελέχωσης.
Πείτε μας, λοιπόν, κύριε Υπουργέ, πότε θα θεσπιστούν επιτέλους οι οργανικές θέσεις τους και ο μόνιμος, διαφανής προγραμματισμός προσλήψεων μέσω ΑΣΕΠ;
Και πότε θα προχωρήσει η θεσμική ενσωμάτωση του ειδικού πλαισίου Υγείας και Ασφάλειας για το προσωπικό του μηχανισμού, με οριζόντια αναγνώριση των ιδιαίτερων συνθηκών ετοιμότητας και επικινδυνότητάς του;
Πάμε τώρα στο έκτο ζήτημα, για τη χρηματοδότηση.
Η κυβέρνηση θεσπίζει ένα ολόκληρο νέο σύστημα χωρίς ποσοτικοποιημένη εκτίμηση του βασικού του κόστους…
Είναι αυτή σοβαρή προσέγγιση σε ένα από τα πιο κρίσιμα πεδία δημόσιας πολιτικής;
Η Ανάλυση Συνεπειών ισχυρίζεται ότι «δεν προκαλείται πρόσθετο διοικητικό κόστος», ενώ το Γενικό Λογιστήριο καταγράφει κόστος για τη σύσταση του νέου «Τμήματος Ελέγχων», κόστος 9,8 εκατομμύρια ευρώ για τις παρατάσεις των εργασιακών συμβάσεων, καθώς και απροσδιόριστο κόστος δημιουργίας και συντήρησης της ηλεκτρονικής πλατφόρμας…
Τι ισχύει τελικά; Θα μας πείτε;
Η Ειδική Έκθεση απαντά απλώς ότι οι δαπάνες θα καλυφθούν από τις πιστώσεις των προϋπολογισμών.
Αλλά, ποιες πιστώσεις;
Ποιο είναι το πολυετές χρηματοδοτικό σχέδιο;
Χωρίς εγγυημένους πόρους, το δικαίωμα στην αρωγή κινδυνεύει να μετατραπεί σε έναν ατελείωτο «εφιάλτη» αναμονής για τους πληγέντες πολίτες…
Απουσιάζουν, επιπλέον, δεσμευτικοί χρόνοι διοικητικής απόκρισης.
Για παράδειγμα, το άρθρο 10 ορίζει ότι η πρώτη αρωγή «δύναται» να παρέχεται σε εξαιρετικές περιπτώσεις σημαντικών και εκτεταμένων ζημιών.
Αλλά, πόσες ημέρες μετά την καταστροφή θα γίνεται η πρώτη αυτοψία;
Πότε θα εκδίδεται η απόφαση δικαιούχου;
Πότε θα καταβάλλεται κάθε δόση;
Και συνεχίζω με το έβδομο ζήτημα, για την απουσία της σύνδεσης της αποκατάστασης με την πρόληψη.
Το νομοσχέδιο δεν θεσπίζει σαφή σύνδεση με την εκτίμηση κινδύνου, τα τοπικά σχέδια, τα αντιπλημμυρικά, αντιδιαβρωτικά και γεωτεχνικά έργα, ούτε καθιστά επιλέξιμες τις αναγκαίες παρεμβάσεις ανθεκτικότητας.
Η διεθνής αρχή για τα ζητήματα αυτά, όμως, είναι σαφής και προκύπτει από το λεγόμενο «Πλαίσιο του Σεντάι», το «Sendai Framework», του «Γραφείου των Ηνωμένων Εθνών για τη Μείωση του Κινδύνου από Καταστροφές».
Σύμφωνα με αυτήν, η αποκατάσταση πρέπει να μειώνει τον μελλοντικό κίνδυνο, όχι να αναπαράγει την προηγούμενη ευαλωτότητα…
Για να μην εγκλωβιζόμαστε στον ίδιο φαύλο κύκλο!
Γιατί, λοιπόν, αυτή η αρχή απουσιάζει από τον σκοπό του νόμου;
Και κλείνω με το όγδοο ζήτημα για την ιδιωτική ασφάλιση των μεσαίων επιχειρήσεων.
Για το ασφαλισμένο ιδιόκτητο κτήριο μιας επιχείρησης, η στεγαστική αρωγή περιορίζεται στο μέρος της ζημιάς που δεν καλύπτει η ασφαλιστική εταιρεία.
Μάλιστα, η διαδικασία προϋποθέτει βεβαίωση της ασφαλιστικής για την ολοκλήρωση του προσδιορισμού της αποζημίωσης, ενώ η ασφαλιστική αποζημίωση καθίσταται αφορολόγητη και ακατάσχετη έναντι του Δημοσίου.
Επειδή οι υποχρεωτικά ασφαλισμένες μεγάλες επιχειρήσεις παραμένουν αποκλεισμένες από την κρατική αρωγή, η διάταξη αφορά κυρίως τις μικρότερες επιχειρήσεις που ασφαλίστηκαν προαιρετικά.
Σε αυτές, επομένως, η ιδιωτική αποζημίωση μειώνει το κρατικό σκέλος, ενώ η ανασφάλιστη μικρή επιχείρηση υπάγεται στο γενικό καθεστώς αρωγής.
Κύριε Υπουργέ, ποιο κίνητρο αφήνετε στην επιχείρηση που επέδειξε υπευθυνότητα και κατέβαλλε ασφάλιστρα;
Θα συμψηφίζεται αποκλειστικά η αποζημίωση για την ίδια ζημιά και το ίδιο περιουσιακό στοιχείο;
Και τι συμβαίνει όταν η ασφαλιστική εταιρεία καθυστερεί, αρνείται την κάλυψη ή έχει εξαιρέσει τον συγκεκριμένο κίνδυνο;
Γιατί δεν προβλέπετε δεσμευτική προθεσμία, απευθείας ηλεκτρονική διαβίβαση των στοιχείων και συγκεκριμένο φορολογικό κίνητρο;
Χωρίς αυτά, δεν οικοδομείται ένα συμπληρωματικό σύστημα προστασίας, αλλά μεταφέρεται το κόστος και τον χρόνο αναμονής στην ίδια την επιχείρηση…
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι.
Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ εξετάζει το νομοσχέδιο με κριτήριο όχι το μικροκομματικό όφελος, αλλά την αποτελεσματικότητα, τη διαφάνεια και την κοινωνική δικαιοσύνη στην κρατική αρωγή.
Διεκδικούμε έναν μηχανισμό που φτάνει στον πληγέντα έγκαιρα, χωρίς οικονομικούς και ψηφιακούς αποκλεισμούς, που προστατεύει την τεχνική ευθύνη του δημοσίου, που διαθέτει μόνιμο προσωπικό, επιχειρησιακή ετοιμότητα και επαρκή χρηματοδότηση, που συνδέει την αποκατάσταση με την πρόληψη και την ανθεκτικότητα, και που εγγυάται διαφάνεια και λογοδοσία.
Όλα αυτά δεν εντοπίζονται επαρκώς στο νομοσχέδιο, παρά τις χρήσιμες επιμέρους ρυθμίσεις.
Αναλυτικότερα θα τοποθετηθούμε στην εξέταση κατ’ άρθρο, ενώ επιφυλασσόμαστε για την τελική μας στάση.
Σας ευχαριστώ”.
