Θέμα : Η χρόνια υποχρηματοδότηση και η απουσία συνεκτικής στρατηγικής υπονομεύουν το μέλλον της έρευνας στην Ελλάδα
Η έρευνα και η καινοτομία αποτελούν κρίσιμους πυλώνες για την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας, την τεχνολογική της αυτονομία, την κοινωνική πρόοδο και την οικονομική της ανάπτυξη. Παρά τις επανειλημμένες κυβερνητικές διακηρύξεις περί μετάβασης σε ένα νέο παραγωγικό μοντέλο που βασίζεται στη γνώση και την καινοτομία, η πραγματικότητα που βιώνουν τα πανεπιστήμια, τα ερευνητικά κέντρα και οι νέοι ερευνητές εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από χρηματοδοτική αβεβαιότητα, θεσμική αστάθεια και περιορισμένες επαγγελματικές προοπτικές.
Η πρόσφατη ανακοίνωση για τη χρηματοδότηση του Ελληνικού Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΛΙΔΕΚ) με 286 εκατ. ευρώ έως το 2028 παρουσιάστηκε από την κυβέρνηση ως απόδειξη της στήριξης της έρευνας. Ωστόσο, η εξαγγελία αυτή δεν μπορεί να αποσιωπήσει το γεγονός ότι τα προηγούμενα χρόνια το ΕΛΙΔΕΚ βρέθηκε αντιμέτωπο με σοβαρή χρηματοδοτική αβεβαιότητα, ενώ κρίσιμοι πόροι ύψους 143 εκατ. ευρώ από τη δανειακή σύμβαση με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων κινδύνευσαν να μην αξιοποιηθούν λόγω της αδυναμίας εξασφάλισης της αναγκαίας εθνικής συμμετοχής. Αποκορύφωμα της αναντιστοιχίας εξαγγελιών και πράξεων αποτελεί το γεγονός ότι δεν προκηρύχθηκε καμία απολύτως νέα δράση στο πλαίσιο του ΕΛΙΔΕΚ για το 2025. Είναι χαρακτηριστικό της παρατεταμένης στασιμότητας ότι η τελευταία δράση για την υποστήριξη υποψήφιων διδακτόρων ξεκίνησε τον Μάιο του 2023 με προϋπολογισμό μάλιστα μειωμένο σε σχέση με την αμέσως προηγούμενη προκήρυξη.
Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα εξακολουθεί να υπολείπεται του ευρωπαϊκού μέσου όρου στις δαπάνες για Έρευνα και Ανάπτυξη, ενώ η χρηματοδότηση των ερευνητικών φορέων παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από ανταγωνιστικά ευρωπαϊκά προγράμματα και έκτακτες χρηματοδοτικές παρεμβάσεις. Η κατάσταση αυτή δυσχεραίνει τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, περιορίζει τη δυνατότητα ανάπτυξης ερευνητικών υποδομών και οδηγεί πολλούς νέους επιστήμονες στην αναζήτηση επαγγελματικών προοπτικών στο εξωτερικό (brain drain).
Παράλληλα, η ερευνητική κοινότητα εκφράζει έντονο προβληματισμό για τις συνεχείς αλλαγές στη δομή και τη διακυβέρνηση της ερευνητικής πολιτικής, όπως η μεταφορά τη αρμοδιότητας στο Υπουργείο Ανάπτυξης, οι οποίες αποδυναμώνουν τη θεσμική συνέχεια και δυσχεραίνουν τη χάραξη μιας συνεκτικής εθνικής στρατηγικής για την έρευνα και την καινοτομία.
Η δυσχερής αυτή κατάσταση αντανακλάται κατά καιρούς και σε απογοητευτικά συμβάντα όπως η παραίτηση, τον προηγούμενο χρόνο, του Προέδρου και επτά εκ των δεκαπέντε μελών του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας, Τεχνολογίας και Καινοτομίας (ΕΣΕΤΕΚ), ενός κορυφαίου θεσμικού συμβουλευτικού οργάνου της Πολιτείας για ζητήματα έρευνας και καινοτομίας. Στις επιστολές παραίτησής τους τα μέλη του Συμβουλίου άσκησαν δημόσια κριτική στην πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Ανάπτυξης, επισημαίνοντας, μεταξύ άλλων, ότι δεν έχει προχωρήσει η δημιουργία ενός ενιαίου χώρου έρευνας που να συνδέει αποτελεσματικά τα ερευνητικά κέντρα και τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, ότι εξακολουθούν να υφίστανται σοβαρά γραφειοκρατικά εμπόδια στη λειτουργία των Ειδικών Λογαριασμών Κονδυλίων Έρευνας (ΕΛΚΕ), καθώς και ότι παραμένει ανεπαρκής η χρηματοδότηση της βασικής έρευνας και των τεχνολογιών αιχμής.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ενώ οι ΕΛΚΕ παρακρατούν το 16% της χρηματοδότησης κάθε ερευνητικού προγράμματος για την κάλυψη διαχειριστικών εξόδων, στην πράξη αποτελούν συχνά τον κύριο παράγοντα καθυστερήσεων. Επομένως, απαιτείται, μεταξύ άλλων, και η απλοποίηση των γραφειοκρατικών διαδικασιών και η αναδιαμόρφωση λειτουργίας των ΕΛΚΕ, προκειμένου να εξαλειφθούν οι αδικαιολόγητες καθυστερήσεις στην προμήθεια εξοπλισμού και στις πληρωμές του ερευνητικού προσωπικού.
Επίσης, η πρόσφατη κατάρρευση του προγράμματος «Εμπιστοσύνη στα Αστέρια μας-Trust Your Stars», το οποίο είχε παρουσιαστεί από το Υπουργείο Παιδείας ως σημαντικό εργαλείο ενίσχυσης νέων ερευνητών και προώθησης συνεργασιών μεταξύ των ελληνικών πανεπιστημίων εντείνει τον προβληματισμό για την αποτελεσματικότητα του σχεδιασμού και της εφαρμογής των δημόσιων πολιτικών στον χώρο της έρευνας.
Επειδή η επιστημονική έρευνα αποτελεί κρίσιμο παράγοντα εθνικής ανθεκτικότητας, τεχνολογικής αυτονομίας, οικονομικής ανάπτυξης και διεθνούς ανταγωνιστικότητας της χώρας,
Επειδή η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει διαχρονικές αδυναμίες στη χρηματοδότηση της έρευνας, στην ανάπτυξη ερευνητικών υποδομών και στη διαμόρφωση ενός σταθερού μακροπρόθεσμου στρατηγικού σχεδιασμού για την επιστήμη και την καινοτομία,
Επειδή η επιστημονική κοινότητα ζητά διαχρονικά σταθερή χρηματοδότηση, θεσμική συνέχεια και σαφή εθνική στρατηγική για την έρευνα και την καινοτομία,
Επειδή η αντίθεση μεταξύ των κυβερνητικών εξαγγελιών και της πραγματικής κατάστασης στον χώρο της έρευνας γίνεται ολοένα και πιο εμφανής,
Ερωτώνται οι αρμόδιοι Υπουργοί:
Ποιο είναι το ποσοστό των δημόσιων δαπανών για Έρευνα και Ανάπτυξη ως προς το ΑΕΠ για κάθε έτος από το 2020 έως σήμερα και ποιος είναι ο σχεδιασμός της κυβέρνησης για τη σύγκλισή του με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο;
Ποιο είναι το ποσό από τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας που έχει κατευθυνθεί και εκταμιευθεί αποκλειστικά για την ενίσχυση της έρευνας στα Δημόσια Πανεπιστήμια και τα δημόσια Ερευνητικά Κέντρα της χώρας;
Ποια μέτρα προτίθεται να λάβει η κυβέρνηση για τη διασφάλιση σταθερής, πολυετούς και προβλέψιμης χρηματοδότησης των πανεπιστημίων, των ερευνητικών κέντρων και του ΕΛΙΔΕΚ και για τη δημιουργία σταθερών και αξιοπρεπώς αμειβόμενων θέσεων εργασίας για νέους ερευνητές στα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα;
Ποια είναι η στρατηγική της κυβέρνησης για τη δημιουργία ενός ενιαίου χώρου έρευνας που θα διασυνδέει ουσιαστικά τα ερευνητικά κέντρα, τα πανεπιστήμια και τους ερευνητικούς φορείς της χώρας;
Ποια στοιχεία διαθέτετε σχετικά με τη μετανάστευση νέων ερευνητών και επιστημόνων στο εξωτερικό κατά την τελευταία πενταετία και ποια συγκεκριμένα μέτρα σχεδιάζονται για την ανάσχεση του φαινομένου;
Θέμα: «Η καθυστερημένη αναθεώρηση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ και τα ελλείμματα σχεδιασμού της ενεργειακής μετάβασης -Απαιτείται τεκμηρίωση των επιλογών».
Το υπό διαβούλευση Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ κατατίθεται με μεγάλη καθυστέρηση, υπό την πίεση των δεσμεύσεων του Ταμείου Ανάκαμψης και των παρεμβάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις σοβαρές εκκρεμότητες στον χωροταξικό και περιβαλλοντικό σχεδιασμό. Η κυβέρνηση επιχειρεί, εκ των υστέρων, να καλύψει ένα σημαντικό έλλειμμα σχεδιασμού που η ίδια δημιούργησε.
Εδώ και επτά (7) χρόνια, η χώρα μας οπισθοχώρησε από την ευρωπαϊκή κανονικότητα στην προστασία της βιοποικιλότητας, στην ασφάλεια δικαίου για τις επενδύσεις και στην επίτευξη ισορροπίας μεταξύ κοινωνίας, οικονομίας και περιβάλλοντος. Αντί η κυβέρνηση της ΝΔ να επιταχύνει τις διαδικασίες για να θωρακίσει τα αναγκαία εργαλεία σχεδιασμού όπως τα παρέλαβε το 2019, αντιθέτως, ακολούθησε μια πολιτική απορρύθμισης και διαρκών εξαιρέσεων, με αποτέλεσμα η χώρα να απομακρύνεται από τις ευρωπαϊκές αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης και της ολοκληρωμένης χωρικής διακυβέρνησης.
Η σημερινή ένταση που παρατηρείται σε πολλές περιοχές της χώρας δεν συνιστά απόρριψη της πράσινης ενέργειας από τις τοπικές κοινωνίες. Αποτελεί σε μεγάλο βαθμό συνέπεια της απουσίας σαφών κανόνων, της υπερσυσσώρευσης αδειοδοτικών αιτημάτων και της έλλειψης ενός αξιόπιστου πλαισίου χωροθέτησης. Η ίδια η δημόσια συζήτηση που έχει αναπτυχθεί γύρω από τον υπερβολικό αριθμό βεβαιώσεων παραγωγού και τη διαχείριση του διαθέσιμου ηλεκτρικού χώρου επιβεβαιώνει ότι το πρόβλημα δεν είναι η ενεργειακή μετάβαση καθαυτή, αλλά ο τρόπος με τον οποίο αυτή σχεδιάστηκε και υλοποιείται. Την πραγματικότητα αυτή είχε αναγνωρίσει εγκαίρως ακόμη και η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας, από το 2021.
1. Καθυστερημένη αναθεώρηση ενός πλαισίου που καλείται να ρυθμίσει ήδη διαμορφωμένες καταστάσεις
Το υπό διαβούλευση ΕΧΠ-ΑΠΕ έρχεται σε μια χρονική στιγμή κατά την οποία έχει ήδη ολοκληρωθεί το μεγαλύτερο μέρος της χωροθέτησης έργων ΑΠΕ. Η αναθεώρηση ενώ είχε δρομολογηθεί ήδη από τον Φεβρουάριο του 2019, παρέμεινε ουσιαστικά στάσιμη επί σειρά ετών, με αποτέλεσμα να χαθεί πολύτιμος χρόνος για τη δημιουργία ενός αξιόπιστου πλαισίου κανόνων πριν την έκρηξη αδειοδοτήσεων. Παρά τη σημασία του έργου για τον ενεργειακό και χωρικό σχεδιασμό της χώρας, η διαδικασία χαρακτηρίστηκε από συνεχείς παρατάσεις και επαναλαμβανόμενες καθυστερήσεις, χωρίς επαρκή αιτιολόγηση.
Ως αποτέλεσμα, το νέο χωροταξικό τίθεται σε διαβούλευση επτά χρόνια μετά την έναρξη της διαδικασίας αναθεώρησής του και σχεδόν δύο δεκαετίες μετά τη θέσπιση του ισχύοντος πλαισίου του 2008, το οποίο στην πράξη συχνά παρακάμφθηκε κατά την αδειοδοτική διαδικασία, ιδίως κατά την περίοδο εφαρμογής του μηχανισμού της λεγόμενης «Βεβαίωσης Παραγωγού».
2. Επιτάχυνση αδειοδοτήσεων χωρίς ολοκληρωμένο χωρικό σχεδιασμό
Παράλληλα, η κυβέρνηση επέλεξε να προχωρήσει, μέσω του ν. 4685/2020, σε σημαντική επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων έργων ΑΠΕ, χωρίς προηγουμένως να έχει ολοκληρώσει τα αναγκαία εργαλεία χωρικού και περιβαλλοντικού σχεδιασμού. Η υπερθέρμανση της αγοράς αδειών και η συσσώρευση αιτημάτων δεν αποτελούν φυσική εξέλιξη της αγοράς αλλά αποτέλεσμα συγκεκριμένων πολιτικών επιλογών. Ως εκ τούτου, το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ καλείται σήμερα να ρυθμίσει μια πραγματικότητα η οποία έχει ήδη διαμορφωθεί σε μεγάλο βαθμό ερήμην του.
Ειδικά ως προς τα χερσαία αιολικά, η εικόνα που προκύπτει από τα στοιχεία του ίδιου του ΥΠΕΝ είναι αποκαλυπτική. Η εγκατεστημένη ισχύς (περίπου 6 GW), σε συνδυασμό με τα έργα που έχουν ήδη εξασφαλίσει όρους σύνδεσης (περίπου 3 GW), υπερκαλύπτει ήδη τον στόχο του ΕΣΕΚ για τα χερσαία αιολικά έως το 2030 (8,9 GW) και καλύπτει πολύ μεγάλο μέρος του αντίστοιχου στόχου για το 2050 (13 GW). Με άλλα λόγια, πριν ακόμη τεθεί σε ισχύ το νέο χωροταξικό πλαίσιο, έχει ουσιαστικά καλυφθεί το σύνολο του στόχου για το 2030 και περίπου το 73% του στόχου για το 2050. Αυτό σημαίνει ότι το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ καλείται να ρυθμίσει μόλις το εναπομένον 27% της μελλοντικής ανάπτυξης του κλάδου, ενώ η απαιτούμενη ισχύς για την επίτευξη του στόχου του 2030 έχει ουσιαστικά ήδη δεσμευθεί.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν και οι μεταβατικές διατάξεις της προτεινόμενης ΚΥΑ. Σύμφωνα με αυτές, έργα που διαθέτουν άδεια εγκατάστασης, ΑΕΠΟ, υπαγωγή σε Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις, απαλλαγή από περιβαλλοντική αδειοδότηση ή Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων με εγκεκριμένη τυπική πληρότητα, συνεχίζουν να εξετάζονται και να ολοκληρώνονται με βάση το προηγούμενο καθεστώς.
Η πρόβλεψη αυτή φαίνεται να καταλαμβάνει ακόμη και περιπτώσεις στις οποίες οι σχετικές ΑΕΠΟ ή ΜΠΕ αποτελούν αντικείμενο δικαστικής αμφισβήτησης ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Διαμορφώνεται, συνεπώς, μια κατάσταση η οποία δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα ως προς το κατά πόσο το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ θα έχει ουσιαστικό ρυθμιστικό περιεχόμενο ή εάν κινδυνεύει να λειτουργήσει ως ένα εκ των υστέρων πλαίσιο για μια ήδη διαμορφωμένη πραγματικότητα.
3. Ασάφειες και προβληματικές εξαιρέσεις για τα μικρά νησιά
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλούν οι προβλέψεις του υπό διαβούλευση ΕΧΠ-ΑΠΕ για τα νησιά. Ενώ στο άρθρο 5 της προτεινόμενης ΚΥΑ προβλέπεται γενικός αποκλεισμός αιολικών εγκαταστάσεων στα νησιά με έκταση μικρότερη των 300 τ. χλμ., εισάγεται ταυτόχρονα εξαίρεση σύμφωνα με την οποία ο αποκλεισμός δεν εφαρμόζεται όταν οι εγκαταστάσεις εξυπηρετούν αποκλειστικά δημόσιες υποδομές, όπως εγκαταστάσεις αφαλάτωσης, ή όταν κρίνεται ότι είναι αναγκαίες για λόγους ασφάλειας του συστήματος, ανεξαρτήτως του ιδιοκτησιακού καθεστώτος της εγκατάστασης. Η εξαίρεση αυτή, ιδίως ως προς την αόριστη αναφορά στην «ασφάλεια του συστήματος», δημιουργεί εύλογα ερωτήματα ως προς την ερμηνεία και την εφαρμογή της. Δεν προκύπτουν σαφή κριτήρια βάσει των οποίων θα διαπιστώνεται η αναγκαιότητα μιας τέτοιας εγκατάστασης, ούτε προβλέπονται ειδικές διαδικαστικές εγγυήσεις, όπως προηγούμενη διαβούλευση, ειδική τεκμηρίωση ή πρόσθετες απαιτήσεις περιβαλλοντικής αξιολόγησης.
Παράλληλα, στην πράξη, οι περιπτώσεις αποκλειστικής τροφοδότησης δημόσιων υποδομών από αιολικά έργα είναι εξαιρετικά περιορισμένες, καθώς στις περισσότερες αντίστοιχες εφαρμογές αξιοποιούνται φωτοβολταϊκά συστήματα ή λύσεις αποθήκευσης ενέργειας. Αντίστοιχα, δεν καθίσταται σαφές για ποιο λόγο σε μικρά νησιά θα απαιτούνταν κατά προτεραιότητα αιολικές εγκαταστάσεις για λόγους ασφάλειας του συστήματος, αντί άλλων διαθέσιμων τεχνολογικών επιλογών. Κατά συνέπεια, η συγκεκριμένη εξαίρεση κινδυνεύει να λειτουργήσει ως ένας αόριστος μηχανισμός άρσης του προβλεπόμενου αποκλεισμού, χωρίς επαρκή τεκμηρίωση και χωρίς σαφές κανονιστικό πλαίσιο εφαρμογής.
4. Εξαίρεση των έργων αντλησιοταμίευσης από το πεδίο εφαρμογής του ΕΧΠ-ΑΠΕ
Περαιτέρω, προκαλεί ερωτήματα η εξαίρεση των έργων αντλησιοταμίευσης από το πεδίο εφαρμογής του νέου ΕΧΠ-ΑΠΕ.
Παρότι τα έργα αυτά είναι περιορισμένα σε αριθμό και υπόκεινται σε ειδικές διαδικασίες περιβαλλοντικής αδειοδότησης, το περιβαλλοντικό και χωρικό τους αποτύπωμα είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Πρόκειται για παρεμβάσεις μεγάλης κλίμακας, οι οποίες επηρεάζουν εκτεταμένες περιοχές και συνδέονται με σημαντικές μεταβολές στη χρήση γης, στους υδατικούς πόρους και στα τοπικά οικοσυστήματα. Για τον λόγο αυτό, δημιουργείται εύλογο ερώτημα ως προς τη σκοπιμότητα της πλήρους εξαίρεσής τους από ένα χωροταξικό πλαίσιο που φιλοδοξεί να ρυθμίσει συνολικά την ανάπτυξη των ενεργειακών υποδομών που συνδέονται με τη μετάβαση σε ένα νέο ενεργειακό μοντέλο.
Η απουσία ειδικών χωροταξικών κανόνων για τα έργα αντλησιοταμίευσης ενδέχεται να δημιουργήσει κενά στον συνολικό σχεδιασμό και να οδηγήσει σε ασυμμετρίες ως προς την αντιμετώπιση διαφορετικών τεχνολογιών του ενεργειακού τομέα.
5. Ελλείψεις και ανεπαρκής τεκμηρίωση της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ)
Περαιτέρω, διατυπώνονται σοβαρές επιφυλάξεις ως προς την πληρότητα και την επάρκεια της υπό διαβούλευση Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ).
Σύμφωνα με την ΥΑ οικ. 107017/2006 (Β΄ 1225), η ΣΜΠΕ οφείλει να περιλαμβάνει μετρήσιμα επιστημονικά στοιχεία και τις πληροφορίες που προβλέπονται στο Παράρτημα ΙΙΙ της ανωτέρω απόφασης, οι οποίες απαιτούνται για την εκτίμηση των ενδεχόμενων σημαντικών επιπτώσεων που μπορεί να έχει στο περιβάλλον η εφαρμογή ενός σχεδίου ή προγράμματος, λαμβάνοντας υπόψη τις υφιστάμενες γνώσεις και μεθόδους εκτίμησης. Ωστόσο, σύμφωνα με παρατηρήσεις που έχουν κατατεθεί στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης, στην υπό εξέταση ΣΜΠΕ δεν παρουσιάζονται επαρκή εμπειρικά δεδομένα για την αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης του φυσικού περιβάλλοντος, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις τα συμπεράσματα και οι αξιολογήσεις της δεν συνοδεύονται από την αναγκαία τεκμηρίωση. Το γεγονός αυτό δημιουργεί ερωτήματα ως προς την πληρότητα της περιβαλλοντικής αξιολόγησης και την επάρκεια της επιστημονικής βάσης επί της οποίας στηρίζονται κρίσιμες επιλογές του προτεινόμενου χωροταξικού σχεδιασμού.
6. Απουσία ειδικής πρόβλεψης για ήδη επιβαρυμένες ενεργειακά περιοχές
Παράλληλα, δεν προκύπτει ειδική πρόβλεψη για περιοχές οι οποίες έχουν ήδη επιβαρυνθεί σημαντικά από τη συγκέντρωση ενεργειακών δραστηριοτήτων και υποδομών.
Περιοχές όπως η Δυτική Μακεδονία, η Νότια Εύβοια και άλλες περιοχές με ιδιαίτερα υψηλή συγκέντρωση έργων ΑΠΕ ή συναφών ενεργειακών εγκαταστάσεων δεν φαίνεται να αντιμετωπίζονται με ειδικά κριτήρια ή πρόσθετες προβλέψεις στο πλαίσιο του νέου χωροταξικού σχεδιασμού.
Η απουσία ειδικής μέριμνας για τις περιοχές αυτές εγείρει ζητήματα χωρικής ισορροπίας, δίκαιης κατανομής των περιβαλλοντικών βαρών και συνεκτίμησης των σωρευτικών επιπτώσεων από τη μακροχρόνια συγκέντρωση ενεργειακών δραστηριοτήτων.
Τέλος, ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί το γεγονός ότι το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ επιχειρεί να ρυθμίσει έναν κρίσιμο τομέα εθνικής πολιτικής χωρίς να υφίσταται ένα συνεκτικό και δεσμευτικό ανώτερο επίπεδο εθνικού χωρικού σχεδιασμού.
Με την τροποποίηση του ν. 4447/2016 το έτος 2020 και ειδικότερα των διατάξεων που αφορούν στην Εθνική Χωρική Στρατηγική, το συγκεκριμένο εργαλείο έχει απωλέσει σε μεγάλο βαθμό τον κατευθυντήριο και δεσμευτικό του χαρακτήρα, καθώς λειτουργεί πλέον κυρίως ως πλαίσιο γενικών αρχών και κατευθύνσεων για τους μακροπρόθεσμους στόχους του χωρικού σχεδιασμού. Ως αποτέλεσμα, ακολουθείται μια προσέγγιση κατάρτισης διακριτών Ειδικών Χωροταξικών Πλαισίων ανά τομέα πολιτικής, χωρίς να διασφαλίζεται πάντοτε η αναγκαία συνοχή και συμβατότητα μεταξύ τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η παράλληλη διαβούλευση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό, η οποία αναδεικνύει τον κίνδυνο δημιουργίας επικαλύψεων, αντιφάσεων και συγκρούσεων χρήσεων γης μεταξύ διαφορετικών τομεακών σχεδιασμών.
Η απουσία ενός ολοκληρωμένου και συνεκτικού εθνικού χωρικού σχεδιασμού δημιουργεί εύλογα ερωτήματα ως προς τη συνολική στρατηγική χωρικής ανάπτυξης της χώρας και την αποτελεσματική διαχείριση των αναπόφευκτων συγκρούσεων μεταξύ διαφορετικών αναπτυξιακών και περιβαλλοντικών στόχων.
Αποτελεί πάγια και διαχρονική θέση του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ ότι η χώρα χρειάζεται έναν συνεκτικό εθνικό χωροταξικό σχεδιασμό για την ενεργειακή μετάβαση, με σαφείς κανόνες, επιστημονική τεκμηρίωση και ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών. Απαιτείται ιδιαίτερη μέριμνα για περιοχές που ήδη φέρουν δυσανάλογο ενεργειακό βάρος, καθώς και διασφάλιση ότι η ανάπτυξη των ΑΠΕ θα συνοδεύεται από δίκαιη κατανομή των ωφελειών, σημαντική ενίσχυση της ενεργειακής δημοκρατίας και πραγματική κοινωνική νομιμοποίηση της μετάβασης.
Επειδή, η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς ισχυρούς θεσμούς χωρικού και περιβαλλοντικού σχεδιασμού, διαφάνεια, ασφάλεια δικαίου και ενεργή συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών,
Επειδή, και στις ΑΠΕ η κυβέρνηση της ΝΔ για επτά (7) χρόνια ασκεί κοντόφθαλμη, αδιαφανή και ρουσφετολογική πολιτική
Ερωτάται ο αρμόδιος Υπουργός:
Α. Ποια είναι τα στοιχεία των αιολικών έργων που εξαιρούνται από την εφαρμογή του νέου ΕΧΠ-ΑΠΕ, με αναλυτική καταγραφή ανά περιοχή, τεχνολογία και στάδιο αδειοδότησης και ειδικότερα:
Πόσα έργα και πόσα MW βρίσκονται σήμερα σε λειτουργία;
Πόσα MW διαθέτουν εγκεκριμένη ΑΕΠΟ, δεν εκκρεμούν προσφυγές ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας και έχουν λάβει άδεια εγκατάστασης ή και λειτουργίας;
Πόσα MW διαθέτουν ΑΕΠΟ για την οποία εκκρεμεί δικαστική προσφυγή ή άλλη διαδικασία αμφισβήτησης;
Πόσα MW διαθέτουν πλήρη φάκελο περιβαλλοντικής αδειοδότησης, χωρίς να έχει εκδοθεί ακόμη ΑΕΠΟ;
Πόσα MW βρίσκονται σε προγενέστερο στάδιο αδειοδοτικής διαδικασίας;
Πόσα και ποια έργα που βρίσκονται σήμερα σε εξέλιξη αποκλείονται βάσει των προβλέψεων του νέου ΕΧΠ-ΑΠΕ, αλλά δύνανται να προχωρήσουν με βάση τις μεταβατικές διατάξεις και το προηγούμενο καθεστώς;
Σε ποιες περιοχές έχει ήδη εξαντληθεί ή υπερβεί η προβλεπόμενη φέρουσα ικανότητα ανά τεχνολογία, σύμφωνα με τις προβλέψεις του προτεινόμενου ΕΧΠ-ΑΠΕ;
Β. Πώς σκοπεύει η κυβέρνηση να αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ να καταστεί στην πράξη κενό γράμμα, δεδομένου ότι μεγάλο μέρος των αιολικών έργων φαίνεται να δύναται να υλοποιηθεί με βάση το προϋφιστάμενο καθεστώς και τις μεταβατικές διατάξεις;
Γ. Με ποιο σκεπτικό επιλέχθηκαν τα κάτωθι:
α) Η πρόβλεψη εξαίρεσης από τον αποκλεισμό αιολικών εγκαταστάσεων σε νησιά κάτω των 300 τ. χλμ. για λόγους «ασφάλειας του συστήματος».
β) Η εξαίρεση των έργων αντλησιοταμίευσης από το πεδίο εφαρμογής του ΕΧΠ-ΑΠΕ.
γ) Η απουσία ειδικής πρόβλεψης για ήδη επιβαρυμένες ενεργειακά περιοχές, όπως η Δυτική Μακεδονία και η Νότια Εύβοια;
Δ. Τι προτίθεται να πράξει το ΥΠΕΝ σε σχέση με τις παρατηρήσεις που έχουν κατατεθεί στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης και αφορούν:
α) Την απουσία ολοκληρωμένου Εθνικού Χωροταξικού Σχεδιασμού.
β) Τις ελλείψεις και την τεκμηρίωση της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων.
Από τη διάβρωση των θεσμών και τα ζητήματα λογοδοσίας, μέχρι την ανεξαρτησία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και τις αντιφάσεις της Ευρώπης απέναντι στις παραβιάσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Έντονος προβληματισμός και αιχμηρή κριτική για την κατάσταση του κράτους δικαίου, τη λειτουργία των θεσμών, την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων εκφράστηκε στην εκδήλωση «ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ – ΚΡΑΤΟΣ ΔΙΚΑΙΟΥ ΣΕ ΚΡΙΣΗ», που πραγματοποιήθηκε στο Πάρκο Ελευθερίας (πρ. ΕΑΤ–ΕΣΑ), με πρωτοβουλία της Left και του Αντιπροέδρου της, Κώστα Αρβανίτη.
Η εκδήλωση μετέφερε στην Αθήνα τη συζήτηση που άνοιξε στις Βρυξέλλες μετά την υπερψήφιση της Έκθεσης για το Κράτος Δικαίου 2025 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, με εισηγητή τον Κώστα Αρβανίτη. Οι πιέσεις στους θεσμούς, τα ζητήματα λογοδοσίας, οι υποκλοπές, οι επιθέσεις στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, η προστασία των δικαιωμάτων διεθνώς και η κατάσταση στα Προσφυγικά βρέθηκαν στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου.
Στη συζήτηση συμμετείχαν ο πρώην Πρόεδρος της ΑΔΑΕ και επίτιμος Αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας Χρήστος Ράμμος, ο Δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας, η Ομότιμη Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου του ΑΠΘ Ιφιγένεια Καμτσίδου, η δικηγόρος και πρώην μέλος της Ολομέλειας της ΑΔΑΕ Κατερίνα Παπανικολάου και ο δημοσιογράφος Θανάσης Κουκάκης.
Την εκδήλωση άνοιξε η Ελένη Κωστοπούλου, μητέρα του Ζακ Κωστόπουλου, η οποία αναφέρθηκε στη βιωμένη εμπειρία της μέσα στις δικαστικές αίθουσες μετά τη δολοφονία του παιδιού της, θέτοντας κρίσιμα ερωτήματα για τη λειτουργία της Δικαιοσύνης, την προστασία των θυμάτων και την ανάγκη ισονομίας. «Φαίνεται πως δεν υπάρχει όριο ή κόκκινες γραμμές, στο δικαστήριο για να υπερασπιστεί ενας δικηγόρος τον πελάτη του τόνισε χαρακτηριστικά».
Η Ελένη Κωστοπούλου υπογράμμισε ότι η εμπιστοσύνη στους θεσμούς δεν μπορεί να οικοδομηθεί χωρίς σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια, χωρίς ουσιαστική λογοδοσία και χωρίς ένα δικαστικό σύστημα που να λειτουργεί με όρους διαφάνειας, ευπρέπειας και ίσης μεταχείρισης. Αναφέρθηκε στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι οικογένειες των θυμάτων μέσα στη δικαστική διαδικασία, στην ανάγκη προστασίας της μνήμης των νεκρών και στην υποχρέωση των θεσμών να εγγυώνται ότι κανείς δεν βρίσκεται πάνω από τον νόμο.
Στην εισαγωγική του τοποθέτηση, ο Κώστας Αρβανίτης τόνισε ότι η κρίση του κράτους δικαίου δεν είναι ένα αφηρημένο θεσμικό ζήτημα, αλλά αποτυπώνεται στην καθημερινότητα των πολιτών, συνδέοντάς την με την ακρίβεια, τη στεγαστική κρίση, τη διεύρυνση των ανισοτήτων και τη γενικευμένη ανασφάλεια.
Όπως σημείωσε, «η δημοκρατία, το κράτος δικαίου και η θεσμική ευρυθμία απαξιώνονται σταθερά και μεθοδευμένα», υποστηρίζοντας ότι η αποδυνάμωση των θεσμικών εγγυήσεων και της λογοδοσίας οδηγεί σε βαθιά κρίση εμπιστοσύνης των πολιτών προς το πολιτικό σύστημα. Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά, «η απαξίωση των θεμελιακών αρχών υπήρξε πάντα κεντρική πολιτική προτεραιότητα και επιλογή των απανταχού καθεστωτικών».
Αναφερόμενος στην πολιτική κατάσταση στη χώρα, έκανε λόγο για ένα μοντέλο διακυβέρνησης που, όπως είπε, «οι ιστορικοί του μέλλοντος θα περιγράψουν», ενώ οι συνέπειές του βιώνονται ήδη από τους πολίτες. «Σήμερα στην Ελλάδα έχουμε Νέα Δημοκρατία, δεν έχουμε Δημοκρατία», τόνισε.
Παράλληλα υπογράμμισε ότι η απάντηση στην κρίση δημοκρατίας και θεσμών βρίσκεται στη συγκρότηση μιας ισχυρής προοδευτικής εναλλακτικής. Όπως ανέφερε, «η απάντηση δεν μπορεί να είναι η επιστροφή στις εργοστασιακές ρυθμίσεις που μας έφεραν εδώ», αλλά η συσπείρωση της Αριστεράς και των δημοκρατικών δυνάμεων γύρω από ένα σχέδιο με κοινωνική δικαιοσύνη, διαφάνεια και πραγματική προστασία των δικαιωμάτων.
Αναφερόμενος στην Έκθεση για το Κράτος Δικαίου 2025 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της οποίας υπήρξε ο εισηγητής, υπογράμμισε ότι η σημασία της δεν βρίσκεται μόνο στις διαπιστώσεις της για τη Δικαιοσύνη, τη διαφθορά, την ελευθερία του Τύπου και τα θεμελιώδη δικαιώματα, αλλά και στο γεγονός ότι αποτέλεσε προϊόν ευρείας δημοκρατικής συναίνεσης των πολιτικών δυνάμεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Ο Αντιπρόεδρος της Left σημείωσε ότι η διαδικασία που οδήγησε στην υπερψήφιση της Έκθεσης απέδειξε πως οι προοδευτικές δυνάμεις μπορούν να συγκροτήσουν κοινό μέτωπο υπεράσπισης της δημοκρατίας, των δικαιωμάτων και των θεσμών απέναντι στις τάσεις αυταρχισμού και οπισθοδρόμησης.
Όπως ανέφερε, η Έκθεση αποτέλεσε «μια έμπρακτη απόδειξη ότι στις προοδευτικές δυνάμεις υπάρχει σφυγμός, ωριμότητα και δυνατότητα να γείρουν την πλάστιγγα» απέναντι στην υποχώρηση των δημοκρατικών εγγυήσεων.
Χαιρετισμό μέσω βίντεο απηύθυνε η ευρωβουλεύτρια Έλενα Κουντουρά, η οποία τόνισε ότι η ασφάλεια των πολιτών στις μετακινήσεις τους συνδέεται άμεσα με τη λειτουργία του κράτους δικαίου και πρέπει να αποτελεί αντικείμενο ουσιαστικού και συστηματικού ελέγχου και δράσης. Υπογράμμισε ότι έχει αποδειχθεί πως στην Ελλάδα παραβιάζονται πέντε ευρωπαϊκοί κανονισμοί και δύο ευρωπαϊκές οδηγίες για τη σιδηροδρομική ασφάλεια, αναδεικνύοντας την ανάγκη για πλήρη διαφάνεια, λογοδοσία και ουσιαστική προστασία της ζωής των πολιτών.
Ο Χρήστος Ράμμος, πρώην Πρόεδρος της ΑΔΑΕ και επίτιμος Αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας, υπογράμμισε ότι η σημερινή κατάσταση του κράτους δικαίου δημιουργεί λόγους έντονης ανησυχίας, καθώς «η δημοκρατία δεν είναι στα καλύτερά της» και η γενικότερη εικόνα είναι τέτοια που «χτυπούν συναγερμοί».
Αναφερόμενος στην υπόθεση των υποκλοπών, χαρακτήρισε την απόφαση του Αρείου Πάγου για τη μη περαιτέρω διερεύνηση της υπόθεσης ως «ακατανόητη» και σημείωσε ότι αποτελεί συνέχεια μιας σειράς εξελίξεων που έχουν προκαλέσει απογοήτευση για τη λειτουργία της Δικαιοσύνης. Όπως τόνισε, «η ελληνική Δικαιοσύνη δεν καταφέρνει να ανταποκριθεί σε αυτό που ζητά το λειτούργημά της» όταν κρίνονται υποθέσεις μείζονος δημοκρατικού ενδιαφέροντος.
Ο κ. Ράμμος υπογράμμισε ότι η δυσανεξία απέναντι σε αποφάσεις που δεν είναι αρεστές στους κυβερνώντες υπονομεύει την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς, ενώ αναφέρθηκε και στον κίνδυνο της απαξίωσης της δημοκρατίας και της διάδοσης ενός μισαλλόδοξου λόγου απέναντι στους αδύναμους και στις ευάλωτες ομάδες.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις υποκλοπές, επισημαίνοντας ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο την ίδια την παρακολούθηση, αλλά και το γεγονός ότι τεράστιος όγκος προσωπικών δεδομένων πολιτών βρίσκεται σε άγνωστα χέρια, γεγονός που δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για τη δημοκρατική λειτουργία.
Τέλος, υπογράμμισε ότι χωρίς κράτος δικαίου, κοινωνική συνοχή και εμπιστοσύνη στους θεσμούς, μια χώρα οδηγείται σε κοινωνικές εντάσεις και σε ένα μοντέλο όπου κυριαρχεί η διαφθορά αντί της δημοκρατικής λογοδοσίας.
Ο δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, με τη σειρά του, αναφέρθηκε ιδιαίτερα στην υπόθεση των Προσφυγικών και στη δραματική κατάσταση του απεργού πείνας Αριστοτέλη Χαντζή, τονίζοντας την ανάγκη οι λύσεις να προκύπτουν μέσα από τον διάλογο και τη συμμετοχή της ίδιας της κοινότητας. Όπως σημείωσε, η δημοκρατία δεν είναι μόνο θεσμοί, αλλά και καθημερινή πράξη: η προστασία της στέγης, των δημόσιων αγαθών, της κοινωνικής συνοχής και της αξιοπρέπειας των ανθρώπων. Μίλησε για τη «δημοκρατία της καθημερινότητας», που δοκιμάζεται στη γειτονιά, στο σχολείο, στον δημόσιο χώρο και στις υπηρεσίες που επηρεάζουν τη ζωή των πολιτών.
Αναφερόμενος στις μεγάλες προκλήσεις της εποχής, υπογράμμισε την ανάγκη να μπουν όροι κοινωνικής δικαιοσύνης και βιωσιμότητας στην τεχνολογική ανάπτυξη, σημειώνοντας ότι πρέπει να τεθεί το ερώτημα «ποιος θα βάλει φρένο στους ολιγάρχες που ελέγχουν τα data centers» και να διασφαλιστεί ότι η ψηφιακή μετάβαση δεν θα γίνεται εις βάρος του περιβάλλοντος και της κοινωνίας.
Η Ιφιγένεια Καμτσίδου, Ομότιμη Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου του ΑΠΘ, ανέδειξε τη σύνδεση του κράτους δικαίου με την προστασία των δικαιωμάτων, την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και τη δημοκρατική αρχή. Όπως τόνισε, η ελληνική Δικαιοσύνη βρίσκεται σε κρίση, με υποθέσεις όπως οι υποκλοπές και ο ΟΠΕΚΕΠΕ να πλήττουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς. Αναφερόμενη στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, σημείωσε χαρακτηριστικά ότι «η κυρία Κοβέσι προσπαθεί να κάνει το έργο που ίσως δεν θα χρειαζόταν να κάνει, αν το έκανε κάποιος εγχώριος δικαστικός λειτουργός».
Η κα. Καμτσίδου υπογράμμισε ότι «βρισκόμαστε σε μια οριακή στιγμή», καθώς η υπονόμευση του κράτους δικαίου αποδυναμώνει τη δημοκρατία και ευνοεί την άνοδο ακροδεξιών και αυταρχικών αντιλήψεων. Παράλληλα, πρότεινε θεσμικές παρεμβάσεις για την ενίσχυση της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης, την αναμόρφωση του συστήματος ευθύνης υπουργών και την ενδυνάμωση της συμμετοχής των πολιτών στη δημοκρατική διαδικασία.
Κλείνοντας, κάλεσε τις προοδευτικές δυνάμεις να παρουσιάσουν ένα συνεκτικό σχέδιο δημοκρατικής ανασυγκρότησης της χώρας.
Η Κατερίνα Παπανικολάου, δικηγόρος και πρώην μέλος της Ολομέλειας της ΑΔΑΕ, κινήθηκε στο ίδιο μήκος κύματος, επισημαίνοντας πως δεν μπορεί να γίνει ο επιβεβλημένος αμοιβαίος έλεγχος μεταξύ των θεσμών, εξαιτίας της παντοδυναμίας της πολιτικής εξουσίας. Αναφερόμενη στη σωρεία σκανδάλων, υπογράμμισε πως η πλειοψηφία δεν μπορεί να αρνείται να κληθούν μάρτυρες επειδή «δεν τους θεωρεί κρίσιμους» ενώ τόνισε πως «δεν είναι τυχαίο που οι πολίτες δεν εμπιστεύονται τη δικαιοσύνη».
Ολοκληρώνοντας, η κα. Παπανικολάου εξέφρασε την άποψη της, πως οι κυβερνητικές πρακτικές του διορισμού της ηγεσίας της δικαιοσύνης έχουν κλονίσει ανεπανόρθωτα την εμπιστοσύνη των πολιτών σε αυτή.
Ο δημοσιογράφος Θανάσης Κουκάκης αναφέρθηκε στη δική του εμπειρία από την υπόθεση των υποκλοπών, υπογραμμίζοντας τον κρίσιμο ρόλο των θεσμικών αντιβάρων. Όπως ανέφερε, όταν προσέφυγε στην ΑΔΑΕ ζητώντας ενημέρωση για ενδεχόμενη παρακολούθησή του, στις 12 Αυγούστου 2020, η παρακολούθηση διακόπηκε την ίδια ημέρα.
Αναφερόμενος στους χειρισμούς της υπόθεσης, σημείωσε ότι η κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στη Δικαιοσύνη και τους θεσμούς έχει γίνει πλέον αντιληπτή από την κοινωνία, ενώ τόνισε ότι το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τις παρακολουθήσεις, αλλά και τα δεδομένα που συλλέχθηκαν και παραμένουν σε άγνωστα χέρια. Παράλληλα, υπογράμμισε τη σημασία της δημοσιογραφικής έρευνας και της κοινωνικής πίεσης στην αποκάλυψη της υπόθεσης.
Κλείνοντας, άσκησε κριτική στον τρόπο σύνταξης των ετήσιων εκθέσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το κράτος δικαίου, σημειώνοντας ότι βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε στοιχεία που παρέχουν οι ίδιες οι κυβερνήσεις και όχι σε μια ανεξάρτητη αποτύπωση της πραγματικότητας από την κοινωνία των πολιτών και τους θεσμούς ελέγχου.
Ο Νίκος Κολοκοτρώνης, δικηγόρος και γεωγράφος και μέλος της Επιτροπής για την ανάδειξη και υπεράσπιση της Κοινότητας των Προσφυγικών και της συλλογικής τους μνήμης αναφέρθηκε στο ζήτημα των Προσφυγικών και την κινητοποίηση κομμάτων, φορέων και απλών πολιτών στην διατήρηση τους και τη στήριξη τους στο αγώνα του Α. Χαντζή.
Ο κ. Κολοκοτρώνης υπογράμμισε πως στα Προσφυγικά κατοικούν περισσότεροι από τετρακόσιοι άνθρωποι από είκοσι επτά χώρες και οποίοι, όπως υποστηρίζει αντιμετωπίζονται με καταστολή από τις αστυνομικές αρχές, προληπτικές προσαγωγές και βιαιότητα, ακόμη και ενάντια σε παιδιά ενώ αποκάλυψε πως για το θέμα των Προσφυγικών έχει ήδη παρέμβει ειδικός εισηγητής του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για θέματα παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων και το δικαίωμα στη στέγη.
Τις ομιλίες έκλεισε ο κ. Δήμος Καραβόλτσης, κάτοικος των Προσφυγικών, ο οποίος δήλωσε χαρακτηριστικά πως « παίρνουμε ρίσκα για μεγάλες επενδύσεις, όχι όμως για την κοινωνική πολιτική» ενώ στην ενδεχόμενη βίαιη «αντεπίθεση» της κυβέρνησης στο ζήτημα, επέμεινε πως «επίθεση στα Προσφυγικά είναι επίθεση στην ίδια την αστική δημοκρατία».
Σύντομες παρεμβάσεις κατέθεσαν η Λούκα Κατσέλη, Ομ.Καθηγήτρια ΕΚΠΑ και πρώην υπουργός και ο Θεόδωρος Μαντάς, Αντιπρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών.
Οι ομιλητές ανέδειξαν τα κρίσιμα ζητήματα που αφορούν τη λειτουργία των θεσμών, την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, τη διαφάνεια, τη λογοδοσία της εξουσίας, τις υποκλοπές, την ελευθερία του Τύπου και την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν, μεταξύ άλλων, ο Πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ Σωκράτης Φάμελλος, η Αντιπρόεδρος της Βουλής Όλγα Γεροβασίλη, η πρώην Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου Ξένη Δημητρίου, καθώς και βουλευτές, στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, της Νέας Αριστεράς και του ΠΑΣΟΚ, εκπρόσωποι της αυτοδιοίκησης, της νομικής κοινότητας και της κοινωνίας των πολιτών.
Η κυβέρνηση θεωρεί την εκτίναξη των ενοικίων «δείγμα υγείας», ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ προτείνει λύσεις.
Η στεγαστική κρίση που μαστίζει τη χώρα, έχει λάβει πλέον εκρηκτικές διαστάσεις ειδικότερα στις νησιωτικές περιοχές, μετατρέποντας το δικαίωμα στη στέγη σε απρόσιτη πολυτέλεια και οδηγώντας τις τοπικές κοινωνίες σε αδιέξοδο.
Την ώρα που χιλιάδες οικογένειες, νέα ζευγάρια και επαγγελματίες ασφυκτιούν, στελέχη της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας, όπως ο κ. Καιρίδης, προκαλούν το δημόσιο αίσθημα χαρακτηρίζοντας την εκτίναξη των ενοικίων και της γης ως «δείγμα υγείας για την οικονομία».
Δυστυχώς για την κυβέρνηση Μητσοτάκη, η πραγματικότητα στα νησιά μας την διαψεύδει οριζόντια. Αυτό που η ΝΔ βαφτίζει «ανάπτυξη» δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια πολιτική υπέρ της κερδοσκοπίας, η οποία υπονομεύει τις βασικές κοινωνικές δομές της νησιωτικής Ελλάδας.
Το πλήγμα στη νησιωτικότητα: Χωρίς γιατρούς, εκπαιδευτικούς και δημόσιους λειτουργούς τα νησιά μας.
Η ακραία αύξηση των ενοικίων, σε συνδυασμό με την ανεξέλεγκτη εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων, καθιστούν αδύνατη την επιβίωση των δημόσιων λειτουργών στα νησιά και διαψεύδουν την εικονική πραγματικότητα που προωθεί το κυβερνητικό αφήγημα περί ανάπτυξης.
Γιατροί, νοσηλευτές, εκπαιδευτικοί και δημόσιοι υπάλληλοι, που καλούνται να υπηρετήσουν στις νησιωτικές περιοχές, αδυνατούν να βρουν σπίτι ή αναγκάζονται να διαθέσουν ακόμη και πάνω από τον μισό μισθό τους για ένα ενοίκιο.
Το αποτέλεσμα είναι η τραγική υποστελέχωση των κρίσιμων υπηρεσιών. Όπως καταγγέλθηκε πρόσφατα, το Γενικό Νοσοκομείο Ρόδου βρίσκεται ήδη σε λειτουργική κατάρρευση εν μέσω τουριστικής αιχμής, με κλινικές να συγχωνεύονται και το προσωπικό να καταρρέει από την εξάντληση. Όταν οι ίδιοι οι υγειονομικοί και οι δάσκαλοι των παιδιών μας αδυνατούν να ανταπεξέλθουν στο κόστος διαβίωσης και εγκαταλείπουν τα νησιά, η «νησιωτικότητα» μετατρέπεται σε κενό γράμμα.
Η υγειονομική και κοινωνική επισφάλεια των νησιωτών δεν είναι σύμπτωση, αλλά το άμεσο αποτέλεσμα της κυβερνητικής πολιτικής.
Η επιδότηση ενοικίου, η οποία γίνεται με διεύρυνση των κριτηρίων για κάποιες ομάδες, δεν αποτελεί λύση όταν δεν υπάρχει κοινωνική κατοικία, όταν δεν υπάρχει έλεγχος των εφαρμογών τύπου Airbnb και όταν δεν έχει αξιοποιηθεί το Ταμείο Ανάκαμψης, όπως σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, για να υπάρξει προσφορά κατοικίας και μείωση των τιμών.
Το ελληνικό νοικοκυριό δαπανά 35,5% του εισοδήματός του για στέγη. Κατέχουμε άλλη μια αρνητική πρωτιά στην Ευρώπη. Ο μέσος όρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι 19,2% και ο ρυθμός αύξησης των ενοικίων στη χώρα μας είναι δυόμισι φορές πάνω από τον ρυθμό αύξησης ενοικίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ακόμα και το ειδικό πρόγραμμα για γιατρούς, εκπαιδευτικούς, νοσηλευτές, αφορά σε ένα τμήμα μόνο του κόστους ενοικίου.
Η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ ζητάει την κάλυψη του συνολικού κόστους στέγης, για να αντιμετωπιστεί και το δημογραφικό, αλλά και η απασχόληση των δημοσίων λειτουργών στις νησιωτικές και παραμεθόριες περιοχές.
Ειδικότερα οι προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ για τη στέγη και τη στήριξη των νησιών, αφορούν τα εξής κυρία ζητήματα :
➡️Ρύθμισητηςαγοράςβραχυχρόνιαςμίσθωσης: Περιορισμοίκαι κανόνες στο Airbnb για να απελευθερωθούν ακίνητα για μακροχρόνια ενοικίαση.
➡️Συγκεκριμένηστεγαστική πολιτική για τους υγειονομικούς: Άμεση υλοποίηση προγράμματος για την παροχή δωρεάν στέγασης σε γιατρούς και υγειονομικούς που υπηρετούν στα νησιά για τα πρώτα τρία χρόνια, ώστε να γίνει η στελέχωση των νοσοκομείων μας ξανά ελκυστική.
➡️Κίνητραγιατηστέγαση και επιχειρηματικότητα των νέων στα νησιά: Παροχή επιδοτήσεων και άτοκων ή χαμηλότοκων δανείων σε νέους έως 40 ετών για την αγορά, ανακαίνιση και κατοίκηση ακινήτων σε παραδοσιακούς νησιωτικούς οικισμούς, με παράλληλη ενίσχυση της δημιουργίας τοπικών επιχειρήσεων (εμπορίου, επισιτισμού, εργαστηρίων κτλ).
Με τα συγκεκριμένα μέτρα τονώνεται επιπλέον η κατοίκηση και γενικότερη αξιοποίηση και ανάδειξη των παραδοσιακών οικισμών, ενώ προστατεύεται παράλληλα και αναδεικνύεται η πολιτιστική κληρονομιά των νησιών μας.
Η στέγη και η υγεία αποτελούν θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα και όχι πεδία ανεξέλεγκτης κερδοσκοπίας ή «λογιστικά κόστη».
Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ στέκεται σταθερά στο πλευρό των νησιωτών, των δημόσιων υπαλλήλων και των τοπικών κοινωνιών, διεκδικώντας αξιοπρέπεια και ουσιαστική στήριξη της ζωής στα νησιά μας, προτάσσοντας ένα ολοκληρωμένο, ρεαλιστικό σχέδιο για μια ισχυρή δημόσια στεγαστική πολιτική, με έμφαση τόσο στην ενίσχυση των τοπικών κοινωνιών όσο και των δημόσιων λειτουργών.
Άρθρο του Νίκου Παππά, βουλευτή Β3 Νότιου Τομέα Αθηνών του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, στην Εφημερίδα των Συντακτών
«Κόφτης» και παράθυρα
Επιχείρημα βαρετό, επαναλαμβανόμενο και ψευδές: «Ο κόφτης δαπανών στο νέο Σύμφωνο Σταθερότητας δεν επιτρέπει άλλες δαπάνες». Αυτό απαντά η κυβέρνηση της Ν.Δ. κάθε φορά που καταθέτουμε προτάσεις για να στηριχθούν νοικοκυριά, εργαζόμενοι, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Δυστυχώς, αμήχανες και αντιφατικές απαντήσεις ακούμε και από στελέχη της αντιπολίτευσης.
Ας μιλήσουμε, λοιπόν, συγκεκριμένα. Απάντηση στο «πού θα βρεθούν ο “χώρος” και τα χρήματα» υπάρχει. Και περιγράφεται ξεκάθαρα στον Κανονισμό (Ε.Ε.) 1263/2024. Είναι κάτι που έχει επιβεβαιώσει σε παλιότερες συζητήσεις μας στη Βουλή και το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης.
Όποιος ισχυρίζεται ότι οι ευρωπαϊκοί κανόνες απλώς απαγορεύουν δαπάνες πέρα από συγκεκριμένο ανελαστικό και απόλυτο όριο, ψεύδεται. Αν αυτό ίσχυε, θα ήταν παραλογισμός και το τέλος της πολιτικής πρωτοβουλίας στην οικονομική πολιτική.
Όποιος ισχυρίζεται ότι οι χώρες δεν μπορούν να επιστρέφουν στην κοινωνία πλεονάσματα που πετυχαίνουν και είναι πάνω από τους συμφωνημένους στόχους, ψεύδεται επίσης.
Ο δημοσιονομικός κανόνας έχει δύο ελαστικά σημεία.
Σημείο πρώτο: Τα υπερπλεονάσματα μπορούν να επιστρέψουν με μέτρα άπαξ. Δηλαδή μέτρα που δεν επαναλαμβάνονται στα επόμενα έτη.
Η Ισπανία αξιοποίησε τις «one off» δαπάνες στο 0,9% του ΑΕΠ της και η Ολλανδία στο 0,7%. Η χώρα μας, που το 2025 κατέγραψε πρωτογενές υπερπλεόνασμα άνω των 6 δισ. ευρώ, το μεγαλύτερο στην ιστορία της, θα μπορούσε να λάβει -με βάση το παράδειγμα της Ισπανίας- μέτρα στο 1% του ΑΕΠ ή περί τα 2,5 δισ. ευρώ.
Σημείο δεύτερο: Αν θέλει μία χώρα να αυξήσει δαπάνες πέρα από τα υπερπλεονάσματα, μπορεί να το κάνει. Μόνο που, σε αυτήν την περίπτωση, θα πρέπει να βρει ισοδύναμα φορολογικά έσοδα ή όπως ορίζονται στον δημοσιονομικό κανόνα «μέτρα διακριτικής ευχέρειας».
Ο μαθηματικός τύπος του δημοσιονομικού κανόνα, όσο κι αν φαίνεται περίπλοκος, έχει μια απλή λογική. Οι χώρες δεν υποχρεούνται μόνο να έχουν συγκεκριμένους δημοσιονομικούς στόχους, αλλά θα πρέπει και να φροντίζουν ώστε οι μόνιμες δαπάνες να μη χρηματοδοτούνται από πρόσκαιρα έσοδα.
Άρα μια κυβέρνηση μπορεί να διορθώνει την πολιτική της για να μην παράγει πλεονάσματα πέραν του συμφωνηθέντος ύψους. Και αν θέλει να αυξήσει κι άλλο τις δαπάνες, πρέπει να θεσπίσει και να προχωρήσει σε ισοδύναμες παρεμβάσεις, όπως θα μπορούσε να είναι η φορολόγηση των υπερκερδών που θα δώσει περιθώριο και χώρο για κοινωνικές δαπάνες και φοροελαφρύνσεις.
Η Γαλλία, το Βέλγιο και η Ιρλανδία δημιούργησαν, με αυτόν τον τρόπο, πρόσθετο χώρο 0,5% του ΑΕΠ τους και η Σλοβακία 0,7%.
Ας δούμε πώς μπορεί να εφαρμοστεί στην Ελλάδα. Οι τράπεζες καταγράφουν ιστορικά κέρδη. Τα διυλιστήρια και τα ολιγοπώλια της ενέργειας αποκόμισαν τεράστια οφέλη μέσα στην ενεργειακή κρίση. Αν η κυβέρνηση της Ν.Δ. επέλεγε να φορολογήσει αυτά τα υπερκέρδη για μια τριετία και να εισπράξει 2 δισ. ευρώ, θα μπορούσε να διαθέσει περίπου 2 δισ. ευρώ για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Αυτό το επιτρέπει το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Η κυβέρνηση επιλέγει να μην το κάνει.
Το ίδιο ισχύει και με τη φορολόγηση των μερισμάτων. Σήμερα, περίπου 1.500 φορολογούμενοι με εισοδήματα άνω των 900.000 ευρώ δηλώνουν μερίσματα ύψους 3,8 δισ. ευρώ και φορολογούνται με συντελεστή μόλις 5%, έναν συντελεστή πολύ χαμηλότερο από την πλειονότητα των ευρωπαϊκών χωρών. Καταβάλλουν, δηλαδή, φόρο περίπου 190 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, ακόμα 11.000 φορολογούμενοι με εισοδήματα από μερίσματα από 200.000 έως 800.000 ευρώ απολαμβάνουν αντίστοιχα προνόμια.
Η πρόταση νόμου του ΣΥΡΙΖΑ για την αναμόρφωση του φορολογικού συστήματος, που καταθέσαμε πριν από δύο χρόνια και μειώνει δραστικά τον φόρο εισοδήματος για το 90% των φορολογουμένων, είναι σαφής: Τα μερίσματα να ενταχθούν στην ίδια φορολογική κλίμακα που ισχύει για όλα τα εισοδήματα. Οι χαμηλοί και μεσαίοι μερισματούχοι θα ελαφρυνθούν ή δεν θα πληρώνουν καθόλου φόρο. Εκείνοι που θα κληθούν να συνεισφέρουν περισσότερο είναι μια πολύ μικρή ομάδα πολύ εύπορων συμπολιτών μας που σήμερα απολαμβάνει προνομιακή μεταχείριση.
Η κυβέρνηση της Ν.Δ. επιλέγει να μην αξιοποιήσει τις δυνατότητες.
Έχει το δικαίωμα να το κάνει; Το έχει.
Δεν έχει το δικαίωμα, όμως, να ψεύδεται, λέγοντας ότι δεν την αφήνει το δημοσιονομικό σύμφωνο να στηρίξει την κοινωνία.
Στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης παρενέβη ο Βουλευτής Κορινθίας, Τομεάρχης Μεταναστευτικής Πολιτικής του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Μετανάστευσης του Συμβουλίου, Γιώργος Ψυχογιός, στο πλαίσιο της συζήτησης επικαιρότητας για τη μετανάστευση, το νέο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο, τα Κέντρα επιστροφών σε τρίτες χώρες και την Διακήρυξη του Κισινάου.
Στην τοποθέτησή του, εκ μέρους της Ομάδας της Ενωμένης Αριστεράς, ο Γ. Ψυχογιός υπογράμμισε ότι το μεταναστευτικό και προσφυγικό ζήτημα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με όρους αποτροπής, εγκλωβισμού και μετακύλισης ευθυνών στις χώρες πρώτης υποδοχής. Όπως τόνισε, το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο δεν συμβάλλει στην ουσιαστική αντιμετώπιση ενός μεγάλου και σύνθετου ζητήματος, αλλά κινδυνεύει να μετατρέψει τις χώρες πρώτης υποδοχής σε «ανοιχτές φυλακές», φορτώνοντάς τους δυσανάλογα βάρη.
Ο Γ. Ψυχογιός επισήμανε ότι οι νέες ευρωπαϊκές ρυθμίσεις δεν προβλέπουν ουσιαστικούς μηχανισμούς μετεγκατάστασης, δεν διαμορφώνουν πραγματικά κοινό ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου και υποδοχής, δεν αντιμετωπίζουν τις βαθύτερες αιτίες που οδηγούν ανθρώπους να εγκαταλείψουν τις χώρες τους και δεν δίνουν την αναγκαία έμφαση στην ένταξη.
Ιδιαίτερη κριτική άσκησε στη λογική των λεγόμενων «return hubs», δηλαδή κέντρων επιστροφών σε τρίτες χώρες, επισημαίνοντας ότι στην πράξη μπορούν να οδηγήσουν στη δημιουργία τεράστιων κέντρων κράτησης εκτός ευρωπαϊκού εδάφους, σε χώρες που δεν δεσμεύονται καν από τη Σύμβαση της Γενεύης ή από άλλες θεμελιώδεις διεθνείς εγγυήσεις . Όπως σημείωσε, οι εμπειρίες από αντίστοιχα σχέδια στη Ρουάντα και την Αλβανία, έχουν ήδη απορριφθεί από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο (καθώς και από τα Ανώτατα Δικαστήρια των Αγγλίας και Ιταλίας).
Ο Βουλευτής υπενθύμισε ότι η Ευρώπη, μετά τα εγκλήματα και τις τραγωδίες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, οικοδόμησε το θεσμικό της πλαίσιο πάνω στην προστασία της ανθρώπινης ζωής, της αξιοπρέπειας και των δικαιωμάτων. «Η Ευρώπη φαίνεται να ξεχνά τι ήταν αυτό που οδήγησε στην υιοθέτηση αυτών των συμφωνιών», σημείωσε, προσθέτοντας επικαλούμενος τα λόγια του Ρομπέρ Σουμάν ότι η ευρωπαϊκή ιδέα «θα χτιστεί πρωτίστως πάνω στην αλληλεγγύη στην πράξη».
Παράλληλα, κατήγγειλε την υποκρισία ακροδεξιών και συντηρητικών δυνάμεων, που επενδύουν πολιτικά στο σύνθημα «στείλτε τους πίσω», την ίδια στιγμή που οι ευρωπαϊκές κοινωνίες, ο αθλητισμός, η εργασία και η καθημερινή ζωή αποδεικνύουν ότι οι μετανάστες και οι απόγονοί τους αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της Ευρώπης.
Αναφερόμενος στη Διακήρυξη του Κισινάου για την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και τη μετανάστευση, ο Γ. Ψυχογιός προειδοποίησε απέναντι σε κάθε προσπάθεια εργαλειοποίησης ή αποδυνάμωσης της Σύμβασης. Τόνισε ότι καμία έκπτωση δεν μπορεί να γίνει ανεκτή και αποδοκίμασε την αναζήτηση αποδιοπομπαίων τράγων για να καλύψουν ορισμένα κράτη-μέλη τις ανισότητες που διευρύνονται με τις κυβερνητικές πολιτικές τους.
Κλείνοντας, ο Γ. Ψυχογιός υπογράμμισε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να αποδεχθεί λογικές και πρακτικές τύπου ICE στους δρόμους της, ούτε εξαιρέσεις από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
«Το Διεθνές Δίκαιο δεν έχει εξαιρέσεις. Το δικαίωμα στη ζωή, την αξιοπρέπεια και την ανθρώπινη μεταχείριση θα επικρατήσουν», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Μετά το ψήφισμα του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Αθηναίων, που υπερψήφισαν οι δημοτικές παρατάξεις Αθήνα ΤΩΡΑ (Χάρης Δούκας) και Ανοιχτή Πόλη, ο Αριστοτέλης Χαντζής τερμάτισε την απεργία πείνας. Είναι μια νίκη της ζωής, είναι η ώρα του ειλικρινούς και συμπεριληπτικού διαλόγου.
Μετά το ψήφισμα του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Αθηναίων που υπερψήφισαν οι δημοτικές παρατάξεις Αθήνα ΤΩΡΑ (Χάρης Δούκας) και Ανοιχτή Πόλη ο Αριστοτέλης Χαντζής τερμάτισε την απεργία πείνας. Είναι μια νίκη της ζωής, είναι η ώρα του ειλικρινούς και συμπεριληπτικού διαλόγου. pic.twitter.com/NMfhkxPAE5
Στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης παρενέβη ο Βουλευτής Κορινθίας του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Γιώργος Ψυχογιός, στο πλαίσιο της συζήτησης για την προστασία της Δημοκρατίας από τις προκλήσεις που δημιουργεί η Τεχνητή Νοημοσύνη.
Στην τοποθέτησή του, ο Γ. Ψυχογιός υπογράμμισε ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αποτελεί πλέον μια μακρινή τεχνολογική εξέλιξη, αλλά ήδη επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες ενημερώνονται, οργανώνεται ο δημόσιος διάλογος, διαμορφώνονται τα πολιτικά μηνύματα και, τελικά, ενισχύεται ή υπονομεύεται η εμπιστοσύνη στους δημοκρατικούς θεσμούς.
Όπως σημείωσε, η πρόκληση για τις δημοκρατικές κοινωνίες δεν είναι να δαιμονοποιήσουν την Τεχνητή Νοημοσύνη, καθώς η τεχνολογία από μόνη της δεν είναι εχθρός της Δημοκρατίας. Το κρίσιμο, όμως, είναι οι κοινωνίες να παραμείνουν κυρίαρχες ως προς τους κανόνες που διέπουν τη χρήση της.
Ο Γ. Ψυχογιός τόνισε ότι η Δημοκρατία δεν περιορίζεται στη στιγμή της ψήφου. Προϋποθέτει την ελεύθερη διαμόρφωση γνώμης από τους πολίτες, την πρόσβαση σε αξιόπιστη πληροφόρηση, τη συμμετοχή στον δημόσιο διάλογο με την υποβολή συλλογικών αιτημάτων και την διεκδίκηση δικαιωμάτων, αλλά και τη δυνατότητα ελέγχου και λογοδοσίας της εξουσίας.
Σε αυτό το πλαίσιο, ανέδειξε τον καταλυτικό ρόλο που οφείλει να διαδραματίσει το Συμβούλιο της Ευρώπης, καθώς η αφετηρία του δεν είναι ούτε η κυριαρχία της αγοράς ούτε ο γεωπολιτικός ανταγωνισμός, αλλά τα ανθρώπινα δικαιώματα, η Δημοκρατία και το κράτος δικαίου.
Κλείνοντας, ο Γ. Ψυχογιός επισήμανε ότι το ερώτημα δεν είναι πλέον αν η Τεχνητή Νοημοσύνη θα αλλάξει τη Δημοκρατία, καθώς αυτό ήδη συμβαίνει. Το πραγματικό ερώτημα είναι πώς η Δημοκρατία δεν θα προσαρμοστεί παθητικά στην Τεχνητή Νοημοσύνη, αλλά πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη θα διαμορφωθεί ώστε να υπηρετεί και να εμβαθύνει τη Δημοκρατία και τις αξίες της.
Ομιλία του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Σωκράτη Φάμελλου, στην Ολομέλεια της Βουλής
Ευχαριστώ κα πρόεδρε, κυρίες και κύριοι βουλευτές, κ. υπουργέ, ξεκινώ με τη νέα απουσία του κ. Μητσοτάκη. Μετά την απουσία του από τη συζήτηση για τη Συνταγματική Αναθεώρηση και σήμερα ο κ. Μητσοτάκης επέλεξε να απουσιάζει. Μία απουσία, η οποία επιβεβαιώνει μια βαθιά κυβερνητική κρίση και την αδυναμία του να υπερασπιστεί τις επιλογές της κυβέρνησης, ακόμα και αυτές που είναι έστω… επιδοματικές.
Γιατί αυτό που ζει πραγματικά η κοινωνία είναι ότι ο κ. Μητσοτάκης έχει μετατρέψει την Ελλάδα σε μια κοινωνία φτωχών εργαζομένων. Αυτό αποδεικνύουν και οι σημερινές απεργίες των εργαζομένων στην εστίαση, στον τουρισμό, στις κατασκευές, στην οικοδομή, των μηχανικών, του δημοσίου. Την ίδια ανασφάλεια βιώνουν και οι επαγγελματίες και οι επιστήμονες, το εμπόριο, οι αγρότες. Γιατί; Γιατί όλοι και όλες πλήττονται βάναυσα από τις πολιτικές του κ. Μητσοτάκη. Δεν μπορεί όμως και για έναν λόγο ακόμα να εμφανιστεί: Τι να πει άραγε για τα σκάνδαλα που σκάνε το ένα μετά το άλλο; Δεν περνάει εβδομάδα χωρίς να υπάρχει ένα σκάνδαλο της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Τα πρόσφατα;
Καταδίκη της κας Ασημακοπούλου, αλλά και του γενικού γραμματέα του υπουργείου Εσωτερικών. Για ποιον λόγο; Γιατί διαχειρίστηκαν παράνομα προσωπικά δεδομένα πολιτών για κομματική χρήση της Νέας Δημοκρατίας.
Δεύτερο; Σκάνδαλο στις πολεοδομίες με γαλάζια στελέχη.
Τρίτον; Ένταλμα για τον κ. Αβραμόπουλο.
Τέταρτον; Παραιτήσεις γενικού γραμματέα Χωροταξίας, γενικού γραμματέα Πολιτισμού, με γαλάζιες σκιές και στα δύο υπουργεία, δεν είναι ίδιες, είναι πολλαπλές.
Να προσθέσω τον ΟΠΕΚΕΠΕ, τα ΕΛΤΑ; Να προσθέσω τα σπιτάκια ανακύκλωσης; Να προσθέσω τα κέντρα κατάρτισης από το «Σκόιλ Ελικικού» μέχρι την κα Στρατινάκη;
Δεν έχει τέλος αυτή η λίστα. Τι να έρθει να πει, λοιπόν, ο κ. Μητσοτάκης; Για τον ίδιο λόγο δεν έρχεται να απαντήσει και στις Επίκαιρες Ερωτήσεις που του κάνουμε, γιατί δεν έχει τι να πει.
Ας έρθω, όμως, στα θέματα του νομοσχεδίου. Τιτλοφορείται: Μέτρα αντιμετώπισης ενεργειακής κρίσης.
Αφήνω για σήμερα, παρότι είναι πάρα πολύ σημαντικά, τα ελλείμματα της εξωτερικής πολιτικής. Τα ελλείματα εξωτερικής πολιτικής δεν είναι μόνο – παρ’ ότι είναι κρίσιμα και κορυφαία τα θέματα της Ειρήνης – αυτά των εθνικών γραμμών, τις θέσεις αρχής δηλαδή της Ελλάδος, είναι και τα θέματα ασφάλειας που δημιουργούν για τους Έλληνες πολίτες οι επιλογές του κ. Μητσοτάκη.
Αλλά ας πάω λίγο στο επίπεδο των οικονομικών επιπτώσεων, κ. υπουργέ.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει καταφέρει να κάνει την ελληνική οικονομία ευάλωτη στις διεθνείς αναταράξεις και η κοινωνία και η οικονομία να πληρώνουν βαρύ τίμημα. Πού το βλέπουμε; Στο κόστος καυσίμων, στο κόστος μεταφορών, στο κόστος πρώτων υλών, τα οποία μεταφέρονται αυτόματα στις τιμές, στον καταναλωτή, επιβαρύνουν όλη την κοινωνία.
Και βέβαια έχετε το απίστευτο ρεκόρ να εκτοξεύονται οι τιμές αμέσως με την ανακοίνωση της επίθεσης, αλλά να μην πέφτουν μετά, να παραμένουν, παρότι αποκλιμακώνονται οι διεθνείς τιμές. Και αυτό γιατί η Νέα Δημοκρατία, όχι απλά δεν αντιμετώπισε, αλλά επιβάρυνε ένα σοβαρό πρόβλημα παραγωγικού μοντέλου στη χώρα μας. Αποδεικνύεται, και σίγουρα το παρακολουθείτε, και από το ισοζύγιο συναλλαγών, κ. Πιερρακάκη.
Επιπρόσθετα, όμως, έχει υποθηκεύσει και την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας, εξαρτώντας τη χώρα από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, τα οποία είναι και αντίθετα με την κλιματική πολιτική, αλλά και αντίθετα με την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας. Έτσι λοιπόν, λειτουργείτε διπλά επιβαρυντικά και στο οικονομικό αποτέλεσμα.
Παράλληλα, έχετε επιτρέψει, και εσείς έχετε προσωπική ευθύνη, κ. υπουργέ, να αναπτύσσεται συγκέντρωση της αγοράς, καρτέλ.
Στηρίζεστε στα καρτέλ, μετατρέπετε την αγορά σε αγορά – καρτέλ, αλλά ταυτόχρονα σε ζούγκλα των καρτέλ. Γιατί έχετε επιτρέψει και αθέμιτες πρακτικές, ώστε τα καρτέλ της ενέργειας, τα καρτέλ των τραπεζών, της εφοδιαστικής αλυσίδας, των τηλεπικοινωνιών να διαμορφώνουν τιμές μεγαλύτερες από την Ευρώπη, με τους χαμηλότερους μισθούς.
Αυτή είναι η στρατηγική του κ. Μητσοτάκη στην οικονομία, αυτή είναι η καρτελοποίηση της αγοράς, την οποία έχετε εσείς σχεδιάσει και διοικήσει κ. Πιερρακάκη, με εξυπηρετήσεις, αθέμιτες πρακτικές και παράλληλα με αδύναμη Πολιτεία. Έτσι γίνεται το πάρτι των υπερκερδών και αυτό μεταφέρει και την οικονομική ανασφάλεια στην κοινωνία.
Αυτό, κυρίες και κύριοι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, δεν είναι ανεπάρκεια, είναι ταξική επιλογή. Έχετε επιλέξει να είστε με τα συμφέροντα λίγων διαπλεκόμενων ολιγαρχών και όχι με τα συμφέροντα της ελληνικής κοινωνίας. Και είναι επόμενο, λοιπόν, να έχουμε και το σοβαρό πρόβλημα της ακρίβειας για όλη την αγορά, αλλά και για όλη την κοινωνία, το οποίο είναι ένα οργανωμένο σχέδιο, ώστε η κυβέρνηση να βοηθάει τους ολιγάρχες να κλέβουν από τους πολίτες. Είναι μια κλοπή εις βάρος των πολιτών.
Και ενώ μιλάτε εσείς για «θετικούς οικονομικούς δείκτες», το αποτέλεσμα, κύριε υπουργέ, είναι ότι τα νοικοκυριά έχουν όλο και λιγότερα λεφτά και δεν βγαίνει ο μήνας. Η εικόνα, που περιγράφετε κατά καιρούς στις δηλώσεις και στα τηλεοπτικά πάνελ, δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα που ζουν οι πολίτες, ο συνταξιούχος, ο αγρότης, ο μικρομεσαίος, ο εργαζόμενος, η νέα οικογένεια.
Διότι εδώ οι οικογένειες δουλεύουν για να μπορέσουν να πληρώσουν κάποια από τα χρέη τους. Όχι όλα, δεν μπορούν, μεγαλώνουν τα χρέη και κάποια από τα ανελαστικά έξοδα.
Το 40% του εισοδήματος των νοικοκυριών πάει στην εξυπηρέτηση χρεών, ένα στα τέσσερα νοικοκυριά έχει χρέη διπλάσια από το ετήσιο εισόδημα. Αν βάλετε τα τρόφιμα, το ρεύμα, τη θέρμανση, το νερό, βασικές ανάγκες δηλαδή, είναι 70% του εισοδήματος. Τι μένει για να μπορέσει να ζήσει ένα νοικοκυριό, όταν αποδεικνύεται ότι μειώνονται ακόμη και οι καταθέσεις των νοικοκυριών; Δεν μπορούν να τα βγάλουν πέρα, δεν έχει μείνει τίποτα στα ελληνικά νοικοκυριά.
Προφανώς, δεν πιστεύω ότι θεωρείτε ότι είναι θετική εικόνα η εκτόξευση του ελλείμματος του εμπορικού ισοζυγίου στα 8,3 δισ., 1 δισ. περισσότερο από πέρυσι, αρχή του 2026 με αρχή του 2025.
Δεν μπορεί να είναι ανθούσα μία οικονομία, όταν αυτό δεν αποτυπώνεται στο εισόδημα, έστω στο μέσο εισόδημα των πολιτών. Και είναι το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδας σε όρους αγοραστικής δύναμης, 32% χαμηλότερα από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Πού είναι η ευρωπαϊκή σύγκλιση; Είστε και πρόεδρος στο Eurogroup. Δεν τη βλέπουμε.
Είστε πρόεδρος στο Eurogroup και αντιπροσωπεύετε τη χώρα που έχει το χαμηλότερο, σε επίπεδο αγοραστικής δύναμης, ΑΕΠ ανά πολίτη. Οι τιμές είναι στα ύψη, αλλά τα εισοδήματα, όλα τα εισοδήματα εργαζομένων και επαγγελματιών, στον πάτο. Και απέναντι σε όλα αυτά εσείς ασχολείστε με επιδοτήσεις και το «posokanei». Το νομοσχέδιο αποτυπώνει ακριβώς την κρίση που έχετε δημιουργήσει. Μιλάτε για αντιμετώπιση της κρίσης, που εσείς δημιουργήσατε, και για ενίσχυση του εισοδήματος. Να δούμε λίγο ποια ενίσχυση του εισοδήματος εκπροσωπείτε, κ. Πιερρακάκη;
Να σας πω εγώ ένα παράδειγμα:
Τα μέτρα της κυβέρνησης με υπουργό τον κ. Πιερρακάκη, το πρώτο τρίμηνο του 2026, κατέληξαν ώστε τα δύο διυλιστήρια της χώρας να έχουν πάνω από 1 δισ. ευρώ κέρδη προ φόρων και αποσβέσεων, EBITDA. Και να έχουν εκατοντάδες εκατομμύρια υπερβολικά κέρδη, αυτά που λέμε «ουρανοκατέβατα», που τα λέει επίσημα και η Κομισιόν.
Είναι υπουργοί των διυλιστηρίων, δεν τολμούν να πουν τη λέξη, μην τους κοιτάτε. Δεν μπορούν να την πουν αυτή τη λέξη, την έχει σβήσει από το λεξιλόγιο ο κ. Μητσοτάκης, δεν ήρθε να απαντήσει σε Επίκαιρη Ερώτηση γι’ αυτό ακριβώς το θέμα. Δηλαδή, η κυβέρνηση επιδοτεί το diesel και την κάρτα κίνησης και γράφουν 1 δισ. κέρδη τα διυλιστήρια. Και ελέγχει τη μεταφορά, το εμπόριο, με πλαφόν, αλλά δεν βάζει πλαφόν στη διύλιση.
Και αρνείστε, ταυτόχρονα, να μειώσετε τους έμμεσους φόρους όπως έκαναν άλλες χώρες στα καύσιμα. Διπλά χαμένος ο πωλητής και ο καταναλωτής.
Η σιωπή τους, ξέρετε, είναι αποκαλυπτική. Αποδεικνύεται και από τα υπόλοιπα μέτρα που έχουν πάρει. Διότι φαίνεται, πρώτα απ’ όλα, ότι η στήριξη δεν είναι των πολιτών, είναι των καρτέλ.
Πάμε να δούμε τις υπόλοιπες παραμέτρους της εφοδιαστικής αλυσίδας:
Γαλακτοκομικά: 29% πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Τηλεπικοινωνίες: 26,9% πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ψάρια, στην Ελλάδα μας: 11% πάνω. Μιλάμε για χώρα συνδεδεμένη με την αλιεία.
Ελαιόλαδο, παγκόσμια γνωστό το ελληνικό ελαιόλαδο: 7,1% πάνω από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Καύσιμα, δημητριακά, σε όλα…
«Δομική αισχροκέρδεια» λέγεται, κ. Πιερρακάκη, όλο αυτό που κάνετε. Και τι κάνει για όλα αυτά η κυβέρνηση; Κάνει την εφαρμογή «posokanei.gov.gr».
Είναι μια πλατφόρμα, η οποία δεν ελέγχει κανέναν κρίκο της αλυσίδας και ενημερώνει τον πολίτη για το τί είναι ακριβό. Με αποτέλεσμα να υποβάλλετε τους καταναλωτές κάθε Σάββατο – μας το έλεγαν χθες που είχαμε συνάντηση με καταναλωτές – σε ένα «κυνήγι χαμένου θησαυρού» σε δέκα σούπερ μάρκετ, μπας και μπορέσουν να γλιτώσουν ένα ευρώ, που τους το τρώει η βενζίνη και το δίνετε στα διυλιστήρια. Συγχαρητήρια, είναι πάρα πολύ ωραία η εφαρμογή σας αυτή.
Δηλαδή μια πλατφόρμα, η οποία προσβάλλει την αξιοπρέπεια των πολιτών, για να ψάχνουν στα περιφερειακά σουπερμάρκετ, στις αλυσίδες που είναι δέκα – άλλο καρτέλ αυτό- που θα πάνε να ψωνίσουν ένα προϊόν από εδώ, ένα προϊόν από εκεί.
Γιατί δεν ελέγχετε την αγορά; Να χρησιμοποιήσετε αυτό το εργαλείο για να χτυπήσετε τα καρτέλ, αυτή είναι η δική σας ευθύνη, για να κάνετε έλεγχο της αισχροκέρδειας, όχι για να ταλαιπωρείτε και να ξεφτιλίζετε τους πολίτες.
Το ερώτημα, κύριοι υπουργοί, το έθεσε ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ την πρώτη μέρα. Δεν αγωνιά ο πολίτης για το πόσο κάνει κάθε προϊόν, το πληρώνουν κ. Πιερρακάκη πολύ ακριβά. Το ερώτημα είναι:
«Γιατί τα προϊόντα είναι τόσο ακριβά στην Ελλάδα του κ. Μητσοτάκη και του κ. Πιερρακάκη» και είστε αποκλειστικά υπεύθυνοι.
Και εδώ να το πούμε απλά: Η ακρίβεια αντιμετωπίζεται με συγκεκριμένα εργαλεία. Ρύθμιση και έλεγχο της αγοράς, μείωση των έμμεσων φόρων, αύξηση των μισθών και φορολογική δικαιοσύνη.
Να τα πάρω λίγο με τη σειρά; Ρύθμιση της αγοράς: Μα εδώ, αντί για ελέγχους στην αγορά, η νέα Ανεξάρτητη Αρχή, όπως αποκάλυψε ο εισηγητής μας, ο κ. Κόκκαλης, την οποία φτιάξατε για την προστασία του καταναλωτή δήθεν, έστειλε έγγραφα στις Περιφέρειες στις 20 Μαρτίου να μην κάνουν ελέγχους, γιατί μόνο αυτοί είναι υπεύθυνοι. Και δεν έχει και το προσωπικό να κάνει τους ελέγχους. Άρα δεν υπάρχουν έλεγχοι. Τους απαγορεύσατε. Όχι απλά δεν τους κάνετε. Τους απαγορεύσατε.
Μείωση έμμεσων φόρων: Λέτε το παραμύθι ότι η μείωση των έμμεσων φόρων δεν θα πάει στον καταναλωτή. Ναι, αλλά έρχεται πρόσφατη μελέτη της ΓΣΕΒΕΕ, η οποία λέει ότι πάει στον καταναλωτή, τα τελευταία 2 – 3 χρόνια, από τις μετρήσεις που υπάρχουν, και στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, στις οποίες εσείς ηγείστε ως πρόεδρος του Eurogroup, έχει εφαρμοστεί η μείωση των έμμεσων φόρων, γιατί το ζητάει το Eurogroup και η Κομισιόν. Αλλά στη χώρα σας δεν το κάνετε. Για να δείτε πόσο βαθιά είναι η υποκρισία αυτής της κυβέρνησης.
Δεν μιλάμε για τους μισθούς. Αρνείστε να αυξήσετε τους μισθούς. Έχετε βεβαίως στο νομοσχέδιο, σε κάποιες κατηγορίες, αύξηση μισθών. Θα έρθω στη συνέχεια. Αυτή είναι, λοιπόν, η απόδειξη.
Θέλετε να μιλήσουμε για τη στεγαστική κρίση, για την οποίαν τολμάτε, έχετε το θράσος, να έρχεστε εδώ να τοποθετήστε; Η επιδότηση ενοικίου, η οποία γίνεται με διεύρυνση των κριτηρίων για κάποιες ομάδες, αποτελεί λύση όταν δεν υπάρχει κοινωνική κατοικία, όταν δεν υπάρχει έλεγχος των εφαρμογών τύπου Airbnb και όταν δεν αξιοποιήθηκε το Ταμείο Ανάκαμψης, όπως σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, για να υπάρχει προσφορά κατοικίας και μείωση τιμής; Δεν συμβάλλουν όλα αυτά στο να υπάρχει περαιτέρω ράλι των τιμών των ενοικίων, άρα να μην μπορεί η οικογένεια να ανταπεξέλθει;
Το ελληνικό νοικοκυριό δαπανά 35,5% του εισοδήματός του για στέγη. Είμαστε οι πρώτοι στην Ευρώπη. Έχετε πολλά θλιβερά ρεκόρ, κύριε Πιερρακάκη. Γι’ αυτά τους λέτε στο Eurogroup; Αναρωτιέμαι. Ο μέσος όρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι 19,2%. Και ο ρυθμός αύξησης των ενοικίων είναι δυόμισι φορές πάνω από τον ρυθμό αύξησης ενοικίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Νομίζω ότι αυτά είναι επιτεύγματα. Πρέπει να τα διηγείστε στο Eurogroup πολύ συχνά.
Ακόμα και το ειδικό πρόγραμμα για γιατρούς, εκπαιδευτικούς, νοσηλευτές, αφορά σε ένα τμήμα του κόστους ενοικίου. Εμείς έχουμε πάρει πρωτοβουλία κι έχουμε καταθέσει πρόταση για το σύνολο της ελληνικής περιφέρειας, για τις μειονεκτικές περιοχές. Η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ ζητάει κάλυψη του συνολικού κόστους στέγης, για να αντιμετωπιστεί και το δημογραφικό, αλλά και η απασχόληση των επιστημόνων. Κι εσείς έρχεστε σήμερα, πιεσμένοι από την πραγματικότητα, να φέρετε ένα μέτρο μικρής επιδότησης.
Αντίστοιχα, αναποτελεσματικές είναι και οι άλλες εφαρμογές σας, κύριε Πιερρακάκη, θα το πω ξεκάθαρα, και για το ιδιωτικό χρέος, και για τον εξωδικαστικό, και για τον ακατάσχετο. Αν δεν κάνετε 120 δόσεις με σβήσιμο των πανωτοκίων για να μπορέσει να ανασάνει η αγορά, και να υπάρχουν και έσοδα και να υπάρχει και κίνηση, αν δεν εφαρμόσετε ένα ακατάσχετο συνολικά για τους επαγγελματίες, που παραπονιούνται για τις ρυθμίσεις σας, δεν θα υπάρχουν ούτε δημόσια έσοδα, ούτε οικονομική δραστηριότητα.
Και βέβαια να σχολιάσω, κλείνοντας, στο νομοσχέδιο υπάρχει και η ρύθμιση για αυξήσεις σε δικαστικούς, σε Ανεξάρτητες Αρχές, Προεδρία της Κυβέρνησης, Προεδρία της Δημοκρατίας, αρχιερείς. Και ρωτώ: αυτές είναι οι προτεραιότητες οι κοινωνικές; Δηλαδή, η 13η σύνταξη δεν είναι προτεραιότητα κοινωνική, κύριε Πιερρακάκη; Ο 13ος μισθός δεν είναι κοινωνική προτεραιότητα; Η Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας δεν είναι προτεραιότητα; Είναι ξεκάθαρο ποιες είναι οι προτεραιότητες της κυβέρνησης. Όχι, λοιπόν, οι κοινωνικές προτεραιότητες. Γιατί φαίνεται ποιες είναι οι επιλογές σας στη διαχείριση των δημοσιονομικών.
Και έρχομαι τώρα στο μείζον ζήτημα των δανειοληπτών του νόμου Κατσέλη. Και, ευτυχώς, ήρθε ο κ. Πιερρακάκης, γιατί θέλω να ρωτήσω τις απόψεις του για το πόσο έχει υποχωρήσει και ντρέπεται για τις δηλώσεις που έκανε τις πρώτες μέρες μετά την ανακοίνωση της απόφασης του Αρείου Πάγου.
Γιατί φτάσαμε ως εδώ κύριε Πιερρακάκη; Φτάσαμε ως εδώ, γιατί επτά χρόνια αυτή η κυβέρνηση επέτρεψε την ασυδοσία των funds και των servicers να επιβάλλουν παράνομους καταχρηστικούς τόκους και επιτόκια πάνω στις οικογένειες, που είχαν ενταχθεί στον νόμο Κατσέλη. Το επιτρέψατε κύριε Πιερρακάκη. Και καταργήσατε την προστασία της κύριας κατοικίας.
Και τώρα έρχεστε υποχρεωτικά να νομοθετήσετε μετά την απόφαση του Αρείου Πάγου. Δεν είναι επιλογή σας, σύρεστε κύριε Πιερρακάκη. Και πάλι καλά. Και η κοινωνική πίεση και η απόφαση του Αρείου Πάγου σάς φέρνει εδώ. Και μάλιστα έρχεστε σήμερα εδώ, υποχωρώντας από τις απαράδεκτες δηλώσεις, τις δικές σας, ότι χρειάζεται ισορροπία στην απόφαση. Αν είναι δυνατόν να χρειάζεται ισορροπία σε μια δικαστική απόφαση, που διευκρινίζει τι ήταν ο νόμος Κατσέλη. Αν είναι δυνατόν. Και τις απαράδεκτες δηλώσεις του κυρίου Στουρνάρα ότι έχει κενά και ασάφειες η απόφαση του Αρείου Πάγου.
Υποχωρείτε και έρχεστε εδώ μετά τη δίκαιη πίεση των δανειοληπτών, των καταναλωτικών οργανώσεων, των νομικών και των δικών μας πιέσεων, από την πρώτη στιγμή, και φέρατε μια μεθοδολογικά απαράδεκτη τροπολογία, 12.00 η ώρα το βράδυ.
Για να δείτε την αριστεία τους. Φέρνουν συνταγματική αναθεώρηση για τα θέματα της καλής νομοθέτησης και έφεραν τροπολογία στο Πρωτόκολλο της Βουλής στις 23.15, στα email μας 12 παρά. Για να καταλάβετε. Και σήμερα το πρωί την έψαχναν αν είχε εκτυπωθεί.
Είναι, όμως, δίκαιη η τροπολογία του κυρίου Πιερρακάκη; Γιατί η πρότυπη δίκη του Αρείου Πάγου επιβάλει καθολική και άμεση εφαρμογή για όλες τις υποθέσεις εφαρμογής του νόμου Κατσέλη. Η απάντηση είναι όχι.
Και όχι απλά δεν μπορεί να πανηγυρίζουν ο κύριος Πιερρακάκης και ο κύριος Μητσοτάκης, αλλά πρέπει να απολογηθούν κιόλας. Γιατί; Γιατί η ρύθμιση λύνει το πρόβλημα μόνο για όσους δανειολήπτες δεν την έχουν χάσει και ήταν συνεπείς και δεν έχουν ακόμα πληρώσει την οφειλή τους. Για ποιους δεν το λύνει; Αποκλείει, λοιπόν, ο κύριος Πιερρακάκης όσους δανειολήπτες ήταν συνεπείς και αποπλήρωσαν, και όσους δανειολήπτες δεν ήταν συνεπείς, όχι για δική τους ευθύνη, αλλά γιατί τα funds και οι servicers επέβαλαν λανθασμένες, καταχρηστικές χρεώσεις, όπως έκρινε και ο Άρειος Πάγος. Δηλαδή τους δικαιώνει o Άρειος Πάγος, βρίσκονταν στον πυρήνα του νόμου Κατσέλη, και τους αδικεί ο κύριος Πιερρακάκης.
Αν ένας δανειολήπτης δεν μπόρεσε να ικανοποιήσει τις λανθασμένες επιβαρύνσεις, να ανταποκριθεί στις αυξημένες επιβαρύνσεις, φταίει αυτός; Ενώ ο Άρειος Πάγος κρίνει ότι κακώς επιβλήθηκαν; Και έτσι αρνείστε τον πυρήνα του νόμου Κατσέλη, που είναι η προστασία της κύριας κατοικίας και του καταναλωτή, όταν δεν μπορεί να ανταπεξέλθει στις υποχρεώσεις του.
Και εδώ αποδεικνύεται ότι οι υποχρεώσεις σε αυτούς που βγάζετε από τη ρύθμιση, επιβλήθηκαν με λανθασμένο και καταχρηστικό τρόπο. Το αποδεικνύει ο Άρειος Πάγος. Έτσι, λοιπόν, καταπατάτε μια βασική συνταγματική υποχρέωση, που είναι η ισοτιμία των πολιτών. Δημιουργείτε δύο ταχύτητες δανειοληπτών και κάνετε επιλεκτική εφαρμογή της απόφασης, η οποία είναι υποχρεωτική, καθολική και άμεση.
Εμείς στον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ εδώ και πολύ καιρό είχαμε εντοπίσει τις πρακτικές αυτές και είχαμε εντοπίσει ότι είχατε δημιουργήσει δύο προβλήματα απ’ την ασυδοσία των funds, γιατί τους αφαιρέσατε τον έλεγχο.
Και με βάση την απόφαση του Αρείου Πάγου, εμείς θέτουμε και δύο επιπλέον ζητήματα:
Το ένα, μεγάλο, είναι η προστασία της κύριας κατοικίας και η κατάργηση του πτωχευτικού κώδικα που ξεκινήσατε και φέρατε από τον πτωχευτικό Σταϊκούρα, και το δεύτερο ο έλεγχος funds, servicers και τραπεζών και των αθέμιτων πρακτικών τους, που ουσιαστικά έχει νομιμοποιήσει η Νέα Δημοκρατία.
Κυρίες και κύριοι βουλευτές, το νομοσχέδιο αυτό είναι ένα νομοσχέδιο διαχείρισης της αποτυχίας της Νέας Δημοκρατίας. Θέλετε να μπαλώσετε κάποια ζητήματα ευκαιριακά. Να δώσετε κάποιες επιλεκτικές ενισχύσεις.
Όμως οι πολίτες δεν χρειάζονται πρόσκαιρες εισοδηματικές πολιτικές, και σίγουρα όχι επικοινωνιακά τεχνάσματα και πλατφόρμες, γιατί την ακρίβεια την πληρώνουν κάθε μέρα.
Χρειάζονται μισθούς και συντάξεις για να ζουν με αξιοπρέπεια. Χρειάζονται σπίτι, στέγη, που να μην είναι είδος πολυτελείας. Χρειάζονται προστασία από την αισχροκέρδεια, δημόσια περιουσία που προστατεύεται και που δεν κυβερνιέται από τους servicers και τα λόμπι.
Η χώρα χρειάζεται πολιτική αλλαγή.
Μόνο τότε μπορεί να ξανασταθεί στα πόδια της, με προοδευτική πολιτική, προοδευτική κυβέρνηση, με δικαιοσύνη, με αξιοπρέπεια και μια κυβέρνηση που δεν θα κυβερνά αγκαλιά με τους servicers, τα funds και τις τράπεζες, αλλά με ευθύνη, διαφάνεια και σεβασμό. Και αυτή την πολιτική αλλαγή δεν μπορείτε να τη σταματήσετε με τεχνάσματα. Ευχαριστώ πολύ.
Απάντηση του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Σωκράτη Φάμελλου στον Υπουργό Οικονομικών
«Είστε υποχρεωμένοι να εφαρμόσετε καθολικά την απόφαση του Αρείου Πάγου από την πρώτη υπόθεση που εντάχθηκε στον νόμο Κατσέλη»
Κυρία Πρόεδρε, κύριε Πιερρακάκη,
Επειδή κι εγώ σας παρακολουθώ, το γνωρίζετε, θα περίμενα να είστε λίγο πιο προσεκτικός διαβάζοντας την ομιλία μου στον Δικηγορικό Σύλλογο, γιατί μου κάνει φοβερή εντύπωση ότι δεν είστε προσεκτικός.
Στην τοποθέτησή μου, λοιπόν, και στον Δικηγορικό Σύλλογο, αλλά και στην τοποθέτησή μου και στο φόρουμ του Οικονομικού Ταχυδρόμου, που αναφέρθηκα σε εσάς, την ίδια μέρα που κάνατε τις απαράδεκτες δηλώσεις, μίλησα πάρα πολύ καθαρά για την ανάγκη άμεσης και καθολικής εφαρμογής της απόφασης σε όλες τις υποθέσεις, που έχουν ενταχθεί στον νόμο Κατσέλη από την ημέρα εφαρμογής και ψήφισης του νόμου αυτού, κύριε Πιερρακάκη. Και γιατί;
Γιατί γνωρίζετε πάρα πολύ καλά ότι η δίκη στον Άρειο Πάγο ήταν μια πιλοτική δίκη. Και με βάση τον χαρακτήρα της διοίκησης είστε υποχρεωμένοι να εφαρμόσετε την απόφαση αυτή από την πρώτη υπόθεση που εντάχθηκε στον νόμο Κατσέλη. Με πλήρη αναδρομικότητα για όλους τους δανειολήπτες, το οποίο εσείς παραβιάζετε. Και αυτό το είπαμε από την πρώτη μέρα. Και η θέση του ΣΥΡΙΖΑ από την πρώτη μέρα – και θα έλεγα όχι μόνο μετά την απόφαση του Αρείου Πάγου, αλλά και πριν την εκδίκαση στον Άρειο Πάγο – είναι ότι πρέπει να εφαρμοστεί ο πυρήνας του νόμου Κατσέλη σε όλους και σε όλες τις υποθέσεις που έχουν ενταχθεί.
Διότι σύμφωνα με τα στοιχεία, κ. Πιερρακάκη, υπάρχουν 350.000 ενταγμένες υποθέσεις και το non paper, που έχετε βγάλει με αγωνία από χθες το πρωί, μιλάει για 100.000 δικαιωμένους ή ενταγμένους. Άρα έχετε αφήσει 250.000 υποθέσεις εκτός; Πρέπει να μας απαντήσετε, λοιπόν. Διότι το άλλο περίεργο της άριστης, δικής σας κυβέρνησης είναι ότι χθες το πρωί είχαν γεμίσει οι εφημερίδες με ερωταπαντήσεις για την τροπολογία σας, αλλά την τροπολογία σας οι βουλευτές την είδαμε μετά τις 11.00 το βράδυ.
Αυτή είναι ωραία νομοθέτηση; Να διαβάζουμε ερωταπαντήσεις επί της τροπολογίας, την οποία δεν έχουμε δει εμείς οι βουλευτές εδώ; Είναι προσβολή στο Κοινοβούλιο, κυρίες, κύριοι βουλευτές. Και το έκανε ο κ. Πιερρακάκης σε συμπαιγνία με τον κ. Μητσοτάκη. Να δημιουργήσουν κλίμα και μετά να βγάλουν kinder – έκπληξη μια ρύθμιση, που δεν περιλαμβάνει, κα. Πρόεδρε, όλους τους δανειολήπτες.
Έρχεται, λοιπόν, να λειτουργήσει αντισυνταγματικά η κυβέρνηση πάνω στην απόφαση του Αρείου Πάγου, που είναι υποχρεωτική ως προς την καθολικότητα και την αμεσότητα της εφαρμογής και να εξαιρέσει δύο κατηγορίες δανειοληπτών. Να τις πάρουμε μία – μία, κα. Πρόεδρε;
Στην πρώτη κατηγορία, λέει ο κ. Πιερρακάκης ότι όσοι πληρώσανε, στην πλειοψηφία τους πληρώσανε με εφάπαξ και εκπλήρωσαν τις υποχρεώσεις τους και έτσι δεν χρειάζεται να μπούνε στον συμψηφισμό των λανθασμένων καταχρηστικών πανωτοκίων, που έβαλαν τα funds με τις πλάτες σας. Και εγώ λέω, κα. Πρόεδρε, έστω και ένας ή μία δανειολήπτης να έχει υποστεί λανθασμένο υπολογισμό, γιατί κ. Πιερρακάκη, δεν εξυπηρετείτε τα συμφέροντα του δανειολήπτη και εξυπηρετείτε τα συμφέροντα των funds;
Διότι εδώ δεν είναι ότι δεν ικανοποιεί τις ανάγκες του δανειολήπτη, είναι ότι καλύπτει τα funds και τους servicers ο κ. Πιερρακάκης, παρά την απόφαση του Αρείου Πάγου. Αυτό είναι αντισυνταγματικό, κ. Πιερρακάκη. Ένα το κρατούμενο. Πάμε λίγο στη δεύτερη περίπτωση.
Στη δεύτερη περίπτωση, στον νόμο Κατσέλη υπάρχουν δύο άρθρα, το άρθρο 8 και το άρθρο 9. Το άρθρο 8 έχει να κάνει με την μη με επιβαρύνσεις δόση, τη βασική περίοδο τρία έως πέντε χρόνια για να ενταχθεί. Δεν μιλάμε για αυτούς, κ. Πιερρακάκη, που δεν έχουν πληρώσει μια δόση. Μιλάμε για αυτούς που κάλυψαν την περίοδο αυτή και στη συνέχεια εξαιτίας των πανωτοκίων, των λανθασμένων, με ευθύνη των funds, των servicers και των τραπεζών, δεν μπόρεσαν να ανταπεξέλθουν.
Ο νόμος Κατσέλη, όμως, λέει ότι αν δεν μπορεί να ανταπεξέλθει ο δανειολήπτης, δεν χάνει την κατοικία του. Και εσείς έρχεστε να το παραβιάσετε και να πείτε: παρότι φταίνε τα funds, οι servicers και οι τράπεζες, παρότι ο Άρειος Πάγος λέει ότι τα επιτόκια είναι καταχρηστικά και λανθασμένα, αυτοί που δεν μπόρεσαν να τα πληρώσουν και μόνο αυτοί, χάνουν το σπίτι τους. Με ποιον είστε τελικά; Με ποιον είστε; Δεν είστε με τις τράπεζες, τους servicers και τα funds; Αυτό δεν κάνετε; Και παράλληλα, τους έχετε αφήσει χωρίς έλεγχο, με ασυδοσία.
Βλέπω λοιπόν, κ. Πιερρακάκη, ότι και στην περίπτωση των συνεπών, που αποπλήρωσαν τη ρύθμισή τους και στην περίπτωση αυτών που αδυνατούσαν εξαιτίας τρίτων, των υπόλογων πλέον funds, servicers και των τραπεζών, εσείς δεν παίρνετε τη μεριά του δανειολήπτη. Και πού είναι αυτό δίκαιο; Γιατί ήσασταν υποχρεωμένος να πάτε από την πρώτη υπόθεση που εντάχθηκε στο νόμο Κατσέλη. Αυτό δεν συζητήθηκε ποτέ. Ήταν δεδομένο εκ μέρους μας.
Γι’ αυτό μιλάγαμε για καθολική και άμεση. Γιατί είχατε και ένα άλλο κόλπο, το είχατε διαδώσει κάποιες μέρες πριν. Να βάλετε αναδρομικότητα πέντε ετών. Εμείς λέγαμε, λοιπόν, καμία συζήτηση. Όλες οι υποθέσεις, όσο πίσω χρειάζεται, πρέπει να μπουν. Και πάμε λιγάκι να δούμε και δύο πράγματα επί του οικονομικού.
Μιλάτε για τις επιδόσεις της χώρας στο επίπεδο της ανάπτυξης, του πληθωρισμού και του ΑΕΠ. Εγώ σας έκανα δυο ερωτήσεις και θέλω μια απάντηση, κ. Πιερρακάκη. Γιατί η χώρα μας είναι τελευταία στην αγοραστική δύναμη με όρους ΑΕΠ, δηλαδή Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος ανά πολίτη στην Ευρώπη και μας έφτασε και η Βουλγαρία, γιατί ήμασταν προτελευταίοι; Επί θητείας σας έχει γίνει αυτό. Για ποιον λόγο; Πού είναι η ανάπτυξη;
Και το δεύτερο. Γιατί δεν τολμάτε να βάλετε τη λέξη διυλιστήρια στις ομιλίες σας; Σας το πω πολλές φορές και σήμερα δεν είπατε κουβέντα. Τα δυο διυλιστήρια, το πρώτο τρίμηνο του 2026, κατέγραψαν ένα δισεκατομμύριο ευρώ κέρδη προ φόρων και αποσβέσεων, γιατί τους βάλατε πλάτη και επιδοτούσαν την ακρίβεια και δεν ελέγχετε το περιθώριο διύλισης.
Ρωτώ: αισθάνεστε επιτυχημένος ως υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών, όταν είμαστε τελευταίοι στο εισόδημα των πολιτών και στην αγοραστική δύναμη και κάποιοι αισχροκερδούν με τις δικές σας πλάτες και με επιδότηση από τα υπερπλεονάσματα, που με υπερφορολόγηση των αδύναμων κοινωνικών ομάδων, μαζεύετε στα ταμεία του κράτους; Πέστε μου σας παρακαλώ.
Αισθάνεστε υπερήφανος μετά από όλα αυτά, κ. Πιερρακάκη; Γιατί σίγουρα για τους δανειολήπτες, το μόνο που μπορώ να πω, είναι ότι πέρα από το ότι συρθήκατε και ήρθατε εδώ και τολμάτε να μιλάτε για δικαίωση, θετικό είναι ότι υποχωρήσατε και θετικό είναι ότι το κερδίσαμε, κα. Πρόεδρε, σαν κοινωνία, σαν αντιπολίτευση, σαν δανειολήπτες, σαν καταναλωτικές οργανώσεις. Και σας σύρανε, έστω σε ένα τμήμα ρύθμισης. Αλλά είστε άδικος, γιατί δεν το έχετε εφαρμόσει για όλους τους δανειολήπτες.
Επιφυλάσσομαι, κ. Πιερρακάκη, γιατί είναι πολύ ανώριμη, πολύ γρήγορη συζήτηση, αλλά εκτιμώ ότι εκ νέου, σε συνταγματικό επίπεδο, η ρύθμισή σας έχει σοβαρά προβλήματα και θα πέσει.
Ομιλία κατά τη συζήτηση στη Βουλή του Νομοσχεδίου του Υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών με τίτλο «Μέτρα αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης και ενίσχυσης του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών, μισθολογικές και φορολογικές διατάξεις, ρυθμίσεις για τον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών, συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις Δημοσίου, ρυθμίσεις για την Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων και βελτίωση του πλαισίου για τα παίγνια, ρυθμίσεις για την Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου Ανώνυμη Εταιρεία και λοιπές διατάξεις»
Η βουλευτής κατά την τοποθέτησή της στη Βουλή, αρχικά κατήγγειλε την προωθούμενη καταστροφή των εκσκαφέων και λοιπών υποδομών στο ορυχείο της Μαυροπηγής της Π.Ε. Κοζάνης, μια επιλογή που συνιστά σοβαρή απαξίωση περιουσιακών στοιχείων τεράστιας οικονομικής και στρατηγικής αξίας, που δημιουργήθηκαν επί δεκαετίες με τη συμβολή του ελληνικού λαού και αποτέλεσαν τη βάση της ηλεκτροπαραγωγής και της ανάπτυξης της Δυτικής Μακεδονίας.
Όπως τόνισε η κα Βέττα, υλοποιείται το σχέδιο της βίαιης απολιγνιτοποίησης για χάρη των καρτέλ του φυσικού αερίου με τέτοιο τρόπο ώστε τα ορυχεία και οι σταθμοί να μην ξαναλειτουργήσουν ποτέ, υποθηκεύοντας το μέλλον της Δυτ. Μακεδονίας και αφήνοντας την χώρα ενεργειακά ευάλωτη.
Παράλληλα, οι γιγαντιαίοι εκσκαφείς και οι συναφείς εγκαταστάσεις αποτελούν ζωντανά τεκμήρια της ιστορίας, της εργασίας και της συλλογικής μνήμης του τόπου και δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως απλά παλιοσίδερα, και κάλεσε την Κυβέρνηση της Ν.Δ. και όλους τους αρμόδιους φορείς να αναστείλουν κάθε ενέργεια καταστροφής, να προστατεύσουν τη δημόσια περιουσία και να διασφαλίσουν το μέλλον της Δυτικής Μακεδονίας.
Στη συνέχεια η Βουλευτής, άσκησε έντονη κριτική στις κυβερνητικές επιλογές, υπογραμμίζοντας ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να παρουσιάσει το νομοσχέδιο ως απάντηση στο ιδιωτικό χρέος, τη στεγαστική κρίση, την ακρίβεια και τη συρρίκνωση των εισοδημάτων των πολιτών, όμως η πραγματικότητα που βιώνουν τα νοικοκυριά είναι εντελώς διαφορετική.
Η κα Βέττα αναφέρθηκε στην επιδείνωση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών και στη συνεχιζόμενη ακρίβεια, και τόνισε ότι τα υπερπλεονάσματα που προβάλλονται ως επιτυχία της κυβέρνησης αποτελούν προϊόν της υπερφορολόγησης μέσω έμμεσων φόρων και της υποχρηματοδότησης κρίσιμων δημόσιων αγαθών, όπως η υγεία, η παιδεία και η κοινωνική πρόνοια.
Στην συνέχεια, έκανε ιδιαίτερη αναφορά στη στεγαστική κρίση και επέκρινε την επιλογή της κυβέρνησης να περιορίζεται σε επιδοματικές πολιτικές, αντί να υλοποιεί μια ολοκληρωμένη εθνική στεγαστική στρατηγική με κοινωνική κατοικία, αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας και ουσιαστική στήριξη των νέων, των φοιτητών και των δημόσιων λειτουργών που αδυνατούν να εξασφαλίσουν προσιτή και αξιοπρεπή κατοικία.
Για το ιδιωτικό χρέος, υπογράμμισε ότι οι προτεινόμενες ρυθμίσεις δεν προσφέρουν ουσιαστική ανακούφιση στους πολίτες και διατύπωσε σοβαρές επιφυλάξεις για την προστασία των δανειοληπτών και των ευάλωτων οφειλετών.
Κλείνοντας την ομιλία της η Βουλευτής τόνισε ότι η χώρα έχει ανάγκη από μια διαφορετική πολιτική κατεύθυνση, με ουσιαστική προστασία της πρώτης κατοικίας, δίκαιη ρύθμιση και διαγραφή χρεών για τα ευάλωτα νοικοκυριά, ανάπτυξη κοινωνικής κατοικίας, ενίσχυση του κοινωνικού κράτους, αύξηση των μισθών και μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης στα βασικά αγαθά.
Όπως χαρακτηριστικά είπε, «η κοινωνία δεν έχει ανάγκη από προσωρινές διευκολύνσεις και επιδόματα που μεταθέτουν τα προβλήματα στο μέλλον, αλλά από πολιτικές που μειώνουν τις ανισότητες και διασφαλίζουν αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης για όλους».
Χωρίς ενίσχυση σε προσωπικό και πόρους αφήνει την Τ.Α η κυβέρνηση
“Επί της αρχής ο Κώδικας των ΟΤΑ αποτελεί για μας μια διάψευση. Ενώ η αυτοδιοίκηση, η κοινωνία και το πολιτικό σύστημα έχουν ανάγκη από αποκέντρωση, το νομοσχέδιο δεν αντιστοιχεί σε αυτή την ανάγκη”, επισήμανε ο βουλευτής Δράμας, Τομεάρχης Εσωτερικών και Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Θεόφιλος Ξανθόπουλος, μιλώντας ως ειδικός αγορητής στην τελευταία συνεδρίαση της αρμόδιας Κοινοβουλευτικής Επιτροπής για τον νομοσχέδιο του νέου Κώδικα των ΟΤΑ που προωθεί η κυβέρνηση.
“Ενώ η κοινωνία ζητά αποκέντρωση γιατί οι προηγμένες δημοκρατίες έχουν προωθήσει ανάλογες δομές, η κυβέρνηση αντιμετωπίζει το θέμα με επιφύλαξη, φοβία και εσωστρέφεια, αρνούμενη να προχωρήσει στις τομές και τα άλματα που απαιτούνται”, συμπλήρωσε.
“Η αγωνία των αυτοδιοικητικών είναι ότι οι νέες δομές που εκχωρούνται στους ΟΤΑ δεν συνοδεύονται από ανάλογη αύξηση πόρων και προσωπικού”, τόνισε, ενώ αναφερόμενος στο νέο εκλογικό σύστημα που καθιερώνεται, το χαρακτήρισε εξαιρετικά σοβαρό και δύσκολο πολιτικό πρόβλημα. “Αυτή η διαδικασία εναλλακτικής ψήφου ειλικρινά δεν μπορώ να φανταστώ πώς θα λειτουργήσει στην πράξη. Πολιτικά πώς μπορεί ένας υποψήφιος που θα πάρει ως πρώτη επιλογή 20-25% να γίνει διοίκηση έχοντας μάλιστα και τα 3/5 του δημοτικού συμβουλίου, με τις λεγόμενες εφεδρικές ψήφους”, σημείωσε.
“Θεωρούμε ότι με το σύστημα των δύο γύρων οι πολίτες επέλεγαν στην επαναληπτική ψηφοφορία έναν εκ των δύο πρώτων, ο οποίος είχε την δεδηλωμένη και την αποδοχή των πολιτών. Τώρα είναι ενδεχόμενο να εκλέγεται κάποιος δήμαρχος κυρίως με τις εφεδρικές ψήφους. Έτσι, όμως γεννάται θέμα πολιτικής νομιμοποίησης και λογοδοσίας. Πρόκειται για δομική αδυναμία του συστήματος”, τόνισε ο κ. Ξανθόπουλος.
Ζήτησε τέλος την θεσμική κατοχύρωση των θέσεων εργασίας των διαπολιτισμικών διαμεσολαβητών του ΕΕΤΑ καθώς αντιμετωπίζουν ευαίσθητα προβλήματα όπως διαπολιτισμικές κρίσεις, έμφυλη βία, στήριξη ευάλωτων ομάδων και επανέφερε το αίτημα των αναγκαίων νομοτεχνικών παρεμβάσεων που πρέπει να γίνουν στο θέμα Αναπτυξιακών εταιρειών των ΟΤΑ που υλοποιούν προγράμματα Leader όπως στη Δράμα, ώστε να μην υπάρχει ασάφεια στο νέο καθεστώς.
We use cookies and similar technologies to improve your experience on our website.
Read our Privacy Policy.
