Το κόμμα, η εξουσία, η Δημοκρατία

Ο ΣΥΡΙΖΑ αποτελεί σήμερα τον μοναδικό πολιτικό φορέα που μπορεί να επιφέρει ριζικές αλλαγές στην ελληνική κοινωνία προς την κατεύθυνση του εκδημοκρατισμού και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Οφείλουμε να εργαστούμε με συνέπεια και αποφασιστικότητα για τη «συντριβή του κράτους», για έναν ριζικό μετασχηματισμό της κοινωνίας, των θεσμών και του φαντασιακού της.

Ήδη από την αρχική ανάληψη της εξουσίας, το 2015, και τη συγκρότηση της πρώτης κυβέρνησης με κορμό τον ΣΥΡΙΖΑ, έγινε σαφές ότι είναι αδύνατο να μιλάμε για αλλαγές στον δοσμένο συσχετισμό δυνάμεων, δίχως την εξουσία. Η εντολή που δόθηκε από τον ελληνικό λαό δεν ήταν αρκετή. Το μάθημα ο ΣΥΡΙΖΑ το έλαβε με τον πιο σκληρό τρόπο, αλλά και πάλι, μετά την «τακτική ήττα / υποχώρηση» του καλοκαιριού, ο ελληνικός λαός τον εμπιστεύτηκε εκ νέου. Παρά το διεθνές αντι-αριστερό περιβάλλον που συντρίβει κάθε παρέκκλιση και τη λυσσαλέα και χυδαία επίθεση των εγχώριων ελίτ και μπλοκ εξουσίας, ο ΣΥΡΙΖΑ συνεχίζει να ασκεί κυβερνητική εξουσία.

Όπως το κόμμα δεν είναι αυτοσκοπός, έτσι και για τον ΣΥΡΙΖΑ η εξουσία δεν είναι αυτοσκοπός. Η συνοχή μας, η δύναμή μας πρέπει να βρίσκεται στο πώς ο ΣΥΡΙΖΑ αφουγκράζεται την κοινωνία, πώς μετασχηματίζει τις κοινωνικές ρήξεις και αντιθέσεις, τη σύγχρονη ταξική πάλη και τα κοινωνικά αιτήματα σε πολιτικά οράματα, με βάση τα οποία όχι μόνο διαμορφώνει αλλά καθορίζει το κυβερνητικό πρόγραμμα. Είναι σαφές ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι καθεστωτικό κόμμα, ούτε μπορεί να μετασχηματιστεί σε ηγεμονικό κόμμα τύπου ΠΑΣΟΚ. Αν επιλέξει ή αφεθεί προς αυτή την κατεύθυνση, θα γίνει εύκολη λεία στους πακτωμένους στο κράτος και στην κοινωνία μηχανισμούς εξουσίας – αυτούς που επιδιώκει να ξεθεμελιώσει. Αυτή η συντριβή των μηχανισμών εξουσίας δεν είναι δυνατή χωρίς το βασικό εργαλείο της εξουσίας: το κράτος. Υπ’ αυτή την έννοια ο ΣΥΡΙΖΑ οφείλει να επιδιώκει τις ευρύτερες δυνατές συναινέσεις και συμμαχίες που θα καθορίσουν όχι την πολιτική επι-κυριαρχία του αλλά τη διακυβέρνηση με όρους προοδευτικούς και υπέρ της κοινωνικής δικαιοσύνης, του εκδημοκρατισμού και της ελευθερίας.

Είναι εμφανής η ασυμβατότητα αυτών των προταγμάτων με τις επιβεβλημένες πολιτικές του νεοφιλελεύθερου οικονομισμού. Στον βαθμό όμως που το τρέχον διακύβευμα είναι η άμβλυνση της ακραίας αδικίας που επέφεραν καταστροφικές πολιτικές δεκαετιών, με αποκορύφωμα τις πολιτικές των πειθήνιων υποτακτικών των διεθνών και εγχώριων ελίτ, η κυβέρνηση με κορμό τον ΣΥΡΙΖΑ αποτελεί επιτακτική κοινωνική και εθνική ανάγκη. Ο ΣΥΡΙΖΑ, για να αντεπεξέλθει χωρίς να υποχωρήσει υπό το βάρος μιας κοινωνικής καταστροφής που δεν δημιούργησε και για να μην κατασπαραχθεί από τα αρπακτικά της εξουσίας που δεν εξέθρεψε, πρέπει να στραφεί, οριστικά και αμετάκλητα, προς την κοινωνία. Όχι προς άγραν ψήφων. Ως ο μοναδικός ικανός εγγυητής της αποκατάστασης των αδικιών που υπέστη αυτή η κοινωνία. Ως το κόμμα που θεσμοθετεί την απλή αναλογική και υποτάσσει την πολιτική λογική στη δημοκρατική: `Τις αγορεύειν βούλεται`. Ως ένα σύγχρονο αριστερό κόμμα που θα δώσει υπόσταση στην άμεση και αναλογική εκπροσώπηση, μέσα στα ίδια του τα όργανα: «και η δημοκρατία μάλιστ` αν σώζοιτο ούτως. ο γαρ δήμος βούλεται ουκ ευνομουμένης της πόλεως αυτός δουλεύειν, αλλ` ελεύθερος είναι καὶ άρχειν». (Ξενοφώντος Αθηναίων Πολιτεία 1, 1.8)

Πολλές ιδέες στο παρόν κείμενο δεν είναι δικές μου, όμως δεν είναι και κλεμμένες. Έτσι, εκτός από τις άμεσες και έμμεσες παραπομπές, οφείλω να ευχαριστήστω τους συντρόφους Λευτέρη, Άγγελο, Βασίλη και Σπύρο.

 
* Ο Νίκος Β. Ζολοταριώφ είναι μέλος της Ο.Μ. ΣΥΡΙΖΑ Μαραθώνα