Αθήνα, 8 Δεκεμβρίου 2025

ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΕΡΩΤΗΣΗ

Προς τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων

Θέμα: «Εντεινόμενα φαινόμενα αθέμιτων εμπορικών πρακτικών στην αγροδιατροφική αλυσίδα. Οι αγρότες που αναγκάζονται να πωλούν κάτω από το κόστος παραγωγής και ελλιπής εφαρμογή της Οδηγίας 2019/633 στη χώρα μας»

Κύριε Υπουργέ,

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε πρόσφατα την πρώτη ολοκληρωμένη αξιολόγηση της Οδηγίας 2019/633 για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές στην αλυσίδα εφοδιασμού γεωργικών προϊόντων και τροφίμων. Τα συμπεράσματα είναι ιδιαιτέρως ανησυχητικά, καθώς επιβεβαιώνεται ότι οι παραγωγοί σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, πρωτίστως οι μικροί και μεσαίοι, εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σοβαρές πιέσεις να πουλήσουν τα προϊόντα τους κάτω από το πραγματικό κόστος παραγωγής.

Σύμφωνα με την έκθεση, την περίοδο 2021–2024 πραγματοποιήθηκαν συνολικά 4.610 έρευνες, εκ των οποίων μόλις το 53% (2.462 έρευνες) περατώθηκε την ίδια περίοδο. Εξαιρετικά ανησυχητικό είναι ότι τέσσερα κράτη μέλη (Ισπανία, Ιταλία, Κύπρος, Ουγγαρία) διενήργησαν το 90% όλων των ερευνών, ενώ 13 κράτη μέλη –ανάμεσά τους και η Ελλάδα– πραγματοποίησαν λιγότερες από 5 έρευνες το καθένα, γεγονός που υποδηλώνει σημαντική ανομοιογένεια στην εφαρμογή του ευρωπαϊκού δικαίου.

Η Επιτροπή αναφέρει ότι το ένα τρίτο των ολοκληρωμένων ερευνών καταλήγει σε διαπιστωμένες παραβάσεις, με 754 υποθέσεις και πρόστιμα ύψους 41,9 εκατ. ευρώ την περίοδο 2022–2024, ενώ παραμένει έντονο το φαινόμενο της υποαναφοράς παραβάσεων από τους παραγωγούς λόγω φόβου αντιποίνων. Την ίδια στιγμή, οι προληπτικές έρευνες από τις εθνικές αρχές δεν αξιοποιούνται επαρκώς, σύμφωνα με τη σχετική αξιολόγηση.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η Επιτροπή αναγνωρίζει ρητά πως οι γεωργοί σε πολλά κράτη μέλη αναγκάζονται να πωλούν τα προϊόντα τους κάτω από το κόστος παραγωγής, αποτέλεσμα των αθέμιτων πρακτικών, της ανισορροπίας διαπραγματευτικής ισχύος και της έλλειψης αποτελεσματικών μηχανισμών επιβολής.

Στο πλαίσιο αυτό, αξίζει να επισημανθεί ότι ορισμένα κράτη μέλη έχουν ήδη θεσπίσει πιο αυστηρές ρυθμίσεις για την προστασία των παραγωγών. Ενδεικτικά, στην Ιταλία η νομοθεσία απαγορεύει ρητά την πώληση αγροτικών προϊόντων κάτω από το κόστος παραγωγής ως όρο σύμβασης μεταξύ επιχειρήσεων (B2B). Η απαγόρευση αυτή εφαρμόζεται σε συναλλαγές παραγωγού–εμπόρου/αγοραστή, όπου ο παραγωγός βρίσκεται συχνά σε μειονεκτική διαπραγματευτική θέση.

Δεδομένης της εκτεταμένης και ανεξέλεγκτης πίεσης που υφίστανται οι Έλληνες παραγωγοί, της γνωστής υπονόμευσης της διαπραγματευτικής τους ισχύος από τα καρτέλ, με τις μεγάλες εταιρείες μεταποίησης και λιανεμπορίου να εκμεταλλεύονται την ασθενέστερη διαπραγματευτική θέση των μικρομεσαίων γεωργικών εκμεταλλεύσεων, αλλά και των έντονων ανησυχιών για την ελλιπή επιβολή του καθεστώτος Αθέμιτων Εμπορικών Πρακτικών στην Ελλάδα,  με τις καθυστερημένες πληρωμές για ευπαθή προϊόντα, τις ακυρώσεις παραγγελιών την τελευταία στιγμή, τις μονομερείς ή αναδρομικές αλλαγές στις συμφωνίες προμήθειας και τα αντίποινα ή την απειλή αντιποίνων σε βάρος του προμηθευτή, προκύπτουν κρίσιμα ερωτήματα για την εθνική εφαρμογή της Οδηγίας.

Ερωτάται ο αρμόδιος Υπουργός,

1. Πόσες έρευνες για αθέμιτες εμπορικές πρακτικές έχουν διενεργηθεί στην Ελλάδα από το 2021 έως σήμερα, πόσες έχουν ολοκληρωθεί και σε πόσες διαπιστώθηκαν παραβάσεις; Πόσες αυτεπάγγελτες έρευνες πραγματοποιήθηκαν από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές, όπως συνιστά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή;

2. Τι μέτρα έχουν ληφθεί για να προστατευτούν οι παραγωγοί από φόβο αντιποίνων και για να ενθαρρύνθει η υποβολή καταγγελιών; Υπάρχει πρόθεση να ενισχυθεί το εθνικό πλαίσιο πέραν των ελάχιστων ευρωπαϊκών προδιαγραφών; Προτίθεται να εξετάσει και να εισηγηθεί νομοθετική ρύθμιση αντίστοιχη της ιταλικής, η οποία θα απαγορεύει ρητά την επιβολή όρων συμβάσεων B2B που οδηγούν σε πώληση αγροτικών προϊόντων κάτω από το κόστος παραγωγής, συμβάλλοντας έτσι στην προστασία των παραγωγών από καταχρηστικές πιέσεις της αγοράς;

Ο Ερωτών Βουλευτής

Κόκκαλης Βασίλειος