Ένα αίτημα από… παλιά

Είθισται να λέγεται για τα κομματικά συνέδρια ότι είναι «ιστορικά», ότι αποτελούν «καμπή», ότι «γυρίζουν σελίδα», ότι «συνιστούν ρήξη». Όμως, αρκετές φορές, λίγο ως ελάχιστα αυτοί οι χαρακτηρισμοί ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Ωστόσο, το 2ο Συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ διαφέρει. Διαθέτει όλα αυτά τα χαρακτηριστικά συν ακόμη ένα: Ότι παράλληλα με την επεξεργασία εκείνων των θέσεων που θα ανταποκρίνονται στις σημερινές συνθήκες, συνδυάζοντας, με αξιόπιστες απαντήσεις, τις σχέσεις μεταξύ κυβέρνησης, κόμματος, κινημάτων, κοινωνίας και κράτους, οφείλει να μην υποτιμήσει ένα αίτημα των μελών μας που έρχεται από παλιά. Μια μικρή αναδρομή στο παρελθόν αρκεί για να αντιληφθεί κανείς ότι ακόμη και οι καλύτερες, οι πιο επεξεργασμένες θέσεις παραμένουν στα χαρτιά όταν καλείται να τις υλοποιήσει ένας κομματικός μηχανισμός εγκλωβισμένος από τάσεις, που λειτουργούν ως ανασταλτικοί παράγοντες και όχι ως προωθητικές δυνάμεις.

Σήμερα, λοιπόν, με αίσθηση της σοβαρότητας και της συνθετότητας της συγκυρίας, πρέπει να αντιμετωπιστεί το θέμα των τάσεων όχι ως κάτι δευτερεύον ή γραφειοκρατικό, αλλά ως κάτι ουσιαστικό. Να αντιμετωπιστεί δηλαδή στο πλαίσιο της δομικής μεταρρύθμισης κυρίως των νοοτροπιών και παράλληλα των δομών λειτουργίας ενός κόμματος που θα δημιουργεί τις προϋποθέσεις έκφρασης όλων και όχι μόνο εκείνων που είναι «πολιτογραφημένοι» σε τάσεις.

Άλλως, η αντιμετώπιση του ζητήματος των τάσεων οφείλει να γίνει με εκείνο τον τρόπο που δεν θα στερεί από τον ΣΥΡΙΖΑ τον γόνιμο, παραγωγικό εσωτερικό διάλογο και την αντιπαράθεση, που βασίζονται στο χεγκελιανό τρίπτυχο θέση – αντίθεση – σύνθεση, ενώ θα τον απαλλάσσει από τις αγκυλώσεις του παρελθόντος και από ένα βάρος που λειτουργεί αντιπαραγωγικά. Που δημιουργεί κλειστούς παράλληλους μηχανισμούς, οι οποίοι, σε τελευταία ανάλυση, πλήττουν την ενότητα του κόμματος και υποβαθμίζουν τα μέλη προς όφελος των τάσεων: Εξακολουθούμε σε μεγάλο βαθμό να μην έχουμε «ισότιμα μέλη» για να επιδιώκουμε «ισότιμες τάσεις»!

Μπορούμε λοιπόν να καταργήσουμε τις τάσεις από τη μια μέρα στην άλλη;

Στο προηγούμενο Συνέδριό μας, λειτουργήσαμε σαν εκκρεμές, πηγαίνοντας από το ένα στο άλλο άκρο, επιχειρώντας να διαλύσουμε τις συνιστώσες, χωρίς προηγουμένως να εξυγιάνουμε το πώς λειτουργούν οι φράξιες και οι τάσεις. Το αποτέλεσμα είναι γνωστό, όπως και το γεγονός ότι χάσαμε πολύτιμο χρόνο για την οικοδόμηση του κόμματος που θέλουμε και απαιτεί η κοινωνία.

Αν αποφασίζαμε σήμερα να καταργήσουμε με μια μονοκοντυλιά τις τάσεις, θα κάναμε πάλι λάθος, διότι μόνο τύποις αυτές θα εξαφανίζονταν. Στην πραγματικότητα θα μετατρέπονταν σε «υπόγειες» φράξιες, με τα ίδια, αν όχι και χειρότερα, αποτελέσματα.

Άρα, τούτη τη φορά, στο 2ο Συνέδριο, παρ` ότι δεν είναι καταστατικό, πρέπει, στη βάση της εμπειρίας των περασμένων χρόνων, να κάνουμε το κρίσιμο, στρατηγικής σημασίας βήμα. Το βήμα που θα μας φέρει κοντύτερα στον στόχο μας: το άνοιγμα στην κοινωνία, την πλουραλιστική έκφραση των ιδεών και των απόψεων, αλλά -ίσως το κυριότερο- την υλοποίηση των συλλογικά ειλημμένων αποφάσεων.

Ο δρόμος δεν είναι εύκολος, αλλά είναι μονόδρομος. Και αφετηρία του έχει την εξής προσέγγιση: ότι διατήρηση των τάσεων δεν σημαίνει μονιμότητά τους, αλλά συγκρότησή τους γύρω από την αποδοχή ή μη της απόφασης του Συνεδρίου κάθε τρία χρόνια. Με άλλα λόγια, μακριά από συγκρούσεις για διεκδίκηση κομματικής εξουσίας, οι δύο, τουλάχιστον, τάσεις (η πλειοψηφική, που ενέκρινε την απόφαση του Συνεδρίου, και η μειοψηφική, που δεν την υπερψήφισε, καθώς και τάσεις, οι οποίες θα συνδέονται με την υπεράσπιση κάποιας / ων τροπολογιών) μπορούν να λειτουργήσουν ως παραγωγοί ιδεών μέσα από την αντιπαράθεση, με επίκεντρο το κείμενο της απόφασης του Συνεδρίου. Αμέσως δε έπειτα από κάθε συνέδριο, οι μέχρι εκείνη τη φάση τάσεις θα αυτοδιαλύονται.

Με λίγα λόγια, θα πρόκειται για πραγματικά ρεύματα ιδεών για την επεξεργασία απόψεων, προτάσεων, σχεδιασμών, εστιασμένες στην απόφαση του Συνεδρίου τάσεις με ημερομηνία λήξεως. Τάσεις που δεν προσωποποιούν τις διαφορές, δεν «κόβουν» υποψηφιότητες, δεν περιθωριοποιούν τις ανεξάρτητες, εκτός «κουτιού» απόψεις. Το αντίθετο. Βοηθούν στην ενότητα του κόμματος, αφήνοντας όλες τις φωνές και απόψεις να ακουστούν, την ίδια ώρα που εγγυώνται την υλοποίηση των συλλογικών αποφάσεων.

Είναι μια πρόταση διαφορετική σε σχέση με τη σημερινή εμπειρία. Μια πρόταση που αποσκοπεί στη διατήρηση αφενός του ενιαίου χαρακτήρα του κόμματος και αφετέρου του πολυτασικού του χαρακτήρα. Μια πρόταση που επιχειρεί να καταστήσει τις τάσεις από ανασταλτικούς σε προωθητικούς παράγοντες εκείνης της δυναμικής που ανταποκρίνεται στις ανάγκες ενός σύγχρονου, αριστερού, εξωστρεφούς κόμματος. Ενός κόμματος που δεν φοβάται τον εσωκομματικό διάλογο και προκρίνει την παραγωγή ιδεών και προτάσεων από τη στείρα αντιπαράθεση και τη διεκδίκηση εσωκομματικής εξουσίας. Ενός κόμματος έτοιμου να δώσει και να κερδίσει μάχες για την κοινωνία.